1986an onartutakoEuskararen Foru Legearen arabera,Nafarroako eremu ez-euskalduna edoEremu ErdaldunaNafarroa osatzen duten hiru hizkuntza-eremuetako bat da. Eremu honek Nafarroaren hegoaldean kokatzen diren udalerriak barne hartzen ditu, gutxi gorabehera. Eremu honetangaztelania hizkuntza ofiziala bakarra. Legeak hainbat aldaketa jasan dituenez azken hamarkadetan zehar, zenbait udalerri beranduagoeremu mixtora aldatu ziren.
Euskararen Foru Legeak hauxe dio eremu ez-euskaldunari dagokionez:
| « | Botere publikoekeuskararen irakaskuntza lagunduko dute, eta behar denean, osoki edo zati batean finantzatuko dute, sustapen eta promozio irizpideei jarraikiz eta eskariaren arabera.[1] | » |
Eremu ez-euskalduna honako udalerri hauek osatzen zuten:
Abaigar,Aberin,Ablitas,Adios,Aguilar Kodes,Alesbes,Allin,Allo,Ameskoabarrena,Antzin,Andosilla,Añorbe,Aranaratxe,Aras,Arellano,Arguedas,Armañantzas,Arroitz,Artaxoa,Artazu,Aiegi,Azagra,Azkoien,Azuelo,Barasoain,Barbarin,Bargota,Barillas,Beire,Berbintzana,Beriain,Biurrun-Olkotz,Buñuel,Cabanillas,Cabredo,Cadreita,Caparroso,Cárcar,Cascante,Castejón,Cintruénigo,Corella,Cortes,Deikaztelu,Desoio,El Busto,Eneritz,Elizagorria,Elo,Erriberri,Erromantzatua,Esa,Eslaba,Esprontzeda,Etaiu,Eulate,Ezporogi,Faltzes,Fitero,Fontellas,Funes,Fustiñana,Galar,Galipentzu,Galoze,Garinoain,Gazteluberri,Genevilla,Girgillao,Ibargoiti,Iguzkitza,Irunberri,Itzagaondoa,Kaseda,Lana,Lapoblación,Larraga,Larragoa,Leatxe,Ledea,Legarda,Legaria,Leotz,Lerga,Lerin,Lodosa,Longida,Los Arcos,Lukin,Mañeru,Marañón,Martzilla,Mélida,Mendabia,Mendaza,Mendigorria,Metauten,Milagro,Mirafuentes,Miranda Arga,Monteagudo,Morentin,Mues,Murchante,Murieta,Murillo el Cuende,Murillo el Fruto,Muruzabal,Nabaskoze,Nazar,Obanos,Oibar,Oko,Olexoa,Oloritz,Orisoain,Oteitza,Petilla Aragoi,Piedramillera,Pitillas,Puiu,Ribaforada,San Adrián,San Martin Unx,Santsol,Santakara,Sartaguda,Sesma,Sorlada,Tafalla,Tebas-Muru Artederreta,Tirapu,Torralba del Río,Torres del Río,Tutera,Tulebras,Ukar,Uxue,Untzitibar,Untzue,Urraulgoiti,Urraulbeiti,Urrotz,Uterga,Valtierra,Viana,Villamayor de Monjardín,Villatuerta,Xabier,Zangoza,Zare,Zarrakaztelu,Zirauki etaZuñiga.[2]
2010anotsailaren 3an Nafarroako ParlamentuakAranguren,Beraskoain,Galar Zendea etaNoain Elortzibar udalerriak eremu ez-euskaldunetik atera eta eremu mistoan sartzea onartu zuen.[2]
2014ean, eremu ez-euskaldunean denera 157 udalerri zeuden, hots, Nafarroa osoko udalerri guztien erdia baino gehiago. Honela bada, eremu ez-euskaldunean denera 228.061 biztanle bizi ziren, Nafarroa osoko biztanleriaren %36,17a.[2].
2014koabenduaren 14an, Euskaraz Bizi eta Ikasi herri ekinbideak euskararen legeak ezarritako zonifikazioa bertan behera uzteko eskatu zutenTafallan. Egiten ari zen aldaketa ontzat jo zuten baina ez zen nahikoa[3].
Abenduaren 29an,Geroa Baik eremu euskaldunetik kanpo zeuden sei ikastolarentzako laguntzak (Tafallako, Zangotzako, Vianako, Irunberriko, Fontellasko eta Lodosako ikastolak) eskatu zituen[4].
