حدود ۷۰۰ سال قبلقومی از نژادحامی (کوشی) از سوی منطقهاتیوپی وسومالی به سوی جنوبسودان کوچ کرده و در نهایت در منطقه فعلی رواندا وبوروندی و بخشی ازاوگاندا ساکن شدند این افراد گله دار بودند و بومیان هوتو نیز که خود از مهاجرانغرب آفریقا بودند به کار کشاورزی اشتغال داشتند با ورود استعمار به این منطقه تضادهای قومی میان این دو تیره فزونی گرفت و در دو نوبت به قتلعام منجر شد که آخرین آن سال ۱۹۹۴ بود که شورشیان طرفدار اوگاندا هواپیمای رئیسجمهور هوتو را سرنگون کردند. در مقابل سکوت مجامع بینالمللی و غرب این جنایت اتفاق افتاد و هزاران نفر کشته شدند.
از سال ۱۸۹۴ کنفرانس برلین این منطقه تحت نام تانگانیکای آلمان در اختیارآلمان قرار گرفت. شکست آلمان درجنگ جهانی اول منجر به تقسیمات مستعمرههای آفریقایی آلمان شد. روآندا که از سال ۱۸۹۷ تا ۱۹۱۸ بخشی از «آفریقای شرقیِ آلمان» (مستعمراتامپراتوری آلمان در آفریقا) بود، بعد از جنگ جهانی اول با موافقت «جامعهٔ ملل» رواندا بهبلژیک واگذار شد. دورهٔ استعماری روآندا که طی آن بلژیکیها بیشتر طرفدار اقلیت توتسی بودند تا هوتو، تمایل افراد اقلیت برای ظلم و ستم بر اکثریت را تشدید کرد و میراثی از تنش بر جای گذاشت که حتی پیش از استقلال روآندا به شکل خشونت فوران کرد. رواندا در ۱۹۶۲ سرانجام از بلژیک مستقل شد.
اوایل دهه ۱۹۹۰ روآندا به عنوان کشوری کوچک با اقتصادی به شدت وابسته به کشاورزی، یکی از بالاترین تراکمهای جمعیتی را در آفریقا داشت. حدود ۸۵ درصد از جمعیت
این کشور را قوم هوتو تشکیل میداد و الباقی قوم توتسی؛ به علاوهٔ عدهٔ کمی از قوم «توا» که ساکنان اصلی روآندا بودند.
در آوریل ۱۹۹۴ آغاز نسلکشی در رواندا بود که بهدنبال سرنگونی هواپیمای رئیسجمهور هوتو-تبار صورت گرفت. این حادثه بر تحولات بوروندی و کنگو نیز تأثیر عمیقی گذاشت.
روآندا با مساحت ۲۶٬۳۳۸ کیلومتر مربع (۱۰۱۶۹ مربع مایل) از کشورهای کوچک آفریقای مرکزی است. روآندا از نظر بزرگی ۱۴۸ کشور جهان است. این کشور چند درجه پایینتر از خطاستوا واقع شده است. سرزمین روآندا تپهماهورهای زیادی دارد که پوشیده از چراگاه و کشتزار است. در شمال غرب کشور منطقهای آتشفشانی قرار دارد که از آن رشتهکوهی به سمت جنوب شرق ادامه مییابد. در منطقه یادشده کوهی به نامکاریسیمبی قرار دارد که با ۴۵۰۷ متر بلندترین نقطه کشور است. خط جدایی دو حوضه آبریز رودنیل بارودخانه کنگو از ناحیهای در غرب کشور و از ارتفاع ۲۷۴۳ متری میگذرد.[۱۴]
از سمت دامنههای غربی رشتهکوه یادشده، زمینها به سراشیبی میروند و این سراشیبی تادریاچه کیو و درهرود روزیزی ادامه مییابد. این منطقه جزئی از دره بزرگ آفریقا بهشمار میآید. تپههای شرق رشتهکوه، هموارترند و منظره تپهماهورهای این منطقه با شیبی آرام به دشتها و مردابها و دریاچههای مرز شرقی کشور میپیوندد. به خاطر این مناظر است که روآندا با نام «کشور هزار تپه» معروف شده است. سرچشمه اصلی رود نیل در جنگل نیونگوه روآندا واقع شده و آب این سرچشمه از طریق رودهای مووگو، نیابارونگو، و کاگرا بهدریاچه ویکتوریا در تانزانیا میریزد.[۱۴]
رئیس حکومت در رواندا رئیسجمهور است و رئیس دولت، نخستوزیر. رئیسجمهور را مردم با رای خود هر هفت سال یک بار انتخاب میکنند. رئیسجمهور وزیران را تعیین میکند.
