Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Edukira joan
WikipediaEntziklopedia askea
Bilatu

Leipzig

Koordenatuak:51°20′26″N12°22′29″E / 51.3406321°N 12.3747329°E /51.3406321; 12.3747329
Wikipedia, Entziklopedia askea
Leipzig
Leipzig
hiri handia
Administrazioa
Estatu burujabe Alemania
Alemaniako estatua Saxonia
AlkateaBurkhard Jung
Izen ofizialaLeipzig
Jatorrizko izenaLeipzig
Posta kodea04003, 04357, 04275, 04155, 04157, 04109, 04105, 04229, 04317, 04159 eta 04177
Udalerri kodea14713000
Geografia
Koordenatuak51°20′26″N12°22′29″E / 51.3406321°N 12.3747329°E /51.3406321; 12.3747329
Map
Azalera297,8 km²
Altitudea110 m eta 116 m
MugakideakLandkreis Leipzig(en)Itzuli,Nordsachsen(en)Itzuli,Delitzsch(en)Itzuli,Leipziger Land(en)Itzuli,Muldental(en)Itzuli,Rackwitz,Krostitz,Jesewitz,Taucha,Borsdorf,Brandis,Großpösna,Markkleeberg,Zwenkau,Pegau,Markranstädt etaSchkeuditz
Demografia
Biztanleria619.879(2023koabenduaren 31)
alt_left 314.436 (%50,7) (%49,3) 305.443 alt_right
Dentsitatea2.082 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia0341
Ordu eremuaUTC+01:00 etaUTC+02:00
Hiri senidetuakAddis Abeba,Bamako,Birmingham,Bolonia,Brno,Frankfurt am Main,Hannover,Herzliya(en)Itzuli,Ho Chi Minh Hiria,Houston,Kiev,Klaipėda,Krakovia,Lyon,Nanjing,Plovdiv,São Paulo,Tesalonika etaTravnik
MatrikulaL
leipzig.de

LeipzigAlemaniako ekialdekoSaxoniaestatu federaleko hiririk handiena da, 522.883 biztanle zituen 2010ean. Alemaniako zortzigarren hiririk populatuena da.

Leipzig ezaguna dabere unibertsitate eta azokarengatik. Alemaniako lehendabizikosindikatua hantxe sortu zen.

Etimologia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Leipzig izenaeslaviarrenLipsk hitzetik dator: "ezkien lekua" esan nahi du.

Geografia eta klima

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Pleiße,Elster Zuria etaParthe ibaiek bat egiteko tokian eraikita dago, Alemaniako lautadako hegoaldean. Zingira ugari daude hiriaren inguruan, iparraldeanWerbeliner See etaSchladitzer See eta hegoaldeanCospudener See,Kulkwitzer See etaMarkkleeberger See.

Leipzigekklima kontinentala du, neguan oso hotza eta udan beroa. 2010. urtean neguan 62 egunetan 0 °C-tik azpiko tenperaturak izan ziren eta udan 10 egunetan 30 °C-tik gorakoak.

   Datu klimatikoak (Leipzig)    
 Hila  Urt  Ots  Mar  Api  Mai  Eka  Uzt  Abu  Ira  Urr  Aza  Abe  Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)3.24.18.713.018.621.523.723.919.313.77.24.013.4
Batez besteko tenperatura (ºC)0.71.15.08.413.416.518.518.614.89.94.51.79.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)-1.9-2.01.23.78.111.413.313.310.26.01.8-0.75.4
Euria (mm)30.926.736.542.442.155.158.258.644.535.837.138.9506.8
Euri egunak (≥ 1.0 mm)8.16.68.07.68.59.48.88.17.67.37.98.996.8
Iturria:[1]

Historia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Sorrera

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Leipzig antzinako bi bide garrantzitsuren arteko gurutzean sortu zen,Via Regia-k (erregearen bideak) Alemania ekialdetik mendebaldera zeharkatzen zuen etaVia Imperii-k (Inperioko bideak) iparraldetik hegoaldera. Leipzigen lehenengo aipamena 1015ekoa da eta dagoeneko 1165ean hiri eta merkatu eskubideak jasoak zituen.

