| Mirafuentes Iturriaga | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Nafarroa Garaia,Euskal Herria | |||||||||||
 Mirafuentes, Nazarretik | |||||||||||
| |||||||||||
 | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea |  Euskal Herria | ||||||||||
| Lurraldea | Nafarroa Garaia | ||||||||||
| Merindadea |  Lizarra | ||||||||||
| Eskualdea | Lizarraldea (Berrotza harana) | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua |  Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Nafarroa | ||||||||||
| Izen ofiziala |  Mirafuentes | ||||||||||
| Alkatea | Maria Emma Iñigo Huarte (Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga) | ||||||||||
| Posta kodea | 31219 | ||||||||||
| INE kodea | 31170 | ||||||||||
| Herritarra | mirafuentestar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°37′23″N2°16′36″W / 42.623055555556°N 2.2766666666667°W /42.623055555556; -2.2766666666667 | ||||||||||
| Azalera | 3 km² | ||||||||||
| Garaiera | 631 metro | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 56 (2025:  −2) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 18,67 bizt/km² | ||||||||||
| Zahartzea[1] | % 28,76 | ||||||||||
| Ugalkortasuna[1] | ‰ 0 | ||||||||||
| Ekonomia | |||||||||||
| Jarduera[1] | % 0(2011) | ||||||||||
| Desberdintasuna[1] | % 0(2011) | ||||||||||
| Langabezia[1] | % 16,15(2013) | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[2] | % 19.9 + % 16.7 hartzaile(2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera[3] | % | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | http://www.mirafuentes.es/ | ||||||||||
Mirafuentes[4] ([miɾafuentes]gaztelaniaz eta ofizialki;Iturriaga[ituriaɣa]euskaraz baina ez ofizialki)Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da,Lizarrako merindadekoa. 54 biztanle zituen 2014. urtean.
Mirafuentes jatorri ezezaguna[5] Dokumentuetan horrela ere agertzen da: Merifuentes (1236, 1254...), Mirifontes (1274, 1280...), Mirifuentes (1236, 1268...)
Euskara batuaren arautzearen hasierako urteetan,Euskaltzaindiak 1979an argitaratutakoEuskal Herriko udalen izendegia izeneko lanean,Iturriaga izena proposatu zen udalerri honetarako. Izan ere, une horretako joera zeneuskara aspaldi galdurik zuen Euskal Herriko alderdi zabalean herrienerdal izenetarakoeuskal ordainak proposatzea. Gerora, ordea, Euskaltzaindiak proposamen horiek berrikusi zituen, eta tradizioan sustraitutako formei eman zien lehentasuna, nahiz eta erdal jatorrikoak izan;[6] horrenbestez, Euskaltzaindiak euskara baturako araututako forma bakarraMirafuentes da.[4]
Nafarroa Garaiko hiriburuIruñetik 72 kilometro mendebaldera dago,Arabarekiko mugatik hurbil,Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean.
MirafuentesBerrotza ibarreko herria da;Kodes etaKabrega mendilerroen artean hedatzen daibar hori. Udalerria zeharkatzen duten ibaien artean,Odron, Marana eta Naval dira aipagai.
Mirafuentesko klima mediterraneo kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperatura 9 gradukoa da eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 100 eta 120 bitartean izaten dira, etaudaberri etaudazken garaian ugariagoak dira.
Jatorrizko landaredia eraldatua izan da gizakiaren eraginez, eta batez erearteek osatzen dute.
MirafuentesekNazarrekin egiten du muga iparraldean;Mendazarekin ekialdean;Torralba del Riorekin mendebaldean; etaDesojo etaEsprontzedarekin hegoaldean.
Brontze Aroko aztarnategi arkeologiko bat dago Maranan, eta bertan hezur ugari, zeramika zatiak, silexezko objektuak eta harri leunduak agertu dira. Ondoren egiaztatu zen horiek luberritutako eremu osoan zehar zabaltzen zirela.[7]
XIX. mendearen erdialdera arte, Mirafuentes jaurerria izan zen (konkretuki Berrotza ibarraren menpeko herria). Herriak ordaindu beharreko petxa1236. urtean eguneratu zuenTibalt I.a erregeak, urtero 800 soldata. Horrez gain, herriaren inguruko lurrak Mirafuentesi eta koroari batu zizkion. Joan etaKatalina I.a errege-erreginek Nafarroako Pedrori eman zizkioten herritarrei kobratutako errentak1511n.
