Antzinaroan, greziera zen, alde handiz,Mediterraneo aldean gehien hitz egiten zenlingua franca[7]. Azkenean,Bizantziar Inperioko hizkuntza ofizial bihurtu zen, etaErdi Aroko greziera bihurtu zen[8]. Forma modernoan, Greziako eta Zipreko hizkuntza ofiziala da, etaEuropar Batasuneko 24 hizkuntza ofizialetako bat. Gaur egun, gutxienez, 13,5 milioi pertsonak hitz egiten dute Grezian, Zipren, Italian, Albanian,Turkian eta Greziakodiasporako beste herrialde askotan.
Haren sustraiak aspalditik oso erabiliak dira hitz berriak sortzeko, baita beste hizkuntza batzuetan ere; greziera etalatina nazioarteko hiztegi zientifikoaren iturri nagusiak dira.
Greziera helenista (koinē edo greziera komuna izenez ere aguna): atikoa greziar dialektoekin batu zenean, halakolingua franca sortu zenMediterraneoan. Nahiz eta gerolatinak garaitu, zeharo erabilia zen: adibidez,kristautasunaren hasieran, apostoluekkoinēa erabiltzen zuten beren hitzaldietan.
Erdi Aroko grezieratik aurrera, bi hizkeratan banatu da hizkuntza:dhimotikí (δημοτική), herri hizkera, etakatharévusa (καθαρεύουσα), klasikoen erara itxuratutako hizkera jasoa, testuliterario,juridiko, administratibo etazientifikoetan erabiliaXIX. etaXX. mendeetan.Diglosia arazo hori1976ko 306 Legeak irtenbideratu zuen,dhimotikía ofizial bihurtu zuenean. Bi hizkerek greziera batua (κοινή νεοελληνική edo Aro Berriko greziera amankomuna) sortu dute.
Batzuek diote Aro berriko grezierazko hiztun jasoak antzinako testuak uler ditzakeela; dena den, arrazoia, ziur aski, kultura da, eta ez hizkuntzen arteko antzekotasuna. Hala ere,koinēa erraza da oso egungo hiztunentzat.
Euskarak,Europako beste hizkuntzek bezala, hitz asko hartu dizkio, normalean zeharka, hau da,frantsesaren edogaztelaniaren bitartez:astronomia,demokrazia,filosofia,foka, eta abar. Gainera, oraindik, greziar hitz etamorfemak erabiltzen dira hitz berriak sortzeko:antropologia,automobila,fotografia,hipermerkatu,hidromasaje,dinosauro, (elektro)entzefalograma,aromaterapia,biomekanika... eta,latinezko hitzekin batera, egungo hiztegi zientifiko eta teknikoaren erroak dira.
Aro modernoan, grezieradiglosia egoera batean sartu zen: herri-hizkuntzen eta forma arkaikoen idazkera elkarbizitzan. Grezieraren auzitzat ezagutu zen greziera modernoaren bi barietate lehiakideen arteko polarizazioa izan zen:dhimotiki (greziera modernoaren herri-hizkuntza), etakatharevousa (arautua, garbitua), XIX. mendearen hasieran garatu zendhimotiki etaantzinako grezieraren arteko konpromisoa,Greziako estatu sortu berrian helburu literario eta ofizialetarako erabiltzeko. 1976an,dhimotikia,katharevousaren ezaugarriak sartu ondoren, Greziako hizkuntza ofizial aitortu zuten, eta horrela sortu zen greziera moderno estandarra, gaur egun helburu ofizial guztietarako eta hezkuntzarako erabiltzen dena[9].
Grezieraren etapen arteko batasun historikoa eta etengabeko nortasuna azpimarratu ohi dira. Beste hizkuntzetan ikusten direnen pareko aldaketa morfologiko eta fonologikoak izan baditu ere, antzinate klasikotik ez da eten bere tradizio kultural, literario eta ortografikoa hizkuntza berri bat sortzen ari dela esateko adina. Egungo hiztunek, oraindik ere, antzinako grezierazko literatura-lanak beren hizkuntzaz egindakotzat hartzen dituzte, eta ez atzerriko hizkuntza baten zatitzat[10] Sarritan esaten da aldaketa historikoak txikiak izan direla beste hizkuntza batzuekin alderatuta. Estimazio batek dio greziera homerikoa, ziurrenik, demotikotik hurbilago dagoela gaur egungo ahozko ingelesa XII. mendekoingeles ertainetik baino[11].
Gaur egun, gutxienez, 13 milioi lagunek hitz egiten dute greziera, batez ereGrezian,Zipren eta Greziako eta Albaniako mugatik gertu (Albanian) dagoen greziera hiztunen gutxiengo handi batekin batera[12]. Albaniako biztanleriaren ehuneko esanguratsu batek greziera ezagutzen du, hein batean, Greziara 1980ko eta 1990eko hamarkadetan albaniarren immigrazio-olatuak eta herrialdeko greziar komunitatea dela eta.Grezia-Turkia gerra eta1923ko ondoriozko biztanle-trukearen aurretik, greziera hiztunen populazio oso handia zegoenTurkian, nahiz gaur egun oso gutxi geratzen diren[3]. Greziera hiztunen komunitate txiki bat da Bulgarian ere, Grezia-Bulgariako mugatik gertu. Greziera mundu osoan ere hitz egiten da, anitz herrialdetan komunitate nabariak baitaude:Estatu Batuetan,Australian,Kanadan,Hegoafrikan,Txilen,Brasilen,Argentinan,Errusian,Ukrainan,Erresuma Batuan etaEuropar Batasuna osoan, batez ereAlemanian.