Leipzigeko merkatu plaza, 1740an

1305. urtean hasi zen merkatu feriak oraindik bizirik dirau eta munduko feriarik zaharrena kontsideratzen da gaur egun. Hainbat monasterio eraiki ziren hirian eta 1409an Unibertsitatea sortu zen. UnibertsitateaPragako ikasle-etorkinak jasotzeko eraiki bazen ere, Alemaniako pentsalari handien bilguneetako bat bihurtu zen eta, aldi berean,Erreformaren sorburuetako bat.Hogeita Hamar Urteko Gerran behin eta berriz setiatu zuten Leipzig eta gudu ugari izan ziren hiriaren inguruan. Oparotasun handia izan zuen XVII. mendetik aurrera liburuen merkataritzarekin, eta bertan egokitu zirenFrankfurteko liburugile eta argitaldariak ere.

XIX. mendea

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Leipzig-eko gudua,Nazioen arteko gudua izenaz ere ezaguna, 1813anNapoleonen eta aliatuen (austriarrak,prusiarrak,errusiarrak,suediarrak) arteko gudua izan zen. Bi egunez borrokatu ondoren aliatuak nagusitu ziren. 60.000 lagun galdu zituzten bi aldeek.Lehen Mundu Gerra iritsi arte Alemaniak ezagutu zuen batailarik handiena izan zen. Frantsesen porrot horrek Napoleon berak Alemaniatik alde egitea ekarri zuen.

1839anDresdenetik trena iritsi zen eta urte gutxitan Leipzigeko tren geltokia Europako handiena izatera iritsi zen. Leipzig Saxonia eta Alemania guztiko mugimendu liberalen erdigunea bihurtu zen eta Alemaniako lehenengo langileen alderdia (Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein, ADAV) sortu zuenFerdinand Lassalle sozialistak 1863an.

XX. mendea

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Leipziger Baumwollspinnerei kotoi fabrikak bosgarren pabiloia eraiki zuen 1907an eta Europako kotoi fabrikarik handiena bihurtu zen. Ordurako Leipzigek milioi bat biztanletik gora zeukan.

1930eko hamarkadanCarl Friedrich Goerdeler alkatea nazi mugimenduaren aurkakoa zen, baina 1937an bera ez zegoela aprobetxatuz, naziek triskantza larriak egin zituzten hirian eta 1938an,Kristal hautsien gauean, hiriko eraikinik esanguratsuena zen sinagoga suntsitu egin zuten. Bigarren Mundu gerraren garaian milaka langile behartu eraman zituzten Leipzigera.

Hiriak bonbaketa asko jasan zituen eta 1945eko apirilaren 19an,estatubatuarrek eskuratu egin zuten atez ateko borroka latzen ondoren. LeipzigEkialdeko Alemanian sartuta gelditu zen eta herrialdeko hiri handienetakoa bihurtu zen. 1989ko iraultza demokratikoan eginkizun garrantzitsua jokatu zuten agintari komunisten aurka eginiko Leipzigeko manifestaldiek eta San Nikolas elizan egiten hasi ziren meza erraldoiek. Ordutik "Heroien hiria" (Stadt der Helden) ezizena dauka.

Ekonomia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Oso merkataritza eta industriagune garrantzitsua da (altzairugintza,papergintza, eraikuntza metalikoak, doitasun industria, ehungintza, janari industria, kimika industria,tabakogintza, musika-tresnak) XIX. mendeaz geroztik. 1409. urtean sortutako unibertsitate garrantzitsua dauka.

