Oztibarre
Euskal Herria
Estatikoa   Dinamikoa
Administrazioa
Herrialdea	Nafarroa Beherea
Udalerriak	10 (lista ikusi)
Eskualdeburua	Hozta
Herri handiena	Larzabale
Geografia
Koordenatuak	43°12′43″N1°03′42″W / 43.21200593°N 1.06160448°W /43.21200593; -1.06160448
Azalera	173,98 km²
Garaiera	60-1177 metro
Distantzia	19,3 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria	1.690 (2018)
Dentsitatea	9,71 biztanle/km²

Oztibarre^[1][a]Nafarroa Behereko eskualde bat da,Euskal Herrian kokatuta.Nafarroako eskualderik ezezagunena da. Bere paisaia menditsua da, erliebe handiko haranak sortuz.Biduze ibaiaren arroaren goiko aldeari dagokio, baitaIzpaxuriren arroaren ezkerraldeari ere. Berezitasun hori dela eta, bere lurraldeanPagola udalerriaren zati bat sartzen da, baina ezZuberoakoArbaila eskualdean dagoen purgua.

10 udalerrik osatzen dute, eta 2018 urtean 1690 biztanle eta 99,86kilometro koadroko azalera zituen; horrek 9,71biztanle kilometro koadroko biztanleria-dentsitatea sortzen zuen.Biduze ibaiaren ertzetan dagoen itsas mailaren gaineko 0 metrotikZaboze mendiaren 1177 metrora arteko altuera du.

EskualdeburuaHozta udalerria da.

Toponimoarenokzitanierazko bertsioaOstabarret da, sarritanvath d'Òsta eran.Frantsesez,Osta barret bertsio homologoa da etaaragoierazOstavals etatierra d'Ostavals.

Duchesne bildumak,Terra Ostabaressü bezala aipatzen duXII. mendean, etaOstavales bezala1247an,Terra Hos tebarezio in Navarra izenarekin,1305ekoNafarroako gutun batean,Ostabarea izenekoan,1312an,Hosta-Barisium izenekoan,1351n etaOstaberesium izenekoan,1361ekogaskoien roletan.

Bereeuskarazko izenaHozta (ibarreko herri bat) etaibarre ("ibar" edo "haran"behe-nafarreran) hitzen elkarketatik dator. Horrela,Hoztibarre izena sortu zen (Hoztaren -a- letra galdu egin da ibarreren -i- letraren mesedetan), eta, ondoren, h- askatu zen,Oztibarre geratuz.

Okzitanierara egokitzean, fenomeno bitxi bat gertatu zen. Alde batetik,euskarazko prozesu bera errepikatu zen. Horrela,Òstavath izenaÒsta (Hozta izenagaskoira egokitzea) etavath ("ibar" edo "haran"gaskoiz) elkartzetik sortu zen. Hala ere, toponimo hau soilikHozta udalerriarekin (Òstavathokzitanieraz) lotua geratu zen. Horren arrazoia da, bestalde,Oztibarreeuskal izenaren beste egokitzapen bat egin zela. Bere esanahia kontuan hartu gabe,gaskoiekOstabarret ("Oztabarre" ahoskatua) bezala bereganatu zuten. Horregatik,Òstavath hitza,Hozta herriarentzat baztertua geratu zen,Ostabarret, ibar osoa izendatzen hasi zen bitartean.

Frantsesa ibarrera iritsi zenean,XIX. mendean,frantsesekokzitanierazko toponimoak hartu zituzten (bi hizkuntzetako ahoskera nahiko antzekoa zelako) eta izenakfrantses grafiara egokitu zituzten. Horrela,Òstavath herriaOstabat izatera iragan zenfrantsesez etaOstabarret berdin mantendu zen.

		Amiküze
	Arberoa		Arbaila
		Oztibarre
		Garazi

Nafarroa Behereko iparraldeko lurrekin alderatuz, lurralde menditsua da, erripe gehiagodun haranez osatua. Hori dela eta artzaintzarako lurralde aproposa da.

