| Zubieta | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Nafarroa Garaia,Euskal Herria | |||||||||||
 Zubietaren ikuspegi orokorra, 2011ko apirila | |||||||||||
| |||||||||||
 | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea |  Euskal Herria | ||||||||||
| Lurraldea | Nafarroa Garaia | ||||||||||
| Merindadea |  Iruñea | ||||||||||
| Eskualdea | Malerreka | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua |  Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Nafarroa | ||||||||||
| Izen ofiziala |  Zubieta | ||||||||||
| Alkatea | Ernesto Domínguez Olea (Herriko Taldea) | ||||||||||
| Posta kodea | 31746 | ||||||||||
| INE kodea | 31263 | ||||||||||
| Herritarra | zubietar,zubitar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°07′30″N1°44′32″W / 43.12489°N 1.74236°W /43.12489; -1.74236 | ||||||||||
| Azalera | 18,6 km² | ||||||||||
| Garaiera | 207 metro | ||||||||||
| Distantzia | 60 km (Iruñetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 292 (2025:  2) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 1,57 bizt/km² | ||||||||||
| Zahartzea[1] | % 20,55 | ||||||||||
| Ugalkortasuna[1] | ‰ 153,85 | ||||||||||
| Ekonomia | |||||||||||
| Jarduera[1] | % 72,97(2011) | ||||||||||
| Desberdintasuna[1] | % 0(2011) | ||||||||||
| Langabezia[1] | % 10,14(2013) | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[2] | % (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera[3] | % | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | http://www.zubieta.eus/ | ||||||||||
Zubieta[4] ([s̻uβi.eta];Zubita[s̻uβita]Malerrekako hizkeraz)Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldekoudalerria da,Malerreka ibarrean kokatuta, Baztan Bidasoa eskualdean.Iruñetik 60 kilometro iparraldera.Ezkurra errekaren ondoan dago, 207 metroko garaieran.2017an 308 biztanle zituen.[5]
Herriguneko sarreran dagoen zubiak ematen dio izena herriari.
ZubietaIruñeko merindadearen iparraldeko muturrean dago.Arantza etaGoizuetarekin du muga iparraldean,Eratsunekin mendebaldean,Saldias etaBeintza-Labaienekin hegoaldean, etaIturenekin ekialdean. Herrira heltzeko, lehenikN-121A errepidea hartu behar daDonezteberaino eta, ondoren, Doneztebe etaLeitza lotzen dituenNA-170 errepidea.
Orografiari dagokionez, udalerriaren iparraldean,Loitzate (1.048 m),Iramendi (1.010 m),Arainburu (1.054 m),Ekaitza (1.046 m) etaOltzorrotz (895 m) mendiak ditugu,Mendaurko mendilerroan.Mendaur bera (1.131 m) are iparralderago gelditzen da. Hegoaldean, bertzela,Aintzingurutze (713 m) dago.
Zubietakklima ozeaniko epela du (Cfb)Köppen sailkapenaren arabera.Ozeano Atlantikoaren hurbiltasuna dela eta, euri, laino etalangar ugari izaten da.[6] Urteroko batez besteko prezipitazioak 1.800-2.000 ingurukoak izaten dira, urte osoan zehar ongi banaturik. Urteko euri egunak 180 izaten dira. Tenperaturari dagokionez, urteko batez besteko tenperatura 12°-14 °C da; hilik hotzena, urtarrila da (6,7 °C), eta beroena uztaila (21,5 °C).[7]
Honako hauek dira Zubieta osatzen duten auzoak:Ameztia,Aurkidi,Azkota,Mendrasa,Sarekoa eta Zubieta (herriburua).
Herriko baserrietan jarri dira identifikatzaileak sakabanatuta dauden eraikinen kokapena zalantzarik gabe ezagutzeko. Larrialdi kasuetan medikuak, suhiltzaileak eta oro har zerbitzu publikoak baserrietara ahalik eta lasterren ailegatzeko arras garrantzitsua da Helpbidea proiektua. Nafarroako Gobernuak eta Babes Zibileko zerbitzuak antolatu dute udalekin lankidetzan. Udalek Metro-baserri mapa ere egin dute (zubiko autobus geltokian jarrita dago) eta bidegurutzeetan seinalizazio horizontala jartzen ere hasiak dira. 2020ko maiatzeanZubietan,Beran,Aranon etaBeran jarrita zeuden Helpbidea mapak; eta prestatzen ari zirenArantzan,Areson,Iturenen,Etxalarren,Lesakan etaSunbillan.[8][9][10][11]
Zubieta herriaren historiako lehen aipamen idatzia1054. eta1076. urteen artekoa da,Antso IV.a Garzeitzen agindupeko Leringo lurra aipatzean. Izan ere, Zubieta Leringo Doneztebe bailara osatzen zuten herrietako bat zen; herriburuaDoneztebe zen.1280an, 18 sol eta erdikopetxa ordaintzen zuen Zubietak urtean.1434an,Zuria Nafarroakoak 200 sol-eko petxa ezarri zien, zerriak mendian bazkatzeagatik ordaintzen zeneiurdea barne.[7]