Udaletxe berria

Ondasun nabariak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  • San Tomas eliza (Thomaskirche): XII. eta XV. mendeen artean eraikitako elizaluteranoa da. Zatirik zaharrenak erromanikoak dira eta berrienak gotikoak. Bereziki ezaguna daJohann Sebastian Bach bertako kantore eta musika zuzendaria izan zelako 1723 eta 1750 artean.
  • San Nikolas eliza (Nikolaikirche): Leipzig hiri bihurtu zenean eraikitako eliza da, 1165. urte ingurukoa hain zuzen ere. XVI. mendean eliza erromanikoari osagarri gotikoak gehitu zitzaizkion. Ezaguna bihurtu zen 1989an astelehenero bertan meza ematen hasi zirelako, agintari komunistei protesta egiteko asmoz.
  • Nazioen Guduaren monumentua (Völkerschlachtdenkmal): Napoleonen aurkako guduan izandako garaipena omentzen duen monumentua da, gudu bat ohoretuz Europako handienetakoa da, izan ere 80x70 metroko oina eta 91 metroko altuera baititu.
  • Udaletxe berria (Neues Rathaus): 1905etik aurrera Leipzigeko udaletxea dena. 1940 arte Europako eraikinik altuena izan zen.
  • Mendelssohn-haus eta Schumann-haus:Felix Mendelssohnen etxea etaRobert Schumannen etxeak, hurrenez hurren

Musika

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Musika arloan zeresan handia izan du Leipzigek, izan ere mundu mailan famatuak ziren hainbat musikari bizi izan baitziren bertan, hala nolaJohann Sebastian Bach,Felix Mendelssohn etaRobert Schumann besteak beste. Bi urtean behin "Johann Sebastian Bach Nazioarteko Txapelketa" izaten da Leipzigen.

Leipzigeko Gewandhaus orkestra ere (Gewandhausorchester Leipzig) mundu mailan oso famatua da. 1781ean sortu zen.

Kirolak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

300 kirol taldetik gora daude Leipzigen.

Alemaniako Futbol Txapelketa Leipzigen sortu zen 1900an.1. FC Lokomotive Leipzig da bertako futbol talde nagusia. Alemaniako txapeldun izan zen 1903, 1906 eta 1913an eta Kopako garailea 1936an. Ekialdeko Alemanian ere bost aldiz irabazi zuen kopa eta honetaz gain UEFA Intertoto Kopaz ere jabetu zen 1966an. Azken urteetan ordeanRed Bull Leipzig bihurtu da puntako taldea, 2009an Red Bull konpainiak sortu zuena.

Hala ere talderik loriatsuena emakumezkoen eskubaloi taldea da,HC Leipzig, Alemaniako 21 liga eta Europako Txapeldunen Liga hiru aldiz irabaziak baititu. Gizonezkoen taldea ere handia izana da,SC LeipzigekEkialdeko Alemaniako 9 liga etaTxapeldunen Liga bat ere irabazi ditu.

Hiritar ezagunak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Leipzig ondorengo hiriekin senidetuta dago:[2]

Halaber ondorengo hiriarekin lankidetza hitzarmena sinatu zuen:

Erreferentziak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. https://web.archive.org/web/20120506082136/http://worldweather.wmo.int/016/c01350.htm World Meteorological Organization.
  2. ab Leipzig - International Relations. © 2009 Leipzig City Council, Office for European and International Affairs (kontsulta data: 2009-07-17).
  3. Partner Cities. Birmingham City Council (kontsulta data: 2009-07-17).
  4. (Txekieraz) Brno - Partnerská města. © 2006-2009City of Brno (kontsulta data: 2009-07-17).
  5. Frankfurt -Partner Cities. © 2008Stadt Frankfurt am Main (kontsulta data: 2008-12-05).
  6. (Alemanez) Hanover - Twin Towns. © 2007-2009HANNOVER.de - Offizielles Portal der Landeshauptstadt und der Region Hannover in Zusammenarbeit mit hier.de (kontsulta data: 2009-07-17).
  7. Partner Cities of Lyon and Greater Lyon. © 2008 Mairie de Lyon (kontsulta data: 2009-07-17).
  8. «Twinning Cities» City of Thessaloniki (kontsulta data: 2009-07-07).
  9. Kraków otwarty na świat. www.krakow.pl (kontsulta data: 2009-07-19).
  10. Leipzig - International Relations. © 2009 Leipzig City Council, Office for European and International Affairs (kontsulta data: 2009-07-17).
Leipzigeko udaletxe berria.

Kanpo estekak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Autoritate kontrola
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Leipzig&oldid=10424385"(e)tik eskuratuta
Kategoriak:
Ezkutuko kategoriak:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp