Ortam Değişkenleri¶

Ortam değişkeni (genelde "env var" olarak da anılır), Python kodunundışında,işletim sistemi seviyesinde bulunan ve Python kodunuz (veya diğer programlar) tarafından okunabilen bir değişkendir.

Ortam değişkenleri; uygulamaayarlarını yönetmek, Python’unkurulumunun bir parçası olarak konfigürasyon yapmak vb. durumlarda işe yarar.

Env Var Oluşturma ve Kullanma¶

Python’a ihtiyaç duymadan,shell (terminal) içinde ortam değişkenlerioluşturabilir ve kullanabilirsiniz:

// You could create an env var MY_NAME with$exportMY_NAME="Wade Wilson"// Then you could use it with other programs, like$echo"Hello$MY_NAME"Hello Wade Wilson

// Create an env var MY_NAME$$Env:MY_NAME="Wade Wilson"// Use it with other programs, like$echo"Hello$Env:MY_NAME"Hello Wade Wilson

Python’da env var Okuma¶

Ortam değişkenlerini Python’undışında (terminalde veya başka bir yöntemle) oluşturup daha sonraPython’da okuyabilirsiniz.

Örneğinmain.py adında bir dosyanız şöyle olabilir:

importosname=os.getenv("MY_NAME","World")print(f"Hello{name} from Python")

Sonrasında bu Python programını çalıştırabilirsiniz:

// Here we don't set the env var yet$pythonmain.py// As we didn't set the env var, we get the default valueHello World from Python// But if we create an environment variable first$exportMY_NAME="Wade Wilson"// And then call the program again$pythonmain.py// Now it can read the environment variableHello Wade Wilson from Python

// Here we don't set the env var yet$pythonmain.py// As we didn't set the env var, we get the default valueHello World from Python// But if we create an environment variable first$$Env:MY_NAME="Wade Wilson"// And then call the program again$pythonmain.py// Now it can read the environment variableHello Wade Wilson from Python

Ortam değişkenleri kodun dışında ayarlanabildiği, ama kod tarafından okunabildiği ve dosyalarla birlikte saklanmasının (ör.git’e commit edilmesinin) gerekmediği için, konfigürasyon veyaayarlar için sıkça kullanılır.

Ayrıca, bir ortam değişkenini yalnızcabelirli bir program çalıştırımı için oluşturabilirsiniz; bu değişken sadece o program tarafından, sadece o çalıştırma süresince kullanılabilir.

Bunu yapmak için, program komutunun hemen öncesinde ve aynı satırda tanımlayın:

// Create an env var MY_NAME in line for this program call$MY_NAME="Wade Wilson"pythonmain.py// Now it can read the environment variableHello Wade Wilson from Python// The env var no longer exists afterwards$pythonmain.pyHello World from Python

Tipler ve Doğrulama¶

Bu ortam değişkenleri yalnızcametin string’lerini taşıyabilir. Çünkü Python’un dışındadırlar ve diğer programlarla, sistemin geri kalanıyla (hatta Linux, Windows, macOS gibi farklı işletim sistemleriyle) uyumlu olmak zorundadırlar.

Bu, Python’da bir ortam değişkeninden okunanher değerinstr olacağı anlamına gelir. Farklı bir tipe dönüştürme veya doğrulama işlemleri kod içinde yapılmalıdır.

Uygulamaayarlarını yönetmek için ortam değişkenlerini kullanmayı,İleri Seviye Kullanıcı Rehberi - Ayarlar ve Ortam Değişkenleri bölümünde daha detaylı öğreneceksiniz.

PATH Ortam Değişkeni¶

İşletim sistemlerinin (Linux, macOS, Windows) çalıştırılacak programları bulmak için kullandığıözel bir ortam değişkeni vardır:PATH.

PATH değişkeninin değeri uzun bir string’dir; Linux ve macOS’te dizinler iki nokta üst üste: ile, Windows’ta ise noktalı virgül; ile ayrılır.

ÖrneğinPATH ortam değişkeni şöyle görünebilir:

/usr/local/bin:/usr/bin:/bin:/usr/sbin:/sbin

C:\Program Files\Python312\Scripts;C:\Program Files\Python312;C:\Windows\System32

Terminalde birkomut yazdığınızda, işletim sistemiPATH ortam değişkeninde listelenenbu dizinlerin her birinde programıarar.

Örneğin terminaldepython yazdığınızda, işletim sistemi bu listedekiilk dizindepython adlı bir program arar.

Bulursaonu kullanır. Bulamazsadiğer dizinlerde aramaya devam eder.

Python Kurulumu vePATH’in Güncellenmesi¶

Python’u kurarken,PATH ortam değişkenini güncellemek isteyip istemediğiniz sorulabilir.

/usr/local/bin:/usr/bin:/bin:/usr/sbin:/sbin:/opt/custompython/bin

C:\Program Files\Python312\Scripts;C:\Program Files\Python312;C:\Windows\System32;C:\opt\custompython\bin

Yani şunu yazarsanız:

$python

$/opt/custompython/bin/python

$C:\opt\custompython\bin\python

Bu bilgiler,Virtual Environments konusunu öğrenirken işinize yarayacak.

Sonuç¶

Buraya kadarortam değişkenlerinin ne olduğuna ve Python’da nasıl kullanılacağına dair temel bir fikir edinmiş olmalısınız.

AyrıcaOrtam Değişkeni için Wikipedia sayfasından daha fazlasını da okuyabilirsiniz.

Çoğu zaman ortam değişkenlerinin hemen nasıl işe yarayacağı ilk bakışta çok net olmayabilir. Ancak geliştirme yaparken birçok farklı senaryoda tekrar tekrar karşınıza çıkarlar; bu yüzden bunları bilmek faydalıdır.

Örneğin bir sonraki bölümde,Virtual Environments konusunda bu bilgilere ihtiyaç duyacaksınız.