2017komartxoaren 17an eremu mistoa zabaltzeko proposamena tramiterako onartu zuen Nafarroako parlamentuak[5] Aukera hau baliatuz UPNk eta Alderdi PopularrakZizur Zendea eremu mistotik eremu ez-euskaldunera pasatu nahi izan zuten baina azkenean Nafarroako Gobernuak ez zuen onartu hizkuntza eskubideak ez zirela mugatu behar esan eta gero[6]. Aldi berean, 44 udalek aurkako norabidea egin zuten, hau da, eremu ez-euskaldunetik eremu mistora pasatu ziren. Honen ondorioz, eremu ez-euskalduneko lurralde eta populazioa gutxitu egin zen. Gaur egun Nafarroako 113 udal daude erdal eremuan. Aldaketa hauek ekainaren 22an onetsi zituenNafarroako Parlamentuak.[7]
Aldaketen ondorioz, gaur egun (2022) eremu ez-euskalduna honako udalerri hauek osatzen dute:
Aberin,Ablitas,Aguilar Kodes,Aiegi,Alesbes,Allo,Andosilla,Aras,Arguedas,Armañantzas,Arroitz,Artaxoa,Azagra,Azkoien,Azuelo,Barasoain,Barbarin,Barillas,Beire,Berbintzana,Buñuel,Cabanillas,Cadreita,Caparroso,Cárcar,Cascante,Castejón,Cintruénigo,Corella,Cortes,Desoio,El Busto,Elizagorria,Elo,Erromantzatua,Esa,Eslaba,Esprontzeda,Etaiu,Ezporogi,Faltzes,Fitero,Fontellas,Funes,Fustiñana,Galipentzu,Gazteluberri,Genevilla,Girgillao,Ibargoiti,Iguzkitza,Irunberri,Kaseda,Lana,Lapoblación,Larraga,Leatxe,Ledea,Legarda,Legaria,Lerin,Lodosa,Los Arcos,Lukin,Mañeru,Marañón,Martzilla,Mélida,Mendabia,Mendaza,Milagro,Miranda Arga,Monteagudo,Morentin,Mues,Murchante,Murillo el Cuende,Murillo el Fruto,Muruzabal,Nabaskoze,Nazar,Oko,Olexoa,Oloritz,Orisoain,Petilla Aragoi,Piedramillera,Pitillas,Ribaforada,San Adrián,San Martin Unx,Santsol,Santakara,Sartaguda,Sesma,Sorlada,Torralba del Río,Torres del Río,Tutera,Tulebras,Ukar,Untzitibar,Urraulgoiti,Uterga,Valtierra,Viana,Villamayor de Monjardín etaZare.
Gune soziolinguistikoak, biztanleria euskaldunaren ehunekoaren arabera[8]:
0.a, euskaldunen ehunekoa % 5 baino gutxiago duten udalerriek osatua.
1.a, euskaldunen ehunekoa % 5 eta % 19 bitartean duten udalerriek osatua.
2.a, euskaldunen ehunekoa % 20 eta % 49 bitartean duten udalerriek osatua.
| Udalerria (izen ofiziala) | Kodea | Guneak sortzeko erreferentzia balioa (%) | Gune soziolinguistikoa |
|---|---|---|---|
| Aberin | 005 | 10,4 | 1 |
| Ablitas | 006 | 0,6 | 0 |
| Aguilar Kodes | 008 | 6,5 | 1 |
| Aiegi | 041 | 15,4 | 1 |
| Alesbes | 254 | 2,2 | 0 |
| Allo | 012 | 7,7 | 1 |
| Andosilla | 015 | 4,2 | 0 |
| Aras | 026 | 4,1 | 0 |
| Arguedas | 032 | 0,3 | 0 |
| Armañantzas | 035 | 0,0 | 0 |
| Arroitz | 036 | 7,9 | 1 |
| Artaxoa | 038 | 5,1 | 1 |
| Azagra | 042 | 0,0 | 0 |
| Azkoien | 202 | 1,9 | 0 |
| Azuelo | 043 | 0,0 | 0 |
| Barasoain | 045 | 6,4 | 1 |
| Barbarin | 046 | 4,1 | 0 |
| Barillas | 048 | 0,0 | 0 |
| Beire | 051 | 3,4 | 0 |
| Berbintzana | 053 | 3,6 | 0 |
| Buñuel | 057 | 0,0 | 0 |
| Cabanillas | 062 | 0,0 | 0 |
| Cadreita | 064 | 1,0 | 0 |
| Caparroso | 065 | 1,2 | 0 |
| Cárcar | 066 | 1,8 | 0 |
