استان دیاله پارێزگای دیاله | |
|---|---|
استان | |
 جایگاه استان دیاله در نقشهٔ عراق | |
 | |
| مختصات:۳۳°۵۳′ شمالی۴۵°۴′ شرقی / ۳۳٫۸۸۳°شمالی۴۵٫۰۶۷°شرقی /33.883; 45.067 | |
| کشور |  عراق |
| مرکز | بعقوبه |
| حکومت | |
| • فرماندار | Ra’ad Hameed Al-Mula Jowad Al-Tamimi |
| مساحت | |
| • کل | ۱۷۶۸۵ کیلومتر مربع (۶۸۲۸ مایل مربع) |
| جمعیت (۲۰۰۳) | |
| • کل | ۱۲۲۴۰۰۰ |
| • تراکم | ۶۹/کیلومتر مربع (۱۸۰/مایل مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتیسی ۳+ (Iraqi Standard Time) |
| کد منطقه | ۲۵ ۹۶۴ |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | IQ-DI |
| زبان رسمی | کردی،عربی |
استان دیاله یادیالی از استانهای شرقی کشورعراق است. این استان در مرز این کشور باایران قرار گرفته و با استانهایکرمانشاه وایلام در ایران هممرز است. مردم این استانکُردها وعربهای اهلسنت هستند.[۱][۲][۳]
سازمان مجاهدین خلق ایران در استان دیاله پایگاهی نظامی به نام «پایگاه اشرف» داشت.[۴] اعضایسازمان مجاهدین خلق ایران این اردوگاه را در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۲ میلادی تخلیه کردند.[۵]
مرکز این استان شهربعقوبه است و از شهرهای بزرگ آن میتوانخانقین را نام برد.
دیاله یکی از حاصلخیزترین استانهای عراق از حیث کشاورزی، باغها و نخلستانها است و تعدادی از میدانهای مهم نفتی مثل منطقه «نفتخانه» در آن واقع شده و علاوه بر اینها، «خسروی» (منذریه) قدیمیترین گذرگاه مرزی رسمی بین ایران و عراق است.
سلسله ارتفاعات حمرین از ۶۰ کیلومتری شرق بغداد در استان دیاله آغاز و تا ۲۶۰ کیلومتری شمال پایتخت عراق در استان کرکوک امتداد دارد و استانهای صلاح الدین و موصل را از دو استان کرکوک و دیاله جدا میکند.
استان دیاله شامل شش شهرستان است که در زیر با مناطق خود[۶] و جمعیتی که در سال ۲۰۰۳ تخمین زده شدهاست، آورده شدهاست.[۷]
| شهرستان | نام به عربی | مساحت به کیلومترمربع | جمعیت در سال ۲۰۰۳ |
|---|---|---|---|
| بعقوبه | بعقوبة | 1,630 | 467,895 |
| المقدادیه | المقدادیة | 1,033 | 198,583 |
| خانقین | خانقین | 3,512 | 160,379 |
| الخالص | الخالص | 2,994 | 255,889 |
| کفری | کفری | 1,139 | 42,010 |
| بلد روز | بلد روز | 6,280 | 99,601 |
| مجموع | 17,685 | 1,224,358 |
شواهدی وجود دارد که نشان میدهد گروهالقاعده در عراق در سال ۲۰۰۶ پایگاه عملیاتی خود را از استانانبار به استان دیاله منتقل کرده بود. در اواخر همان سال، گزارش شد که شهر بعقوبه و بیشتر بخشهای استان دیاله تحت کنترل شورشیان سنی درآمده بود.[۸]گزارشها حاکی از آن است که این کنترل شورشیان تا سال ۲۰۰۷ و اوایل ۲۰۰۸ ادامه یافت.[۹]
در ۱۱ مه ۲۰۰۷، سرتیپبنجامین میکسون، فرماندهفرماندهی شمالی نیروهای چندملیتی، اعلام کرد برای مهار سطح کنونی خشونتها در دیاله به نیروهای بیشتری نیاز دارد. این اظهارات در حالی بیان شد که بهتازگیطرح افزایش نیرو آغاز شده بود، برخی نیروهای ذخیره بهطور غیرارادی فراخوانده شده بودند و دربارهمیزان تعهد دولت آمریکا به جنگ، بحثهای عمومی در جریان بود.[۱۰]
تا میانه سال ۲۰۰۷، گروهدولت اسلامی عراق که پیشتر کنترل بعقوبه و بخش زیادی از استان را در دست گرفته بود، این شهر را بهعنوان پایتخت خود اعلام کرد. در همین زمان، گروه شورشی سنیجماعت انصار السنه نیز در این منطقه فعال بود.
در ژوئن ۲۰۰۷، نیروهای آمریکاییعملیات تیزپیکان را با حملات هوایی شبانه در بعقوبه آغاز کردند. تا ۱۹ اوت، شهر عمدتاً تحت کنترل درآمد، هرچند عناصر شورشی هنوز در شهر و مناطق اطراف حضور داشتند.[نیازمند منبع] درگیریها در درهرود دیاله ادامه داشت، اما تا آغاز اکتبر، نیروهای آمریکایی و عراقی کنترل بیشتر استان را در دست گرفتند و شورشیان به شمال و غرب عقبنشینی کردند. در ۲۷ اکتبر، دولت اسلامی عراق به یک پایگاه پلیس در بعقوبه حمله کرد که در جریان آن، ۲۸ پلیس و نیروی داوطلب پلیس کشته شدند، نشانهای از تداوم فعالیت هستههای شورشی در استان.[نیازمند منبع]
در ژانویه ۲۰۰۸،عملیات فانتوم فونیکس بهمنظور پاکسازی نهایی بقایای شورشیان پس ازکارزار دیاله (۲۰۰۶–۲۰۰۷) آغاز شد.
در میانه سال ۲۰۰۸، تحولات گستردهای در استان دیاله رخ داد؛ تلاشهای نیروهای آمریکایی افزایش یافت و حضور ارتش عراق در منطقه محسوس شد. در ناحیه بعقوبه، فعالیتدولت اسلامی عراق بهشدت کاهش یافت و برنامه موسوم به «فرزندان عراق» نیز به تضعیف بیشتر این گروه کمک کرد.
در ماه دسامبر سال ۲۰۱۱ میلادی، شورای حکومتی دیاله با انتشار بیانیهای، این ناحیه را نیمه خودمختار اعلام کرد.[۱۱] دو ماه پیش از این مسئله، اتفاق مشابهی دراستان صلاحالدین رخ داده بود. شورای دیاله این اقدام را با استفاده از ماده ۱۱۹ قانون اساسی عراق و به سبب بدگمانیهای دولت حاکم شیعه مذهبنوری المالکی انجام داد. برخلاف استان صلاحالدین، دیاله پیچیدگی قومی و مذهبی بالایی دارد و همین مسئله سبب شد تا اعتراض و درگیری در این استان بالا بگیرد.[۱۲]
|وضعیت پیوند= صرفنظر شد (کمک)|وضعیت پیوند= صرفنظر شد (کمک)
| استانهایعراق |  |
|---|---|
| اربیل |انبار | بابِل |بغداد |بصره |تأمیم |دهوک |دیاله |ذیقار |سلیمانیه |صلاحالدین |قادسیه |کربلا |مثنی |میسان |نجف |نینوا |واسط | |