| Iris Chang | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotzako izen-deiturak | Iris Shun-Ru Chang |
| Jaiotza | Princeton, 1968komartxoaren 28a |
| Herrialdea | |
| Heriotza | Los Gatos, 2004koazaroaren 9a (36 urte) |
| Hobiratze lekua | Gate of Heaven Catholic Cemetery(en) Kalifornia |
| Heriotza modua | suizidioa:bala zauria |
| Familia | |
| Aita | Shau-Jin Chang |
| Ama | Ying-Ying Chang |
| Hezkuntza | |
| Heziketa | Johns Hopkins Unibertsitatea University Laboratory High School(en) UIUC College of Media(en) |
| Hizkuntzak | ingelesa txinera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | giza eskubideen aldeko ekintzailea,kazetaria,idazlea etamilitante politikoa |
| Lantokia(k) | San Jose |
| Lan nabarmenak | ikusi |
| Kidetza | 100n komitea |
| irischang.net etairischang.net | |
Iris Shun-Ru Chang,txinera tradizionalean, 張純如;txinera sinplifikatuan, 张纯如pinyin,Zhāng Chúnrú; (Princeton,New Jersey,1968komartxoaren 28a –Los Gatos,Kalifornia,2004koazaroaren 9a) txinatar jatorrikoidazle etakazetari estatubatuarra izan zen,Nankingo sarraskiari buruz idatzitakoLa violación de Nankín durante la segunda guerra sino-japonesa eleberri dokumentalagatik ospea ezagutu zuena.[1]Finding Iris Chang liburuaren eta 2007koIris Chang: The Rape of Nanking dokumentalaren objektu izan da.[2][3]
Txinatik emigratutako bi unibertsitate-irakasleren alaba,Champaignen (Illinois) hazi zen. Graduatu ondoren,New York Times etaChicago Tribunerako idatzi zuen. Bretton Lee Douglasekin ezkondu zen, eta harekin izan zuen seme bakarra, Christopher.San Josen, Kalifornian bizi izan zen, etadepresioak jota bere buruaz beste egin zuen.[4]
Chang-ek hiru liburu idatzi zituen, txinatar jatorriko asiarrek eta estatubatuarrek historian izandako esperientziak biltzen dituztenak. Lehenengoak,Thread of the Silkworm (Zeta haria) (1995), 1950eko hamarkadako Mehatxu Gorriaren garaiko Tsien Hsue-shen (edo Qian Xuesen) irakasle txinatarraren bizitza kontatzen du. Tsien izan zen NASAren (JPL) Zorrotadarako Propultsio Laborategiaren sortzaileetako bat, eta urte askoan Estatu Batuetako militarrei Alemania naziko zientzialariei galdeketa egiten lagundu zien, baina bat-batean espioi bat eta AEBko Alderdi Komunistako kide bat izatea leporatu zioten. 1950etik 1955era bitartean etxean atxilotuta egon zen. 1955eko irailean, Txinara itzuli zenean, Dongfeng misilen programa garatu zuen, eta geroago zeta-harraren misila, Irakeko militarrek Iranen aurkako gerran eta ironikoki Golkoko Lehen eta Bigarren Gerran Estatu Batuek gidatutako koalizioen aurka erabiliko zutena.
Bere bigarren liburua,The Rape of Nanking:The Forgotten Holocaust of World War II (Nanking-eko bortxaketa: Bigarren Mundu Gerratik ahaztutako Holokaustoa) (1997), Nankingeko Masakrearen 60. urteurrenean argitaratu zen, eta, neurri batean, bere aitona-amonen sarraskitik ihes egin zuteneko historian oinarrituta dago. Bigarren Sino-Japoniar Gerran Japoniako Armada Inperialaren indarrek Txinaren aurka egindako ankerkeriak dokumentatzen ditu, eta biktimei egindako elkarrizketak ere baditu.New York Times-eko Best sellerren zerrendan egon zen 10 astez. Liburuan oinarrituta, film dokumental amerikar bat,Nanking, 2007an kaleratu zen.