Artikulu edo pasarte honek eduki, gramatika, hiztegi edo ortografia akatsak ditu. Lagundu nahi baduzu,zuzendu ezazu.
Polonioaren 50isotopoak ez dira egonkorrak, guztiak dira erradioaktiboak. Bestalde, elementu hau oso pozoitsua da eta erradiazio maila handiak ditu. Polonioauranio mineraletan etatabakoaren kean aurkitu da, besteak beste. Elementu hautaula periodikoko16. taldean aurkitzen da eta bere zenbaki atomikoa 84 da.
Subshell-a 6p Pb eta Bi erdi beteta daudenean, momentu paramagnetikoa handia denean, konfigurazioak 3elektroi desberdinak aldatzen joaten diraorbitako subatomikoetan, 6P-x,6P-y eta 6P-z. Honek eragiten duena da, berun eta bismutoaren 6p balentzia azpigeruzen erradioak gutxitzea.
Pb = [Xe] 4f14 5d10 6s1 6p3 (Px 1, Py 1 Pz 1)
Bi = [Xe] 4f14 5d10 6s2 p3 (Px 1, Py 1, Pz 1)
Ematen duen emaitza da, berunaren eta bismutoarekin erradio atomikoa 154pm izatea eta polonioa 167pm erradioa handiagoa izatea. Polonioa momentu txiki batean magnetiko da, bere menpeko geruza 6p gehiena beteta dago.
Po-k (polonioa taula periodikoan), erraztasun handia dauka airean altxatzeko. Lagin bat 55º C-ra airean berotzen bada, 45 ordu igarotzean %50lurruntzen da eta Podiatomiko molekuletan bihurtzen da.
Polonioarenkimika oso antzekoa datelurioarekin, hala ere, bismutoarekin hainbat ezaugarri komun badauzka bere metalezko hurbiltasunagatik. Polonioa erraztasun handiarekin disolbatzen daazido diluzioekin. Polonioarendisoluzioak hasieran kolore arrosa hartzen du baina geroago kolore horixka hartzen duerradiazio alfarengatik.
Polonioak desintegratze prozesuan burbuila eta berotasuna eragiten ditu, hartu dituenalfa partikulen ondorioz.
Polonioak ez dauka konposizio komuna, polonioak dauzkan konposizioak sintektikoaren bitartez sortzen da.50 konposizio ezagutzen dira[3].Hobekien joaten diren polonioaren konposaketan polonidoak dira,bi elementuen erreakzio zuzenekoa prestatzen dute.
PolonioaMarie Curiek etaPierre Curiek[4] aurkitu zuten1893an, etaMarie Curie-n herriaren izena hartu zuenPolonia-k. Momentu hartan Polonia herrialdeaErrusiaren,Alemaniarren etaAustro-Hungariaren menpe zegoen. Marie Curiek uste zuen bere herrialdeko izena jarriz independentzia lortuko zuela Poloniak.Polonioa izan zen lehenengo aldiz elementu baten izena eztabaida politikoa sortu zuela.
Elementu hau, Curie bikoatearen lehenengoa aurkikuntza izan zen,Uraninitarenerradiazioa ikasten zeuden bitartean. Uraninita, Uranioaren etaTorioaren elementuen erradiaktiboak kenduta, ohartu ziren erradiaktiboagoa zela Torio eta Uranioa arteko osaketa. Horri esker, Curie bikoateak besteelementu erradiaktiboak bilatzera ekin zioten.
1902anWilly Marckwald alemaniar zientzialaria, 3 miligramo polonioena bakartu zituen 1902, berak momentu horretan elementu berri bat zela uste zuen eta "erradio-telurio" izena jarri zion, baina 1905 -era arte ez zen egiaztatu Polonio elementua zela.
Polonioak ematen dituen alfa partikulak neutroi bihur daitezkeoxido edo berilioa erabiltzean.Beraz, Po-BeO konposaketak neutroi iturri bezala erabiltzen da,besteak beste,arma nuklearrenneutroien abiarazleetan,petroliozko putzuak aztertzeko.
Polonioa baita agertzen zen herramienta eta eskuiletan, hauek karga estatikoa ezabatzen zuten fotografiako plaketan, zuntz fabriketan eta plastikozko xafletan.Polonioaren alfa partikulak aireko molekulak ionizatzen dutenean,hurbil dauzkan karga handiako azalera ezabatzen du.[6]Eskuil antiestatikoak 500 mikrocurie dauzkate (20Mbq) 210 Po.Estatu Batuetan 210 Po 500Ci (19Mbq) dauzkaten gailuak eros daiteke, hori bai lizentzia batekin.Horrek esan nahi du eroslea ez dela erregistroan agertu behar. Gailu hauetan dagoen Polonioa, urtero aldatu behar dira, oso gutxi irauntzen dutelako.Oso erradiaktiboak dira eta aldatzeanBeta partikulen ordez aldatu dute, arrisku txikikoak baitirelako.[7]
Normalean 210 Po kantitate txikiak erabiltzen dira laborategietan, 4-40kBq (0,11-1,08Ci) polonioa substratu batean edo polimetrikako matriz batean, NRC lizentziatik libre daude, ez delako arriskutzat hartzen.Kantitate gutxiko 210 Po saltzen dira Estatu Batuetan "orratz-iturri" moduan.Polonioa estaldura kapa batekin estaltzen da batik baturrezko materialekin, horrek eragiten du alfa erradiazioa.
Firestone-k poloniazkobuxia komertzializatu zuen 1940 eta 1953 artean.Buxien erradiaziaren kantitatea oso txikia zenez, ez zen arriskutsua kontsumitzalearentzako.Baina Buxien onurak oso azkar gutxitu zen, Polonioaren bizi maila gutxi zuela medio.
Polonioa oso arriskutsua da eta ez dauka funtzio biologikorik. Masa aldetik, polonio-210arentoxikotasuna 250,000 aldiz handiagoaazido zianhidrikoarena baino. Oso arriskutsua da, erradiazio maila handia duelako (alfa uhin ugari emititzen ditu). Nahiz eta Polonioaren microcurie kantitate txikia erabiliz, oso arriskutsua da, eta material espezifikoa behar da ez kutsatzeko.Polonioak sortzen dituen Alfa partikulak erraztasun handiarekin organo ehuna mindu dezake, jaten bada.Kimikazko eskularruak derrigorrezkoa da substantzia hau erabiltzeko. Horrela azal hedapena saihets daiteke.Azido nitrikoan Polonioan sartzen bada,oso erraz hedatu daiteke eskularru akastunak erabiltzen badira.
Polonioak ez dauka toxikotasun ezaugarri kimikoak.[8][9]
1943-1947 artean polonioa gizakiei sartzen zieten esperimentuak egiteko, ospitalean zeuden lau pertsonari xiringa bidez eman zieten eta bosgarren bati aho bidez. Horrelako esperimentuak Manhattan proiektuak finantzatu zituen. Ideia zen gizakien iraizketak aztertzea eta arratoiekin egindako esperimentuak korrelazioan jartzea. Esperimentuan parte hartu zuten pertsonak aukeratuak izan ziren. Denek zeuzkaten gaixotasun sendaezinak. Iraizketak aztertzeko, autopsia egin zitzaien, jakiteko zenbateraino zabaldu zen polonioa gorputzaren barruan. Esperimentuan parte hartu zuten bost pertsonak 30-40 urte artekoak ziren.
Esan daitekeIrene-Jolliot Curie polonioaren erradiazioagatik hil zen lehenengo pertsona izan zela, polonioaren eraginpean egon baitzen, ustekabean, 1946. urtean. 1956an hil zenleuzemiaz gaixotuta.
Zenbait polonio arrasto aurkitu ziren 2012anYasser ArafatPalestinako liderraren jantzietan. 2004an hil zen, erretzaile omen zelako, baina haren heriotzak galdera asko airean utzi zituen. Institut de Radiophysique de LausanaSuitzan elementu horiek aztertu zituzten eta esan zuten ezin dela egiaztatu palestinar liderra Polonioaz pozoitu zela. 2012ko azaroaren 27an,Arafaten gorputza lurpetik atera zuten etaFrantziako, Suitzako eta Errusiako adituak bakarka analisiak hartu zituzten.2013ko urriaren 12an The Lancet kaleratu zuen aditu taldea, elementuaren maila handiak aurkitu zituzten bere odolean eta arropan zegoen txistua.Beranduago,Errusiako Medikuntzako Agentzi Federala ondorioztatu zuen Arafat kausa naturalez hil egin zen.ç
Esan dutedimercaprol gizakiak polonioaren erradiazioaz deskontagiatu daitezke. Esperimentu batean, arratoien dosi gogor bat jarri zizkieten 1,45MBq/kg. Arratoiak ez zirenak tratatu 44 egun iraun zuten, baina HOEtTTC ezarri zitzaizkien arratoien %90a 5 hilabete iraun zuten.
Polonio-210 oso zabalduta dago biosferan,baita gizakien ehunetan,hau gertatzen da deskonposizio katean uranio 238 posizioa duelako.Uranio-238 naturala, lurzoruan hainbat zatitan banatzen da, solido erradiaktiboetan zehazki,gehitzenradio 226,baitaRadon 222 erradiaktibo gasa ere. Elementu hauek 3.8 egun irauten dute eta atmosferara joaten dira. Hor deskonposatzen dira,eta Polonio-210-ra hurbiltzen dira, honek 138 egun irauten duena, Lurreko lurzorura bueltatzen da eta biosferan sartu baino lehen,Plomo 206-tik deskonposatzen da.[10]
Polonio 210 tabakoan, birikien minbizien erruduna da.Polonioaren zati handi bat, Plomo 210-an deribatzen da atmosferako tabako orrietan ezarriz.Plomo 210 Radon gas 222 produktua da. Zati handi bat esan daiteke, Radio 226aren deskonposizioa dela.
Polonioaren presentzia tabakoan hautsean jakiten da 1960ko hamarkadaren hasieratik.Mundu mailan zeuden tabako enpresa garrantzitsuenak ahalegintzen ari ziren Polonio 210 kentzen, baina ez zuten lortu.[11]