1421ean,Karlos III.a erregeakIruñeko forua eman zion Leringo Donezteberi, etahiribildu ona titulua ondoren; hala herriak jarlekua eskuratu zuenNafarroako Gorteetan. Pixkanaka, bailara osatzen zuten herriak banatuz joan ziren;1630ean,Legasa,Narbarte,Oieregi, etaOteitzakBertizarana sortu zuten, Leringo Doneztebetik banatuta. Urte batzuk geroago,1665ean,Sunbillak ere bailara utzi eta hiribildu titulua eskuratu zuen. Zubietak,1704an lortu zuen hiribildu titulua, erregeari 500 dukat ordaindurik, baina bailaran segitu zuen hura1845ean desegin zen arte. Urte horretan, udalerri independente eratu zuen.[12][13]
Zubietak biztanle anitz galdu ditu XX. mendearen erdialdetik hona;1950ean 616 bizilagun zituen, eta 319 besterik ez 2017an.[5]
bertan egin dezakezu.2007an ez zen udal hauteskunderik izan Zubietan, ez zelako inongo talderik aurkeztu. Horren ondorioz, Francisco Mitxelena Zelaieta kudeaketa batzordearen izenean alkate izendatu zuten2008komartxoaren 28an.2011ko udal hauteskundeetan ere Mitxelena aukeratu zuten alkate, ordukoan Herriko Taldearekin (5 zinegotzi); Eutsik, aurkeztutako beste zerrendak, bi hautetsi lortu zituen.2015eko udal hauteskundeetan bi talde aurkeztu ziren.Ernesto Dominguez buru zuen Herriko Taldea nagusitu zen, 145 boto eskuratuta (6 zinegotzi). Mikel Telletxea zerrendaburu zuenZubietarrak taldeak zinegotzi bakarra erdietsi zuen.[14]Ordutik Ernesto Dominguez Olea da Zubietako alkatea.
| Urtea | Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
|---|---|---|---|
| 1979[15] | Independientes 1 | 188 | 3 |
| Independientes 2 | 61 | 2 | |
| Independientes 3 | 55 | 2 | |
| 1983[15] | Independientes 1 | 127 | 4 |
| Independientes 2 | 79 | 3 | |
| 1987[15] | Ortzadar | 125 | 7 |
| 1991[16] | Iramendi | 110 | 4 |
| Herri Taldea | 94 | 3 | |
| 1995[17] | Herriko Taldea | 135 | 7 |
| 1999[18] | Euskal Herritarrok | 135 | 7 |
| 2003[19] | Elutsa | 135 | 7 |
| 2007 | - | - | - |
| 2011[20] | Herriko Taldea | 127 | 5 |
| Eutsi | 60 | 2 | |
| 2015[20] | Herriko Taldea | 145 | 6 |
| Zubietarrak | 43 | 1 |
| 1936-1950 | Martin Etxekolonea | |
| 1950-1955 | Francisco Juanikorena | |
| 1955-1958 | Juan Baleztena Arozena | |
| 1958-1961 | Juan Baleztena Arozena | |
| 1976-1979 | Eustakio Loiarte Elizalde | |
| 1979-1983 | Tomas Ochandorena Fagoaga | |
| 1983-1987 | Jose Javier Juanikorena Juanikorena | |
| 1987-1991 | Jose Javier Juanikorena Juanikorena | Ortzadar |
| 1991-1992 | Ana Maria Mugika | Iramendi |
| 1992-1995 | Francisco Mitxelena Celaieta | |
| 1995-1999 | Venancio Baleztena Santesteban | Herriko Taldea |
| 1999-2003 | Venancio Baleztena Santesteban | Euskal Herritarrok |
| 2003-2005 | Jon Mikel Aragon Ibarra | Elutsa |
| 2005-2008 | Leire Ortuoste Gartzia | Elutsa |
| 2008-2011 | Francisco Mitxelena Celaieta | Kudeaketa batzordea |
| 2011-2015 | Francisco Mitxelena Celaieta | Herriko Taldea |
| 2015-2019 | Ernesto Dominguez Olea | Herriko Taldea |
| 2019-2023 | Ernesto Dominguez Olea | Herriko Taldea |
| 2023- | Ernesto Domingez Olea |
Zubietako jaiakabuztuaren 15ean ospatzen dira,Amabirjinetan. Bezperan, besta seinale gisa, arbola altxatzen dute.[21]
Garrantzi handiko ospakizunak dirainauteriak, herrian "iñotik" deituak. Egun horietanjoaldunak ateratzen dira dira, ondoan dutenIturenen bezala. Urtarrileko azken igandearen aurreko larunbatean hasi eta hurrengo asteazkenera arte egiten dira; egunik garrantzitsuena asteartea da.
Urtarrilaren 17an, San Anton egunean, meza ematen da ermitan, eta dantzaldia izaten da herriko plazan.
Film hauek errodatu dira Zubietan:
Datuak:Q1643571
Multimedia:Zubieta /Q1643571
Liburuak:Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Zubieta | Zubietako auzoak | |
|---|---|---|
Ameztia •Aurkidi •Azkota •Mendrasa •Sarekoa •Zubieta (herrigunea) | ||
 | Malerrekakoudalerri aurkibidea | |
|---|---|---|
Beintza-Labaien •Bertizarana •Donamaria •Doneztebe •Elgorriaga •Eratsun •Ezkurra •Ituren •Oiz •Saldias •Sunbilla •Urroz •Zubieta | ||