| Carcastillo | 067 | 2,3 | 0 |
| Cascante | 068 | 0,4 | 0 |
| Castejón | 070 | 1,7 | 0 |
| Cintruénigo | 072 | 1,2 | 0 |
| Corella | 077 | 1,1 | 0 |
| Cortes | 078 | 1,9 | 0 |
| Desoio | 079 | 6,4 | 1 |
| El Busto | 061 | 0,0 | 0 |
| Elizagorria | 145 | 1,8 | 0 |
| Elo | 172 | 6,3 | 1 |
| Erromantzatua | 209 | 16,6 | 1 |
| Esa | 261 | 11,7 | 1 |
| Eslaba | 094 | 3,0 | 0 |
| Esprontzeda | 096 | 4,7 | 0 |
| Etaiu | 099 | 6,5 | 1 |
| Ezporogi | 103 | 6,7 | 1 |
| Faltzes | 104 | 2,7 | 0 |
| Fitero | 105 | 0,3 | 0 |
| Fontellas | 106 | 2,4 | 0 |
| Funes | 107 | 0,0 | 0 |
| Fustiñana | 108 | 0,2 | 0 |
| Galipentzu | 110 | 6,0 | 1 |
| Gazteluberri | 071 | 0,0 | 0 |
| Genevilla | 116 | 10,9 | 1 |
| Girgillao | 121 | 8,7 | 1 |
| Ibargoiti | 124 | 5,8 | 1 |
| Iguzkitza | 125 | 12,9 | 1 |
| Irunberri | 159 | 16,4 | 1 |
| Kaseda | 069 | 7,4 | 1 |
| Lana | 139 | 10,8 | 1 |
| Lapoblación | 141 | 2,6 | 0 |
| Larraga | 142 | 2,7 | 0 |
| Leatxe | 146 | 4,9 | 0 |
| Ledea | 155 | 3,2 | 0 |
| Legarda | 147 | 7,3 | 1 |
| Legaria | 148 | 7,2 | 1 |
| Lerin | 152 | 6,7 | 1 |
| Lodosa | 157 | 2,8 | 0 |
| Los Arcos | 029 | 2,8 | 0 |
| Lukin | 160 | 17,4 | 1 |
| Mañeru | 161 | 10,9 | 1 |
| Marañón | 162 | 15,2 | 1 |
| Martzilla | 163 | 2,4 | 0 |
| Mélida | 164 | 2,4 | 0 |
| Mendabia | 165 | 1,8 | 0 |
| Mendaza | 166 | 4,3 | 0 |
| Milagro | 169 | 1,3 | 0 |
| Miranda Arga | 171 | 3,4 | 0 |
| Monteagudo | 173 | 0,3 | 0 |
| Morentin | 174 | 11,3 | 1 |
| Mues | 175 | 5,5 | 1 |
| Murchante | 176 | 0,3 | 0 |
| Murillo el Cuende | 178 | 3,3 | 0 |
| Murillo el Fruto | 179 | 1,0 | 0 |
| Muruzabal | 180 | 12,2 | 1 |
| Nabaskoze | 181 | 15,6 | 1 |
| Nazar | 182 | 28,4 | 2 |
| Noain Elortzibar | 088 | 7,5 | 1 |
| Oko | 184 | 14,9 | 1 |
| Olexoa | 190 | 6,2 | 1 |
| Oloritz | 192 | 9,6 | 1 |
| Orisoain | 197 | 6,7 | 1 |
| Petilla Aragoi | 203 | 0,0 | 0 |
| Piedramillera | 204 | 3,9 | 0 |
| Pitillas | 205 | 5,8 | 1 |
| Ribaforada | 208 | 0,2 | 0 |
| San Adrián | 215 | 0,3 | 0 |
| San Martin Unx | 217 | 3,0 | 0 |
| Santsol | 219 | 6,5 | 1 |
| Santakara | 220 | 3,0 | 0 |
| Sartaguda | 223 | 4,6 | 0 |
| Sesma | 224 | 1,5 | 0 |
| Sorlada | 225 | 20,5 | 2 |
| Torralba del Río | 230 | 3,1 | 0 |
| Torres del Río | 231 | 1,5 | 0 |
| Tutera | 232 | 2,6 | 0 |
| Tulebras | 233 | 1,9 | 0 |
| Ukar | 234 | 7,2 | 1 |
| Untzitibar | 237 | 7,2 | 1 |
| Urraulgoiti | 241 | 8,7 | 1 |
| Uterga | 246 | 10,3 | 1 |
| Valtierra | 249 | 0,3 | 0 |
| Viana | 251 | 6,8 | 1 |
| Villamayor de Monjardín | 255 | 13,3 | 1 |
| Xabier | 135 | 1,0 | 0 |
| Zare | 212 | 2,0 | 0 |
2018ko datuen arabera Nafarroa Garaiko herritarren % 14,1ak bazekien euskaraz, % 8a euskaldun hartzailea zen eta % 77,9ak ez zekien euskaraz. Zazpi urte lehenagoko zifrekin konparatuz, euskaraz ez zekitenen kopuruak gora egin zuen.[9]
aa izeneko erreferentziarako| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak:Q108753821