Aro berrikoalfabeto grekoak 24 letra ditu, bakoitza letra larriko eta letra xeheko formetan.Sigmak beste xehezko forma du (ς), hitzaren bukaeran erabiltzeko.
Gainera,alfabeto grekoak zenbait ikur diakritiko ditu: hiruahoskera, arnasa hartzeko markak etadieresia. Ikur horiek guztiek aro helenistan zehar sortu ziren, baina, egun, alde batera utzi dira.1982tik aurrera, sistema monotonikoa izenekoa erabiltzen da, hau da, dieresia baino erabiltzen ez duena: antzinako sistema edo politonikoa greziera klasikoa idazteko erabiltzen da.
↑(Ingelesez)Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; Walrath, Dana; McBride, Bunny. (2013). «Chapter 15: Language and Communication» Anthropology: The Human Challenge.Cengage Learning, 394 or. ISBN978-1-285-67758-3..
↑Manuel, Germaine Catherine. (1989). A study of the preservation of the classical tradition in the education, language, and literature of the Byzantine Empire. HVD ALEPH.
↑Peter, Mackridge. (1985). The modern Greek language : a descriptive analysis of standard modern Greek. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press ISBN978-0-19-815770-0. OCLC.11134463.
↑«Greece»The World Factbook (Central Intelligence Agency).
↑The Constitution of Cyprus, App. D., Part 1, Art. 3.. states thatThe official languages of the Republic are Greek and Turkish. However, the official status of Turkish is only nominal in the Greek-dominated Republic of Cyprus; in practice, outside Turkish-dominatedNorthern Cyprus, Turkish is little used; see A. Arvaniti (2006): Erasure as a Means of Maintaining Diglossia in Cyprus,San Diego Linguistics Papers 2: pp. 25–38 [27].
Alexiou, Margaret. (1982). «Diglossia in Greece» Standard Languages: Spoken and Written. Manchester: Manchester University Press, 156–192 or. ISBN978-0-389-20291-2..
Androutsopoulos, Jannis. (2009). «'Greeklish': Transliteration Practice and Discourse in a Setting of Computer-Mediated Digraphia» Standard Languages and Language Standards: Greek, Past and Present. Aldershot: Ashgate Publishing Limited, 221–249 or..[Betiko hautsitako esteka]
Atkinson, Quentin D.; Gray, Russel D.. (2006). «Chapter 8: How Old is the Indo-European Language Family? Illumination or More Moths to the Flame?» Phylogenetic Methods and the Prehistory of Languages. Cambridge, England: McDonald Institute for Archaeological Research, 91–109 or. ISBN978-1-902937-33-5..
Babiniotis, George. (1992). «The Question of Mediae in Ancient Macedonian Greek Reconsidered» Historical Philology: Greek, Latin and Romance. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 29–40 or. ISBN9789027277473..
(Grezieraz)Dosuna, Julián Víctor Méndez. (2012). «Ancient Macedonian as a Greek Dialect: A Critical Survey on Recent Work» Ancient Macedonia: Language, History and Culture. Thessaloniki: Centre for the Greek Language, 65–78 or..
Holm, Hans J.. (2008). «The Distribution of Data in Word Lists and its Impact on the Subgrouping of Languages» Data Analysis, Machine Learning, and Applications. Proceedings of the 31st Annual Conference of the Gesellschaft für Klassifikation e.V., Albert-Ludwigs-Universität Freiburg, March 7–9, 2007. Berlin-Heidelberg: Springer-Verlag, 628–636 or. ISBN978-3-540-78246-9..
Renfrew, Colin. (1973). «Problems in the General Correlation of Archaeological and Linguistic Strata in Prehistoric Greece: The Model of Autochthonous Origin» Bronze Age Migrations in the Aegean; Archaeological and Linguistic Problems in Greek Prehistory: Proceedings of the first International Colloquium on Aegean Prehistory, Sheffield. London: Gerald Duckworth and Company Limited, 263–276 or. ISBN978-0-7156-0580-6..
Renfrew, Colin. (2003). «Time Depth, Convergence Theory, and Innovation in Proto-Indo-European: 'Old Europe' as a PIE Linguistic Area» Languages in Prehistoric Europe. Heidelberg: Universitätsverlag Winter GmBH, 17–48 or. ISBN978-3-8253-1449-1..
Tsitselikis, Konstantinos. (2013). «A Surviving Treaty: The Lausanne Minority Protection in Greece and Turkey» The Interrelation between the Right to Identity of Minorities and their Socio-economic Participation. Leiden and Boston: Martinus Nijhoff Publishers, 287–315 or. ISBN9789004244740..
.svg)