1840ko hamarkadaren erdialdetik aurrerako administrazioaren birmoldaketaren ondoren, udalerri independente bihurtu zen.1847an Mirafuentesko eskolak, urteko 704 errealeko saria zeukan, eta parrokiako abadea herritarrek aurkezten zuten. Gainera, parrokiako onuraduna aukeratutako abade bera zuten.
Mirafuenteseko jauregia Cabo de Armeria gisa agertzen da Erresumaren zerrenda ofizialean. 1513. urtean Lope de Mirafuentes jabea da. Bere semea Pedro Lopez de Mirafuentes 1524. urtean zergen salbuespen epaia lortu zuen. 1696. urtean Josefa de Azedok kontratatu zuen Asteasuko hagina, Juan de Larrondo, jauregia berreizteko. 1761. urtean Errege Kontseiluak Cabo de Armeria gisa errege liburuetan idazteko agindu zuen. 1766an eta 1782an eskatu zuen jauregizainak kuartelen kontra egitea.
Jauregi horretan jaio zen Pedro de Acedo y Mirafuentes Jimenez de Tejada (Mirafuentes 1723-1798 Los Arcos), San Juan de Jerusalemgo Prior Handia, Acedoko jauregiaren jabeekin ahaidetua. Berrotzako pertsonaiarik nabarmenetakoa da.[8]
Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Mirafuentes eta eskualdeko beste hainbat herritan.
bertan egin dezakezu.Udaletxea inguruko eraikinen estilo berean eraiki zen eta azken mendean hainbat aldiz zaharberritu da. Azkenengo zaharberritzeak 1,4 milioi pezetako aurrekontua izan zuen, eta lanekNafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren laguntza jaso zuten. Udala alkateak eta bi zinegotzik osatzen dute.
2007ko ekainean ez zen udal hauteskunderik izan Mirafuentesen, ez zelako inongo talderik aurkeztu.[9] Urte bereko azaroan, ordea, Ángel Chasco Arzotz aukeratu zuten alkate,Agrupación Independiente La Berrueza (AILB) delakoaren izenean.
2011ko udal hauteskundeetan ere Chasco Arzotz hautatu zuten alkate, kasu honetanAgrupación Electoral Independiente de Mirafuentes (AEIM) izena hartu zuen zerrendaren izenean. Zerrendako hiru kideak zinegotzi bihurtu ziren.[10]
Hauek izan dira Mirafuentesko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[11] | |
| Benito Chasco Larramendi[11][12] | 1979 | 1983 | Agrupacion de Electores San Roman de Mirafuentes | |
| Andres Chasco Arzoz[11][12] | 1983 | 1987 | Agrupacion de Electores de Mirafuentes | |
| Antonio Gonzalez Arana[11] | 1987 | 1991 | Agrupacion de Electores de Mirafuentes | |
| Emilio Carlos Ramirez[11] | 1991 | 1995 | Agrupacion de Electores de Mirafuentes | |
| Jesus Berraondo Ramirez[11] | 1995 | 1999 | Independenteak | |
| María Dolores Gaston Gaston[11] | 1999 | 2003 | Independenteak | |
| Jose Andres Chasco Ganuza[11] | 2003 | 2007 | Independenteak | |
| Angel Chasco Arzoz[11] | 2007 | 2011 | Independenteak | |
| Angel Chasco Arzoz[11] | 2011 | 2015 | Agrupacion Electoral Independiente de Mirafuentes | |
| Roberto Larrion Otermin[11] | 2016a | 2019 | Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga | |
| Mikel Izurdiaga Berraondo[11] | 2020b | 2023 | Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga | |
| Maria Emma Iñigo Huarte[13][14] | 2023 | Jardunean | Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga | |
a 2015eko hauteskundeetan ez zen zerrendarik aurkeztu.
b 2019ko hauteskundeetan ez zen zerrendarik aurkeztu.
1986. urteaz geroztik,Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutakoEuskararen Foru Legeari jarraituz, Mirafuentes eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarragaztelania zen.2001eko erroldan, herritarren % 3,68k zekieneuskaraz hitz egiten.
2017koekainaren 22anNafarroako Parlamentuak erabaki zuen Mirafuentes eremu mistora igarotzea, beste 43 udalerrirekin batean.
Mirafuentesekabuztuaren 17an ospatzen ditu jaiak. Ekainaren 15ean San Adrian egunean sua pizten dute; halaber, "maiatzeko jaia" ospatzen da, lurraren emankortasunarekin eta naturaren berrikuntzarekin zerikusia duten udaberriko ospakizunekin lotuta.[15]
Datuak:Q1648015
Multimedia:Mirafuentes /Q1648015
Liburuak:Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Mirafuentes
