مارچوبه گیاهی علفی چندساله و دوپایه ازراسته مارچوبه، تیرهٔمارچوبگان (Asparagaceae) و سردهٔ مارچوبه (Asparagus) است. گلهای بسیار کوچک آن در روی پایههای نر و ماده قرار دارند. گلهای آن دارای ۶کاسبرگ و ۶گلبرگ و ۶ پرچم و یکمادگی سه برچهای است گلهای نر به رنگ زرد مایل به سبز بوده، کاملاً از گلهای ماده که معمولاً به رنگ قرمز در میآیند قابل تشخیص میباشند.[۲]
معمولاً برداشت مارچوبه از سال سوم، یعنی دو سال پس از انتقال تاج آن به محل اصلی آغاز میشود.[۲] محل کاشت آن درایران قزوین (شهر سگزاباد)،خوی، تبریز، نواحی مختلف البرز، قصر قجر، جلفای اصفهان، اراک، کرمانشاه، جنوب ایران، ومهارلو در شیراز است[۲] همچنین در روستای رز از توابعشهرستان ماهنشاناستان زنجان و روستای رباط از توابعشهرستان شهربابک دراستان کرمان در فروردین ماه به صورت خودرو رشد میکند. این گیاه بهعنوان یکسبزی خوراکی به صورت خام یا پخته استفاده میشود. کاشت این گیاه درشهرستان دزفول رواج پیدا کردهاست.
مارچوبه دارای مقدار زیادیویتامین ک و فولات (ویتامین ب۹) است. فولات موجود در مارچوبه باعث میشود تا مصرف این گیاه در زمانبارداری از ناهنجاریهای مادرزادی بکاهد.[۳] خوردن مارچوبه همچنین میتواند به تقویت نیروی جنسی کمک کند.[۴]میزان بالایپورین در مارچوبه باعث بالا رفتناسید اوریک خون میشود و در مبتلایان به نقرس مصرف آن توصیه نمیشود.
مارچوبه منبعی غنی از ویتامینها، املاح معدنی و پروتئینهای ضروری است و سرشار از ویتامینهای A و B1 یا تیامین، B2 یا ریبوفلاوین، B3 یا نیاسین، B5 یا پانتوتنیک اسید، B6، اسید فولیک و نیز ویتامینهای C و E یا آلفا_نوکوئرول و K یا فیلوکین است.مارچوبه حاوی منابع ارزشمند املاح معدنی آهن، کلسیم، فسفر، منیزیم، منگنز، زینک،سلنیوم و پتاسیم است؛ و همچنین حاوی مقدار بسیار کمی کالری بدونکلسترول است و نیز مقدار ناچیزی سدیم، علاوه بر این یک منبع غنی از فیبر رژیمی است که برای بدن ضروری است.
هاشم نراقی از سرمایهداران زمان پهلوی دوم در زیرسد دز واحد عظیمی برای تولید مارچوبه احداث کرده بود و به اروپا صادر میکرد.[۷] رقم مورد کاشت در ایران رقم ماری واشینگتن بودهاست.[۸]
↑United States Department of Agriculture."World Asparagus Situation & Outlook"(PDF). World Horticultural Trade & U.S. Export Opportunities. Archived fromthe original(PDF) on 18 October 2012. Retrieved2007-02-27.
