| Etxauri | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Nafarroa Garaia,Euskal Herria | |||||||||||
 | |||||||||||
| |||||||||||
 | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea |  Euskal Herria | ||||||||||
| Lurraldea | Nafarroa Garaia | ||||||||||
| Merindadea |  Iruñea | ||||||||||
| Eskualdea | Iruñerria | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua |  Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Nafarroa | ||||||||||
| Izen ofiziala |  Etxauri | ||||||||||
| Alkatea | Idoia Aritzala Etxarren (EHBildu) | ||||||||||
| Posta kodea | 31174 | ||||||||||
| INE kodea | 31085 | ||||||||||
| Herritarra | etxauriar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°47′38″N1°47′24″W / 42.793888888889°N 1.79°W /42.793888888889; -1.79 | ||||||||||
| Azalera | 13,64 km² | ||||||||||
| Garaiera | 410 metro | ||||||||||
| Distantzia | 13 km (Iruñetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 671 (2025:  9) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,49 bizt/km² | ||||||||||
| Zahartzea[1] | % 21,2 | ||||||||||
| Ugalkortasuna[1] | ‰ 53,85 | ||||||||||
| Ekonomia | |||||||||||
| Jarduera[1] | % 77,65(2011) | ||||||||||
| Desberdintasuna[1] | % 0(2011) | ||||||||||
| Langabezia[1] | % 9,52(2013) | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[2] | % 30.3 + % 15.4 hartzaile(2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera[3] | % | ||||||||||
Etxauri[4] ([etʃa.uɾi])Nafarroa Garaiko erdialdean dagoenudalerri bat da,Iruñerrian kokatua.Iruñetik 13 kilometrora dago, eta 586 biztanle zituzten 2014. urtean.
Iruñerriko Mankomunitatea, zaborra biltzeaz, ur-horniduraz eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz arduratzen da,Iruñea inguruko gune metropolitarreko beste hainbat herritan bezala.
EtxauriIruñeko merindadearen hegoaldean kokatzen daLizarrako merindadearen ondoan.Arga ibaiak udalerria zeharkatzen du. Herrira heltzekoOltza Zendeako Ibero kontzejutik,Ziritzara doan errepidea hartu behar da.
Mugakide ditu iparraldeanOltza, hegoaldeanZiritza etaZabaltza, ekialdeanZizur Zendea, eta mendebaldeanGoñerri etaGesalatz.
Etxauriko Otazu izeneko gunean, itsasoaren mailatik 387 metrora dago etaNafarroako gobernuak1976an jarritako estazio meteorologikoa dago.[5]
Historiaurreko hainbat aztarna aurkitu dira baina Etxauriri buruzko lehen dokumentu ofiziala1055. eta1069. urte artekoa da.Erdi Aroan zehar, erregearen bizitoki izan zen etaIruñeko katedralak ondasunak izan zituen Etxaurin. Horren ondoren,XIX. mendera arte, nobleziaren jaurerria izan zen.1846. urtean, Nafarroan egin administrazio aldaketekin, herriak Etxauribar izeneko ibarra utzi eta udalerri independentea bihurtu zen. Ibarra osatzen zuten gainontzeko bederatzi herriek ere independentzia eskuratu zuten.
1896an lehendabizikoz agertu zenmahats-zorriaNafarroa Garaian, Etxaurin hain zuzen ere. Buztin-lurrek eta uda beroek bertatik hiru aldetara zabaldu zuten intsektua.[6][7]
bertan egin dezakezu.2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 27 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %5,30 (Nafarroako batez besteko kopuruaren azpitik).
Etxauriko udaletxeko idazkariaZiritza,Etxarri etaBidaurretako idazkari ere bada.
2003an bezala, Etxauriko alkatea sentsibilitate abertzaleko[8]Herri Kandidatura (HK-CP) ekimeneko José Javier Erro Larrea atera zen2007ko udal hauteskundeetan. Hauteskundeetara talde bakarra aurkeztu zen eta aukeratzeko zeuden zazpi zinegotziak lortu zituen, gehiengo osoa. Zuri emandako botoak 62 izan ziren (emandako boto guztien %23,66), eta baliogabeko botoak 50(emandako botoen %16,03). Abstentzioa %28,44koa izan zen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| Herri Kandidatura | 200 | 7 |
Aldiz,2011n bi zerrenda aurkeztu ziren etaAgrupación Independiente Etxauritarra gailendu zen, boto alde txikiz. Santiago Huarte Astiz aukeratu zuten alkate.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| Etxauritarra | 188 | 4 |
| Herri Kandidatura | 175 | 3 |
Hauek izan dira Etxauriko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| 1979 | 1983 | ||
| 1983 | 1987 | ||
| 1987 | 1991 | ||
| 1991 | 1995 | ||
| 1995 | 1999 | ||
| 1999 | 2003 | ||
| Jose Javier Erro Larrea | 2003 | 2007 | Herri Kandidatura |
| Jose Javier Erro Larrea | 2007 | 2011 | Herri Kandidatura |
| Santiago Uharte Astitz | 2011 | 2015 | Agrupación Independiente Etxauritarra |
| Idoia Aritzala Etxarren | 2015 | 2019 | EH Bildu |
| Idoia Aritzala Etxarren | 2019 | Jardunean | EH Bildu[9] |
La Pamplonesa autobus konpainiak EtxauriIruñearekin batzen du. Autobus lineak ibilbide hau egiten du:
Horrez gain, autobus konpainia beraren beste linea batek honako ibilbidea egiten du:
La Estellesa autobus konpainiarenIruñea etaLizarra arteko lineak ere geltokia du Etxaurin. Lineak honako ibilbidea egiten du:
Etxauriko haitzak (1.136 m) ezagunak diraeskalada eskolagatik. Sarbil edoCabezón de Etxauri izenak ere hartzen dituzte. Eskalatzeko bide klasikoak dira El Kiriako, Cantero, La Rueca eta El Huso.
Bestela,Etxauriko harria delakoaharri landugabe bat da,harri jasotze probak egiteko erabilia. 136,5 kilo pisatzen du. Irregularra izaki, zaila da jasotzen. Urtero harri-jasotzaile ospetsuak lehiatzen dira, harriari altxaldi gehien nork egin.
Datuak:Q984884
Multimedia:Etxauri /Q984884
Liburuak:Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Etxauri