قوه قانونگذاری رواندا از دو مجلس تشکیل شده است. یکی مجلس سنا که ۲۶ عضو دارد و دیگری مجلس ملی که ۸۰ عضو دارد. ۵۳ نفر از نمایندگانش با رای مردم تعیین میشوند. ۲۴ نماینده زن نیز از سوی جامعه محلی و سه نماینده هم از سازمانهای معلولان و جوانان معرفی میشوند. دوره نمایندگی آنها پنج سال است.
پل کاگامه ۵۸ ساله از سال ۲۰۰۰ رسماً رئیسجمهوری بوده است، اما وی عملاً از زمانی که نیروهای شورشی تحت امرش در سال ۱۹۹۴ وارد کیگالی (پایتخت) شده و به نسلکشی این کشور خاتمه دادند، قدرت را به دست داشته است.
پل کاگامه، رئیسجمهوری رواندا، میگوید در نظر دارد برای سومین دوره، همچنان رئیسجمهور این کشور باقی بماند. با توجه به تغییراتی که در قانون اساسی این کشور انجام شده، آقای کاگامه میتواند تا سال ۲۰۳۴ میلادی همچنان بر مسند قدرت باقی بماند. تغییرات قانون اساسی رواندا پس از برگزاری همهپرسی در ماه دسامبر اعمال شد و به گفته دولت، ۹۸ درصد شرکتکنندگان در این همهپرسی با این تغییرات موافق بودند.[۱۵]
حزب سبز دمکراتیک که حزبی کوچک اما تنها حزب مخالف واقعی این کشور محسوب میشود، تلاش کرد تا از طریق قانونی مانع از اجرایهمهپرسی و تغییر در قانون اساسی شود، اما دادگاه روآندا این اعتراض را رد کرد. این حزب همچنین به نداشتن فرصت برای برگزاری کارزار تبلیغاتی علیه تغییر قانون اساسی اعتراض کرده است.[۱۶]
شورشیان جمهوری دمکراتیک کنگو موسوم به گروهام۲۳ در مبارزه مسلحانه با حکومت مرکزی این کشور به دفعات از کمکهای نظامی و تسلیحاتی دو کشور همسایه یعنی اوگاندا و رواندا برخوردار بودهاند.[۱۷]
در ۶ آوریل سال ۱۹۹۴، هواپیمای حاملجووینال هابیاریمانا، رئیسجمهوری وقت رواندا که از اعضای قبیله هوتو بود، وسیپرین نتاریامیرا، رئیسجمهوری بوروندی، در اثر شلیک موشک زمین به هوا در نزدیکی فرودگاه کیگالی، پایتخت رواندا، سقوط کرد.
در پی کشته شدن رئیسجمهوری، هوتوهای تندرو این واقعه را به مخالفان توتسی نسبت دادند و به حملات گسترده علیه اقلیت قومی توتسی و هوتوهایمیانهرو دست زدند. قتلعام رواندا یکصد روز به طول انجامید تا سرانجام نیروهای شورشی، که افراد توتسی در آن اکثریت داشتند، توانستند کنترل اوضاع را در دست بگیرند.
گفته میشود که در خلال این یکصد روز، حدود هشتصد هزار تن از افراد قبیله توتسی و هوتوهای میانهرو به دست هوتوهای افراطی کشته شدند. تسلط شورشیان بر اوضاع به فرار حدود دو میلیون تن از اعضای قبیله هوتو به کشور زئیر (جمهوری دمکراتیک کنگو) منجر شد.
با میانجیگری بینالمللی، جنگ داخلی پایان یافت و دولت سازش ملی زمام امور را در دست گرفته است. قتلعام رواندا پیآمدهای سیاسی گستردهای در پی داشته است و جامعه جهانی و سازمان ملل متحد به دلیل خودداری از مداخله به موقع برای خاتمه آن مورد انتقاد بودهاند.لوران کابیلا رهبر چپگرای کنگو موفق شد با کمک دولت توتسی رواندا و با کمک اوگاندا در سال ۱۹۹۷ دیکتاتور زئیر بنامموبوتو سسه سوکو را سرنگون نمایند.