Ibarra, mendi nahiko altu batzuk ditu, inguruko beste haran batzuekin alderatuta,Beltxu (1 130 m),Lahondo (1 135 m) edoZaboze (1 177 m) kasu. Hauek, batez ere,Hozta inguruan daude. Gainontzeko ibarra askoz baxuagoa da, non altuerarik altuenak 500 eta 700 metro artekoak diren. Mendi aipagarri batzukPagaburu (545 m),Gazteluzahar (472 m),Orgamendi (639 m) edoGaintzabala (531 m) dira.

XI. mendearen amaieran,Gendule V.a Bearnokoak,Bearneko bizkondeak,Amiküze inbaditu zuen eta konkistatzen saiatu zen. Hamar urte beranduago,Gaston IV.a BiarnokoakAkizeko lurrak okupatu zituen, hauen jabe1105ean bihurtu zelarik.Amikuze eta Oztibarre lurraldeakBearneko jurisdikzioan egon ziren1134 arte.1195eanArnaldo Raimundo II.aren eskuetara iragan zen, Tartaxeko bizkondea,Orthezeren truke,Bearneko bizkondeari eman ziona,Gendule VI. Bearnokoari. HonekAntso VII.a Nafarroakoa omendu zuen eta, horrela,Mendiatzeko merindadea ezarrri zen.

1247koazaroaren 22an,Raimundo Arnauld TartaxekoakNafarroako erregeari omenaldia egin zionVièlanava etaAmiküze eta Oztibarre lurraldeengatik.Arnaud Lüküzekoa beste horrenbeste egin zionAntso VII.a Nafarroakoari,1228kouztailean, Oztibarreko lurretik.1319an,Amiküze eta Oztibarre,Amaneo Albretekoa, Tartaxeko bizkondea, omendu zituen.1326an,Gitarte TartaxekoakKarlos II.a Burusoilaren aurrean egin zuen; hiru urte geroago,Filipe III.a Nafarroakoak.1383an,Karlos II.a Nafarroakoak Oztibarre hartu zuen berriro,Lüküzeko jaunarekin.

1512angaztelarrekNafarroa konkistatu zutenean,Joanes III.a Nafarroakoa tronutik kendutako errege nafarrak porrot egin zuen urte berean egin zuen erresuma birkonkistatzeko ahaleginean.1516komartxoanJoanes III.a Nafarroakoak birkonkista saiakera berri bat proiektatu zuen, eta Oztibarreko biztanleek,gaztelarrekin hautsiz, haiei harrera egiteko erregutu zioten, bere obedientziara itzultzea erabaki baitzuten.

10 udalerrietan 16 herriak osatzen dute eskualdea: 1 690 biztanle eta 158,08kilometro koadro.

Pagolaren kasuan, nahiz eta bere lurren zati bat Oztibarrenak izan,Pagola herriaZuberotarArbaila eskualdekoa da.

Pirinioetako ekoizpen tradizionalean oinarritutako ekonomia. Nekazaritza urria. Hazkuntza estentsiboa ardi-aziendaren mendialdeko larreetan (ardixuri etalatxa), Pirinioetako arrazako behi nahasia eta zalduna. Txerri gutxi. Tiro-zaldia (bretoiera) eta aulki-zaldia (angloarabiera).

Luis Luziano Bonapartek,1869an, Oztibarreko herri guztiak sailkatu zituen ekialdekobehe-nafarrera euskalkian,Amikuze,Garazi eta Oztibarre eskualdeetan hitz egiten zena.^[2]

Koldo Zuazok,2010ean, bere herri guztiaknafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.^[3]

1968an 2 137euskaldun zeuden, ia biztanle guztiak.

1. ↑/os̻tíβaʁè/ ahoskatua(laguntza)
   Azentua: zorrotza bigarren silaban eta kamutsa azken silaban

• Nafarroa Behereko eskualdeak
• Nafarroa Beherea

Aipuaren errorea:<ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding<references group="oh"/> tag was found

• Oztibarre
• Erreferentziatan akatsak dituzten orrialdeak

• Wikidatako koordenatuak dituzten artikuluak
• Erreferentzietan akatsak dituzten orrialdeak
• Pages using the Kartographer extension