Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Edukira joan
WikipediaEntziklopedia askea
Bilatu

Ortzaize

Koordenatuak:43°14′30″N1°17′05″W / 43.2417°N 1.2847°W /43.2417; -1.2847
Wikipedia, Entziklopedia askea
Ortzaize
 Nafarroa Beherea,Euskal Herria
Ortzaizeko ikuspegia,Haltzamendirekin atzealdean

Bandera


Armarria


Map
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Beherea
EskualdeaBaigorri-Ortzaize
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaEuskal Mendialdea
Izen ofiziala Ossès
Auzapeza
(2020-2026)
Jean-Marc Oçafrain
(independente)
Posta kodea64780
INSEE kodea64436
Herritarraortzaiztar
Kokapena
Koordenatuak43°14′30″N1°17′05″W / 43.2417°N 1.2847°W /43.2417; -1.2847
Azalera42,38 km2
Garaiera101-897 metro
Distantzia13,7 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria826 (2018:  2)
Dentsitatea21,12 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 28,57
Ugalkortasuna[1]‰ 52,52
Ekonomia
Jarduera[1]% 80,91(2011)
Desberdintasuna[1]% 10,63(2011)
Langabezia[1]% 4,53(2013)
Euskara
Euskaldunak% 58,91(2010)
Erabilera% 26,63(2011)

Ortzaize[2][a]Euskal Herriko udalerri bat da,Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta.Baigorri-Ortzaize eskualdean dago,Donibane Garazi hiriburutik 13,7 kilometrora. Altuera 101 eta 897 metro artekoa da, eta 42,38 km²-ko azalera hartzen du.2018. urtean 826 biztanle zituen.

Bertako biztanleakortzaiztarrak dira.

Ortzaizeko ibarreko hiriburua da.

Izena

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Ortzaize beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

  • Vallis quœ Ursaxia dicitur (983)[4]
  • Vallis quœ dicitur Orsais (1186)[4]
  • Ossais (XII. mendea)[4]
  • Orseis (1249)[4]
  • hespital d'urrugaçaun in hosses (1268)[4]
  • Ouses (1302)[4]
  • Osses en la Sierra de Vaygurra (1446)[4]
  • Oses (1513)[4]
  • Orza (1513)[4]
  • Orçais (1650)[4]
  • Horça (1675)[4]
  • Orseys (1675)[4]
  • Orça (1675)[4]
  • Orses (1783)[4]

Geografia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

OrtzaizeOrtzaizeko ibarran dago.

Mugakideak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
BidarraiMakeaLekorne,Heleta
ArrosaIrisarri
Mendebaldea
 Ortzaize  
Ekialdea
AzkarateIzpuraJatsu

Ingurune naturala

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Errobi ibaia udalerritik igarotzen da, baita bere ibaiadarra denLakako erreka ere (azken erreka honetara isurtzen diren hainbat erreka igarotzen dira Ortzaizetik: Elhurreko erreka, Bordegiko erreka, Saltrako erreka, Otxalarreko erreka eta Eluet erreka). Horrez gain, beste erreka batzuk ere gurutzatzen dute udalerria: Asketako errekak, Eslanguko errekak eta Pagaliko errekak.

Klima

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
   Datu klimatikoak (Irulegi, 1981-2010)    
 Hila  Urt  Ots  Mar  Api  Mai  Eka  Uzt  Abu  Ira  Urr  Aza  Abe  Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)24.827.030.032.635.040.041.042.039.234.027.026.042.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)11.912.915.617.120.823.725.926.224.420.515.212.518.9
Batez besteko tenperatura (ºC)7.58.010.311.715.218.220.320.518.315.310.68.313.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)3.03.25.06.49.712.714.714.812.310.16.04.08.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)-15.4-10.5-9.5-3.2-0.22.85.84.02.0-2.5-8.5-9.8-15.4
Batez bestekoprezipitazioa (mm)146.0129.8124.7139.3106.977.065.676.192.5112.1164.8153.41398.2
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)96.7115.5128.978.870.166.2103.280.369.388.1124.1110.2128.9
Iturria: Frantziako klimatologia zerbitzua[5]

Etxeak eta auzoak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  • Ahaitz
  • Aitzarra
  • Iriberri
  • Ugartzan
  • Hortza
  • Zubialde
  • Gahardu
  • Apalatsordoki
  • Iraordoki
  • Uhaitze
  • Mutxikoenborda
  • Harizmendia
  • Arlanttoenea
  • Aintzia
  • Gantxabalena

Historia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Bidarraiko parrokia, Ortzaizekoaren menekoa zen etaOrtzaizeko ibarraNafarroako erresumako zati izan zen.