رواندا نخستین کشور جهان است که اکثریت نمایندگان مجلس آن از زنان تشکیل شده است (پس از رواندا پارلمانهایسوئد وکوبا قرار دارند). پس از نسلکشی رواندا، مردم این کشور بیش از پیش به انتخاب زنان گرایش پیدا کردهاند.[۱۸][۱۹]
وضعیت تولید ناخالص در کشور رواندا میزان ۵۷۶٫۸ میلیون دلار ارزیابی شده است و در این کشور بیش از ۴ میلیون نفر مشغول به کار هستند به طوریکه ۹۰ درصد از این مردم در بخش کشاورزی کار میکنند؛ بنابراین کشاورزی اولین و مهمترین بخش اقتصادی برای کشور رواندا محسوب میشود. صادرات کشور رواندا شامل قهوه و چای و قلع است و صادرات به کشورهایچین و آلمان و آمریکا صورت میگیرد. واردات نیز شامل مواد غذایی و تجهیزات و فولاد و محصولات پتروشیمی و سیمان و مواد ساختمانی است.
جمعیت این کشور ۱۱٬۶۸۹٬۶۹۶ نفر با میانگین سنی ۷/۱۸ سال است.امید به زندگی برای زنان ۵۱ سال و برای مردان ۵۶/۴۸ سال است.۵/۱ درصد از مردم این کشور به بیماری ایدز مبتلا هستند. ۸۴ درصد از مردم هوتو و ۱۵ درصد توتسی هستند.
مذهب ۵۶ درصد از مردم این کشور مسیحی کاتولیک است. نزدیک به پنج درصد از مردم هم مسلمان هستند. زبانهای رسمی این کشور شامل کینیارواندا، فرانسوی و انگلیسی است.[۲۰]
اقوامهوتو وتوتسی اقوام اصلی رواندا هستند. تنشهایقومی در رواندا امری تازه نیست. در رواندا میان اکثریت هوتو و اقلیت توتسی همواره اختلاف نظر وجود داشته است، اما دشمنی میان آنها از زمانی که این کشور به سلطه استعمارگران درآمد بهطور چشمگیری افزایش یافت.
آلمانها در رواندا سیاستی را در پیش گرفتند که اقلیت توتسی که از تبارحامی هستند و نسبت به اکثریت هوتو قدبلندتر ثروتمندترند و پوست روشنتری دارند از امکانات بهتر زندگی و قدرت بیشتر برخوردار شدند. این سیاست توسط بلژیکیها که سرپرستی مستعمره رواندا را بعد از جنگ جهانی اول بر عهده داشتند و مبلغان مسیحی کلیسای روم که از سده ۱۹ در اروپا حضور داشتند، ادامه پیدا کرد.
در واقع، شباهتهای میان دو قوم هوتو و توتسی زیاد است. آنها به یک زبان گفتگو میکنند و مکان زندگی و سنن آنها نیز مشترک است. بر اساس یک فرضیه تقسیمبندی هوتو و توتسی فاقد ریشههای نژادی است و در سالهای میانی دوران استعمار بر اساس توانگری مالی ساکنین منطقه ایجاد شده است.
در این تقسیمبندی کسانی که مالک بیش از پنج راس دام یا معادل ان بودهاند یا دارای ریشههایفئودالی قوی و ارتباط بهتر با استعمارگرانبلژیکی بودهاند توتسی و سایرین هوتو نام نهاده شدهاند.
اما زمانی که استعمارگرانبلژیکی در سال ۱۹۱۶ وارد این کشور شدند، هوتوها و توتسیها را دو موجودیت مجزا از هم تلقی کردند و حتی شناسنامهها را بر اساس قومیت دستهبندی کردند.
استعمارگران بلژیکی توتسیها را قومی برتر بر هوتوها دانستند و توتسیها خشنود از منزلت برتر خود، به مدت بیست سال پس از آن تاریخ در مقایسه با همسایگان هوتوی خود از سطح بهتر آموزشی و شغلی بهرهمند شدند.
با افزایش تدریجی حس انزجار در میان هوتوها، رشتهای از شورشها در سال ۱۹۵۹ رخ داد. در آن زمان، بیش از ۲۰ هزار توتسی کشته شدند و بسیاری دیگر به کشورهای همسایهبوروندی،تانزانیا واوگاندا گریختند.
پس از آنکهبلژیک در سال ۱۹۶۲ این مستعمره را ترک کرد و استقلال را به رواندا بازپس داد، هوتوها جایگاه خود را به دست آوردند. تصویری که در سالهای بعدی از توتسیها ترسیم شده، همواره حاکی از این بوده است که این قوم نقش سپر بلا را در همه بحرانهای رواندا برعهده داشته است.
↑Matfess, Hilary (2015). "Rwanda and Ethiopia: Developmental Authoritarianism and the New Politics of African Strong Men".African Studies Review.58 (2): 181–204.doi:10.1017/asr.2015.43.S2CID143013060.
↑National Institute of Statistics of Rwanda (2021)."Size of the resident population". National Institute of Statistics of Rwanda.Archived from the original on 29 May 2016. Retrieved4 April 2020.
.jpg)
.jpg)
.svg)
