| نایژهفراخی | |
|---|---|
 | |
| تصویر A یک برش عرضی از ریه با مجاری طبیعی را نشان میدهد. تصویر B یک برش عرضی از مجاری طبیعی را نشان میدهد. تصویر C یک برش عرضی از مجاری با برونشکتازی را نشان میدهد. | |
| تخصص | پزشکی ریه  |
برونشکتازی(بهانگلیسی:Bronchiectasis) یانایژهفراخی[۱] یک بیماری است که در آن قسمتهای مختلف راههای هواییشش به صورت دائمی بزرگ میشوند.[۲] علائم بیماری معمولاً شامل سرفهٔ مزمن به همراهخلط سینه میباشد.[۳] علائم دیگر شامل این موارد هستند:تنگی نفس،سرفهٔ خونی و درد قفسهٔ سینه.[۲] خس خس وچماقی شدن ناخن نیز ممکن است رخ بدهد. کسانی که از این بیماری رنج میبرند، مرتباً دچارعفونت ریه میشوند.[۲]
نایژهفراخی میتواند در پی شماری از بیماریهایعفونی و عوامل اکتسابی ناشی شود، مانند:سینهپهلو،سل، مشکلاتدستگاه ایمنی، وفیبروز سیستیک.[۳][۴] تقریباً در همهٔ موارد، فیبروز کیستی سرانجام منجر به برونشکتازی میشود.[۵] عامل بیماری در ۱۰ تا۵۰ درصد مواردی که فیبروز کیستی نداشتهاند، نامعلوم است. سازوکار بیماری بدین شکل است که به واسطهٔ پاسخ التهابی بیش از حد، راههای هوایی را از کار میاندازد.نایژهای که درگیر شده است بزرگ میشود و به این دلیل توانایی پاک کردن ترشحات را از دست میدهد. این ترشحات میزانباکتریهای درون شش را افزایش میدهند. این کار باعث بسته شدن راه هوایی و از کارافتادگی بیشتر راههای هوایی میشود.[۳] این بیماری به عنوان یک بیماریبیماری انسدادی ریه طبقهبندی شده است که به همراهبیماری انسداد مزمن ریوی وآسم در این دسته طبقهبندی میشود.[۶] تشخیص این بیماری بدین گونه است که نخست بر اساس علائم فرد گمانههایی زده میشود و این گمانهها به کمکسیتی اسکن مورد بررسی قرار میگیرند.[۷]کشت خلط سینه میتواند برای تعیین درمان در کسانی که نوع حاد و رو به تشدید بیماری را دارند[۲] و دست کم یک بار در سال به آن دچار میشوند نیز مفید باشد.[۷]
بدتر شدن بیماری میتواند در پی عفونت در این موارد رخ دهد. در چنین شرایطیآنتیبیوتیکها توصیه میشوند. آنتیبیوتیکهای رایجی که استفاده میشوند شامل این موارد هستند:آموکسیسیلین و در کسانی که به این دارو حساسیت دارنداریترومایسین یاداکسیسایکلین تجویز میشود.[۲] برای جلوگیری از بدتر شدن بیماری نیز میتوان از آنتیبیوتیک استفاده کرد.[۳] روشهای پاک کردن راه هوایی نیز که نوعیفیزیوتراپی هستند پیشنهاد میشوند.[۸]گشادکنندههای نایژه نیز در برخی افراد میتوانند مفید باشند، اما شواهد خوبی برای تأیید این داروها وجود ندارد.[۳] ثابت نشده است که استفاده ازاستروئید استنشاقی مفید باشد.[۹] در حالی که استفاده از جراحی خیلی رایج است، تأثیرات آن به خوبی بررسی نشده است.[۱۰]پیوند ریه نیز یکی از گزینههای درمانی است که میتواند برای کسانی که به نوع شدید بیماری مبتلا هستند استفاده شود.[۱۱] با این که این بیماری میتواند باعث مشکلات سلامتی شود،[۳] بسیاری از دیگر افراد ممکن است بدون مشکل با آن زندگی کنند.[۲]
این بیماری در انگلستان یک هزارم بزرگسالان را مبتلا میکند.[۲] نایژهفراخی در زنان رایجتر است و هر چه افراد سنشان بالاتر میرود شیوع آن افزایش مییابد. این بیماری را نخستین باررنه لنکدر سال ۱۸۱۹ کشف کرد. هزینههای اقتصادی بیماری در ایالات متحده حدود ۶۳۰ میلیون دلار در سال تخمین زده شده است.[۳]
عفونتهای پیدرپی ریوی،سیگار،برونشیت مزمن،آلرژی، بیماریسل،سرطان،آبسه ریه، عفونتقارچی، علل مادرزادی مانندسندرم کارتاژنر[۱۲] وفیبروز سیستیک[۳] از علتهای اصلی ابتلا شمرده میشوند.
علائم برونشکتازی شاملسرفه اغلبخلط دار،خلط خونی، عفونت مکرر ریوی،تنگی نفس و درد سینه است.[۲] در برخی موارد انگشتان چماغی نیز دیده شده است.[۱۳]
درمان طبی عبارت است از کنترلعفونت،[۱۴] پیشگیری از انسداد وفیزیوتراپی ریه وگاه استفاده از خلطآور واکسیژن. اقدام جراحی برای درمان نایژهفراخی هنگامی توصیه میشود که بیماری کنترل نشود و مجاری تنفس فراخ شده، موضعی شده یعنی در قسمت خاصی از شش متمرکز شدهباشند. برای نوع پیشرفته و جهت برطرف نمودن انسدادها میتوان از جراحی استفاده نمود که امروزه با مرگومیر (مورتالیته) و میزان ناخوشی (موربیدته) کمی همراه است.[۱۵]
<ref> نامعتبر؛ نام «Mc2013» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔراهنما را مطالعه کنید.).{{cite book}}:|edition= has extra text (help);|first= has generic name (help);|first= missing|last= (help){{cite book}}:|edition= has extra text (help);|first1= has generic name (help){{cite book}}:|edition= has extra text (help){{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (link){{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (link){{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (link)