1790. urtean Ortzaize, Ortzaize etaBidarrai udalerriek osaturiko kantonamendu baten buru izan zen,Donapaleuko barrutiaren menpekoa zena.

Demografia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
1793180018061821183118361841184618511856186118661872187618811886189118961901
3347202121522302206423092182213521692018200419231867178518191784180418461814
190619111921192619311936194619541962196819751982199019992006201120162018
1960208919141130115510981045953989845731678692694785871854826
Biztanleriaren tamainaUrtea8008208408608809002012201420162018202020222024OrtzaizeBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero,bertan egin dezakezu.

Ekonomia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Udalerriko jarduera ekonomiko nagusialaborantza da.Irulegiko Arnoa ere ekoizten da udalerriko lurretan.

Politika

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Auzapezak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
HasieraAmaieraAuzapezaAlderdia
19952020Martin Elgue
2020karguanJean-Marc Oçafrain
falta diren datuak osatu egin behar dira

Erakunde publikoak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

2017kourtarrilaren 1era arte, OrtzaizeGarazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zenEuskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.[6]

Garraioa

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Baiona-Donibane Garazi burdinbideak zerbitzua ematen du Bidarrai udalerriri,Txik Txaken 54. linearen bidez.

Euskara

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Luis Luziano Bonapartek,1869an,Ortzaizeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldekobehe-nafarrera euskalkian,Arberoa etaAldude ibarretan hitz egiten zena.[7]

Koldo Zuazok,2010ean, Ortzaizeknafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.[8]

Ortzaiztar ospetsuak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Ondasun nabarmenak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  • Ahaizen, forte protohistoriko bat dago
  • Ospitalea baserriaren aipamenak daude XIII, XVII eta XVIII. mendeetan
  • Apalasia, Bilaenia eta Sastriarenea baserriak XVII. mendekoak dira
  • Inda baserria, Inxortenia baserriarekin batera XVI. mendekoa da
  • Harizmendia baserriaren aipamenak daude XVI, XVII eta XVIII. mendeetan
  • Done Bikendi kapera XVII. mendekoa da
  • San Julen eliza XII. mendekoa da, eta XVII. mendean izan zen konpondua, Ortzaizeko herritarrekJoana Albretekoari eginiko eskaera bat zela bide

Argazki galeria

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  • Eliza eta pilotalekua
    Eliza eta pilotalekua
  • Ahaize auzoko etxea
    Ahaize auzoko etxea
  • Ahaize auzoa
    Ahaize auzoa
  • Herriko sarrera
    Herriko sarrera
  • Herri Barneko etxea
    Herri Barneko etxea

Oharrak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. /oʁ̞ts̻ais̻e/ ahoskatua(laguntza)

Erreferentziak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. abcde Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia..
  3. Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN978-2-35077-151-9. PMC466662204. (kontsulta data: 2021-05-17).
  4. abcdefghijklmnOrpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque : noms des pays, vallées, communes et hameaux historiques de Labourd, Basse-Navarre et Soule. (Éd. entièrement rev. et corr. argitaraldia) Presses universitaires de Bordeaux ISBN2-86781-396-4. PMC72757865. (kontsulta data: 2021-05-17).
  5. Irulegiko estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
  6. Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com
  7. Luis Luziano Bonaparte.Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés,1863.
  8. Koldo Zuazo.El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
  9. Ohorezko, Euskaltzaina. «Orpustan, Jean-Baptiste» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2022-02-05).
  10. «Jean Baptiste Orpustan» NorDaNor (EIZIE) (kontsulta data: 2022-02-04).
  11. L'Express :Les 100 qui font bouger le Pays basque

Ikus, gainera

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  • Joseba Aurkenerena: Ortzaizeko kabalkada, maila handiko ikusgarria.[1]
  • Joseba Aurkenerena: Ortzaizeko kabalkada.[2]
Autoritate kontrola

Agaramont
Amiküze
Arberoa
Baigorri-Ortzaize
Garazi
Oztibarre
¹Nafarroa Beherea etaZuberoa arteko mugak erdia zeharkatzen duPagola udalerria, baina Herri BarneaZuberoan dago, metro gutxian.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ortzaize&oldid=10491895"(e)tik eskuratuta
Kategoria:
Ezkutuko kategoriak:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp