کلوئی آنتونی ووفورد موریسون معروف بهتونی موریسون(بهانگلیسی:Toni Morrison) (زادهٔ ۱۸ فوریه ۱۹۳۱ – درگذشتهٔ ۵ اوت ۲۰۱۹)نویسنده،فمینیست،استاد دانشگاه و برندهٔجایزه ادبی نوبل اهلآمریکا بود. او طی شش دهه فعالیت ادبی، ۱۱ رمان، ۵ کتاب کودک، دو نمایشنامه و یک اپرا نوشت. اولین رمان او به نامآبیترین چشم در سال ۱۹۷۰ منتشر شد. رمانسرود سلیمان (۱۹۷۷) نام او را در ادبیات ملی آمریکا مطرح وجایزه ملی حلقه منتقدان کتاب را نصیب او کرد. موریسون در سال ۱۹۸۸ به خاطر رماندلبند (که در فارسی به ناممحبوب هم منتشر شده) برندهٔجایزه پولیتزر شد و در سال ۱۹۹۳ نیزجایزه ادبی نوبل به او تعلق گرفت.
موریسون درلورین، اوهایو به دنیا آمد و رشد. او در سال ۱۹۵۳ در رشتهٔزبان انگلیسی ازدانشگاه هاروارد فارغالتحصیل شد و مدرک لیسانس خود را دریافت کرد. در سال ۱۹۵۵ مدرک فوقلیسانسش را در رشتهٔ ادبیات آمریکا ازدانشگاه کرنل دریافت نمود. در سال ۱۹۵۷ به دانشگاه هاروارد بازگشت، ازدواج کرد، دو فرزند به دنیا آورد و در سال ۱۹۶۴ از همسرش جدا شد.
موریسون اولین زن سیاهپوستی بود که توانست در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ در انتشاراتراندوم هاوس به عنوان ویراستار استخدام شود. شهرت او به عنوان یک نویسنده عمدتاً در دههٔ ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ به دست آمد. در سال ۱۹۹۸ از روی رماندلبند او،فیلمی به همین نام ساخته شد. آثار موریسون بیش از هر چیز به خاطر پرداختن به پیامدهای خشن و ناگوارنژادپرستی در آمریکا و تجربهٔسیاهپوستان آمریکا مورد ستایش قرار گرفته است.
موقوفه ملی علوم انسانی در سال ۱۹۶۶ تونی موریسون را به عنوان چهرهٔ منتخب «درسگفتار جفرسون» برگزید که بالاترین درجهٔ افتخاری دولت فدرال آمریکا برای دستاوردهای علوم انسانی است. موریسون در همان سال از سوی بنیاد ملی کتاب آمریکا، برندهٔ «مدال خدمت ممتاز» اعلام شد. رئیسجمهورباراک اوباما در ۲۹ مه ۲۰۱۲نشان افتخار آزادی رئیسجمهوری را به موریسون اعطا کرد.
تونی موریسون در "ادای احترام به چینوا آچهبه - 50 سالگرد "اشیاء سقوط می کنند" صحبت می کند. تالار شهر، شهر نیویورک، 26 فوریه 2008.
با نام اصلیکلوئی آنتونی ووفورد(بهانگلیسی:Chloe Anthony Wofford) در سال ۱۹۳۱ درلورین، اوهایو به دنیا آمد.[۱][۲] موریسون با سختیهای بسیاری که پدرش در تأمین هزینه مالی کشید توانست به کالج برود.[۳] در سال ۱۹۵۳ از دانشگاه هاروارد مدرک کارشناسی و در سال ۱۹۵۵ مدرک کارشناسی ارشدش را از دانشگاه کورنل دریافت کرد.[۱][۳] هفت سال دردانشگاه هاوارد و سپس در دانشگاه پرینستون تدریس کرد[۲][۱] وی در سال ۱۹۵۸ با معمار جامائیکایی «هارولد موریسون» ازدواج کرد و صاحب دو فرزند شد.[۳][۱] اما در سال ۱۹۶۴ پس از شش سال زندگی مشترک از همسرش طلاق گرفت.[۱][۳] وی به نیویورک نقل مکان کرد و به عنوان ویراستار مشغول کار شد.[۳]
موریسون از چندین دانشگاه معتبر جهان از جمله هاروارد، آکسفورد، ژنو، و روتگرز دکترای افتخاری دریافت کردهاست.[۱]
آثار او تلفیقی از نقد اجتماعی را دربردارد و به خاطر فضای حماسی، دیالوگهای زنده و تصویر کردن شخصیتهایسیاهپوست آمریکایی مشهور است. او نخستین زنِ سیاهپوستی بود که کرسیای به نامِ خود دردانشگاه پرینستون داشت، اولین زن سیاهپوست آمریکایی[۴] و اولین زن سیاهپوست در میان تمام ملیتهاست که جایزه نوبل ادبیات را دریافت کردهاست.[۵]
نخستین رمان وی، «آبیترین چشم» در سال ۱۹۷۰ منتشر شد.[۱]
رمان «محبوب» که تلاش غمبار مادری به نام مارگارت را برای نجات دخترش از زیر یوغ بردهداری، روایت میکند، در سال ۱۹۸۸ میلادی برنده جایزه پولیتزر شد.[۲]
در سال ۱۹۹۸ رمان «دلبند» منتشر شد که داستان یک زنبرده سیاهپوست است.[۶] این رمان دستمایهفیلمی شد کهاپرا وینفری نقش اصلی آن را بازی کرد. در سال ۱۹۷۷ جایزه حلقه منتقدان کتاب ملی آمریکا را برای «آواز سلیمان» گرفت و بنیاد قلم آمریکا در سال ۲۰۱۶ از موریسون برای یک عمر دستاورد ادبی تقدیر کرد.[۱] آکادمی نوبل سال ۱۹۹۳ میلادی وی را به دلیل احاطه بر زبان و قدرت تصویرگری ادبی ستود و شایسته دریافت جایزه سالانه ادبیات اعلام کرد.[۲]
اغلب آثار خود را به بیان تجربه زندگی زنان سیاهپوست اختصاص داد و جانمایه اکثر آثار او مذمت بردهداری و بیان دشواری زندگی فقرا و میزان تبعیض علیه زنان است.[۲]
↑"Norton Lectures".Harvard.edu. Harvard University. Archived fromthe original on 2 November 2016. RetrievedNovember 9, 2016.Harvard's preeminent lecture series in the arts and humanities, the Norton Lectures recognize individuals of extraordinary talent who, in addition to their particular expertise, have the gift of wide dissemination and wise expression. The term "poetry" is interpreted in the broadest sense to encompass all poetic expression in language, music, or the fine arts. Past Norton Professors have included T.S. Eliot, Jorge Luis Borges, Leonard Bernstein, Czeslaw Milosz, John Cage, and Nadine Gordimer. The Norton Professor in 2016 is Toni Morrison
↑A remark in her acceptance speech that "there is no suitable memorial or plaque or wreath or wall or park or skyscraper lobby" honoring the memory of the human beings forced into slavery and brought to the United States; "There's no small bench by the road," led the Toni Morrison Society to begin installing benches at significant sites in the history of slavery in America; the first "bench by the road" was dedicated July 26, 2008, onسولیوانس آیلند، کارولینای جنوبی، the point of entry for about 40 percent of the enslaved Africans brought toآمریکای شمالی بریتانیا.[۱۸][۱۹]
