| Olondain | |
|---|---|
San Nikolas eliza zaharra (gaur egun baseliza) | |
![]() | |
| Kokapena | |
| Herrialdea | |
| Eskualdea | Izarbeibar-Novenera |
| Udalerria | Uterga |
| Administrazioa | |
| Mota | herri hustu |
| Izen ofiziala | Olondain |
| Posta kodea | 31133 |
| Herritarra | olondaindar |
| Geografia | |
| Koordenatuak | 42°42′45″N1°45′45″W / 42.71262293°N 1.76245363°W /42.71262293; -1.76245363 |
| Garaiera | 493 metro |
| Distantzia | 16,4 km (Iruñetik) |
Olondain[1][a]IzarbeibarrakoUterga udalerrikoherri hustu bat da,Euskal HerrikoNafarroa Garaia lurraldean kokatuta,Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XVII. mendearen hasierara arte,Izarbeibarko kontzejuetako bat izan zen,Utergarekin batera, etaUterga-Olondain izena hartu zuen. Orduan, olondaindarrak Utergara joan ziren, eta aurrekoa hutsik geratu zen.
Bertako biztanleakolondaindarrak ziren.
Olondain toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[2]
OlondainIzarbeibar-Novenera eskualdean dago,Izarbeibar ibarrean etaUterga udalerrian.
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.
Altuera zein den aldaketa handiak dauden arren,Utergako klimaren ezaugarriak klima mediterranearenak dira. Urteko batez besteko tenperaturak 10 eta 13 gradukoak eta prezipitazioak 700 eta 900mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 90 inguru dira.
Jatorrizko landaredian, artea eta hosto txikikoharitza nabarmentzen ziren. Gizakiaren mendeetako eragina dela eta,aldiz, arte gutxi geratzen dira gaur egun, eta haritzak, itsasoaren mailatik altuen dauden guneetan gordetzen dira.
Utergan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere,Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora,Nafarroako Gobernuak1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.[3]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 18.5 | 24.0 | 26.5 | 29.0 | 36.5 | 40.0 | 41.5 | 43.0 | 38.0 | 32.0 | 27.0 | 21.0 | 43.0 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.7 | 11.6 | 15.4 | 17.0 | 21.8 | 26.6 | 29.6 | 29.6 | 25.3 | 19.6 | 13.3 | 9.9 | 19.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.4 | 6.4 | 9.6 | 11.5 | 15.6 | 19.8 | 22.5 | 22.6 | 19.1 | 14.4 | 9.0 | 5.9 | 13.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.1 | 1.3 | 3.8 | 5.9 | 9.3 | 13.0 | 15.5 | 15.6 | 12.8 | 9.1 | 4.6 | 1.8 | 7.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -7.0 | -10.0 | -8.5 | -3.0 | -0.5 | 2.0 | 7.0 | 5.0 | 3.0 | -0.5 | -6.5 | -10.0 | -10.0 |
| Batez bestekoprezipitazioa (mm) | 44.2 | 38.7 | 51.6 | 59.5 | 53.1 | 45.6 | 27.0 | 26.3 | 38.6 | 60.3 | 55.4 | 57.2 | 547.5 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 39.0 | 29.0 | 33.6 | 62.0 | 42.2 | 38.5 | 33.0 | 85.0 | 61.5 | 46.0 | 59.0 | 39.0 | 85.0 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 11.6 | 10.3 | 8.8 | 11.2 | 11.1 | 7.2 | 5.4 | 4.9 | 7.8 | 10.5 | 11.5 | 12.8 | 113.0 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 1.3 | 1.4 | 0.9 | 0.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 1.2 | 5.1 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[4] | |||||||||||||
Tibalt I.a Nafarroakoak foruagatik1244an eguneratu zuen bere nekazarien urteroko petxa, 40 sause gehi 35 kahize gari eta beste hainbeste garagar landuz; bestalde, Koroari lotu zizkion betiko. Hala ere,Karlos II.a Nafarroakoak1374an bere errentak bere zerbitzarietako bati esleitu zizkion, etaKarlos III.a Nafarroakoak, Petri Bakedaokoari1390ean eman ondoren, Muruzabalgo bizkonderrian sartu zituen1407. urtean.Karlos IV.a Nafarroakoa Bianako printzeak eman zion lekua Karlos Korteskoari. Eliza Iruñeko gotzainarena zen, etaIratxeko monasterioak etaJerusalemgo San Joanen ospitalekoek lursailak izan zituztenXIII. mendetik aurrera.1366an 3 su zituen, eta1427an 4. Azken bizilagunakUtergara joan ziren1602an.[5]