Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Edukira joan
WikipediaEntziklopedia askea
Bilatu

Elo

Koordenatuak:42°42′22″N1°31′23″W / 42.70606128°N 1.52297778°W /42.70606128; -1.52297778
Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Nafarroako udalerriari buruzkoa da; jokalari eta kirol-taldeen sailkapen-metodoa gaitzat duena beste hau da: «Elo sailkapen»
Elo
 Nafarroa Garaia,Euskal Herria
Eloko irudi panoramikoa
Eloko zubia eta Natibitateko eliza
Eloko zubia etaNatibitateko eliza
Elo bandera
Bandera

Elo armarria
Armarria


Map
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Zangoza
EskualdeaPirinioaurrea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
BarrutiaAgoitz
MankomunitateaIruñerria
Izen ofiziala Monreal / Elo
Alkatea
(2019-2023)
Jose Manuel Garcia Arostegui
(Elkarrekin Elotik)
Posta kodea31471
INE kodea31172
Herritarraeloar
Geografia
Koordenatuak42°42′22″N1°31′23″W / 42.70606128°N 1.52297778°W /42.70606128; -1.52297778
Azalera22,61 km²
Garaiera486-1286 metro
Distantzia18,7 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria511 (2025:  −1)
alt_left 220 (%43,1)(2019) (%50,5) 258 alt_right
Dentsitatea0,23 bizt/km²
Zahartzea[1]% 28,3
Ugalkortasuna[1]‰ 45,45
Ekonomia
Jarduera[1]% 84,62(2011)
Desberdintasuna[1]% 0(2011)
Langabezia[1]% 9,37(2013)
Euskara
Eremuaeremu ez-euskalduna
Euskaldunak[2]% 8.8 + % 13.6 hartzaile(2021)
Kaleko erabilera[3]
Datu gehigarriak
Sorrera1149(independentzia)
Webguneawww.monrealnavarra.es

Elo[4][a]Euskal Herriko udalerri bat da,Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta.Zangozako merindadean etaPirinioaurrea eskualdean dago,Iruñea hiriburutik 18,7 kilometrora. Altuera 486 eta 1286 metro artekoa da, eta 22,61 km²-ko azalera hartzen du. 2025 urtea 511 biztanle zituen.

Ibargoitin dagoen herri txiki bat da,Iruñea etaZangoza arteko korridorea.Erdi Aroan garrantzi handia izan zuen, bai estrategikoa bai hiribildua.Higa, Eloko mendi nagusia,Iruñerriko gailur nabarmenetako bat da.Erdi Aroko hiria herriko tontorraren inguruan dago. Bertan,Eloko gaztelua zegoen, urbanizazio berrien etaElortz ibaiaren artean. Bertan,Donejakue bidea zeharkatzen duenErdi Aroko zubia nabarmentzen da.

Ibargoiti ibarrena zen administratiboki1149ra, udalerri independente batean sortu zenetik. EloNafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen. Bertako biztanleakeloarrak dira.


Somportetik Donejakue bidea
Aragoiko bidea
Donejakuera
Getze
(2,5 km)
  Elo  Iharnotz
(4,3 km)


Izena

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Elo beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[5]

  • Mons Regalis en Elo (1000)
  • Monte Realle (1149)
  • Mont Reyal (1171)
  • Monte Regale (1185)
  • Monte-Regali (1188)
  • Mont Real (1224)
  • Montreal (1234)
  • Montis Regalis (1236)
  • Montem Regalem (1237)
  • Monreal (1254)
  • Montreal (1269)
  • Monrreal (1311)
  • Montrreal (1366)
  • Monreal (1534)
  • Elo (1600)
  • Monreal (1638)
  • Monreal (1765)
  • Monreal (1829)
  • Elo (1912)
  • Monreal (1961)
  • Elo (1974)

Etimologia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Lekuizen horrek azalpen zaila du. Lekukotasun dezente daude horren fede ematen dutenak.Josef Moretek bere liburuan idatzi zuenElo herri honen jatorrizko izenbaskoia zela.XVI. mendean dokumentatuta dago, halaber,Tebastik Elora zihoan bideakElobidea ("Elorako bidea") izena zuela. Horrek ez du ofizialtasunik izan beti, etaXIX. mendearen lehen erdianeuskara erabiltzeari utzi zitzaionean ere euskara erabiltzeari utzi zitzaion. Hala ere, beti izan da herriaren antzinako euskal izena zelako kontzientzia eta horregatikEuskaltzaindiakXX. mendearen bigarren erdian hartu zuen herriaren euskarazko izen formaltzat. Gaur egunNafarroa Garaian dagoen zonakatze linguistikoaren arabera, Elo gaur egun Nafarroako zonalde mixtoan geratzen da, non euskararen gorakada nabarmena dagoen,Iruñerriko gainerako eremuetan bezala.

Elo toponimoa etimologia enigmatikokoa da. Batzuek "elorri" hitzarekin lotu dute.Julio Caro Barojak, hala ere,Eilo edoElo izeneko antroponimotzat jo zuen,Erdi ArokoAraban ohikoa. Caro Barojak "Elo Bellacoz" izeneko emakume bat,Mena Haranekoa, "Eylon" delako bat,Arabako kondea izandakoa, eta "Ele"akitaniar jainkoa aipatu zituen bere lanetan, Elo herriarekin lotura izan zezaketen izen gisa.

Toponimoerromantzeari dagokionez (okzitanieraz/gaskoiz etanafar erromantzez,Nafarroako Erresumako beste bi hizkuntzak), "Erregearen mendia" esan nahi du. Herri honi buruz idatzitako lehen erreferentziak forma desberdinetakoak dira:Mone Real,Monrreal,Mont Real,Monte Real,Monte Realle,Monte Regale... Gero, azkenean,Monreal formaapokopatua nagusitu zen,Aro ModernoanNafarroa Garaiera iritsi aurreko formakgaztelaniaz hartu ondoren.

Hainbat teoria daude Eloren ordezko eta ondorengo izendapen horren sorrerari buruz.Josef Moretek idatzita utzi zuen izena gehitu eta gazteluz gotortzeagatik zela, erregeren baten ordenako gorentasun batean. Hiribilduaren izenari eman zaion beste azalpen tradizionalak dioAlaizko gailurretatik hegoalderantz mendiak errealengokoak zirela.Nafarroako errege-erreginek ehizarako erabili zituzten mendi horiek.

Ezaugarriak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Armarria

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloko armarriak honako blasoi hau du:[6]

«Armarri koroatua eta kuartelatua: lehen eta laugarren hondo gorri batez eta aurrean hiru dorreko gaztelu hori batez osatuta dago, bigarren eta hirugarren hondo hori batez eta aurrean erauzitako haritz berde batez osatuta dago.»

Bandera

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloko banderak Eloko armarria dauka hondo gorri baten gainean.

Geografia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

EloIbargoiti ibarran dago, baina udalerri independente da.

Mugakideak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Untzitibar
Noain ElortzibarIbargoiti
Mendebaldea
 Elo  
Ekialdea
UntzueOloritzLeotz

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Udal-administrazio apartekoa badu ere, ibar aldetikIbargoitiren zati da,Elortz ibaiko ibarraren goiko zatiarena alegia.

Higa mendia, batzuetan herriaren izenean oinarrituta "Elomendi" izenaz ere ezaguna dena oso-osorik udalerri honetan dugu; 1289 metrorekinAlaizko mendilerroaren tontor nagusia dena.

Bertzela, herriaNafarroa erdialde-ekialdean kokatuta dago.N-240 errepidetik gertuJakako norabidean.

Klima eta landaredia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Elok klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 12 gradu herrigunean eta 10 herriko gunerik menditsuenetan. Prezipitazioak nahiko urriak diraudan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 950mm inguru jausten dira urtero 110 egunetan.

Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Elo gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.

Estazio meteorologikoak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Elon dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora,Nafarroako Gobernuak1929n jarritako estazio meteorologikoa dago.[7] Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.


   Datu klimatikoak (Elo, 1984-2020)    
 Hila  Urt  Ots  Mar  Api  Mai  Eka  Uzt  Abu  Ira  Urr  Aza  Abe  Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)19.022.525.027.535.040.040.041.037.530.523.019.541.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)8.710.513.815.920.124.828.128.524.218.912.59.417.9
Batez besteko tenperatura (ºC)5.46.59.011.014.518.521.221.518.214.29.16.112.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)2.12.54.36.09.012.214.414.612.19.45.72.87.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)-12.0-8.5-10.0-1.50.03.07.05.03.0-1.0-5.5-9.5-12.0
Batez bestekoprezipitazioa (mm)80.469.274.084.569.153.140.133.952.980.9101.477.9817.4
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)57.646.069.356.856.269.159.398.393.074.564.565.598.3
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)12.710.910.512.410.86.95.35.17.210.012.811.5115.8
Elur egunak (≥ 1 mm)1.72.61.60.60.10.00.00.00.00.10.51.28.3
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[8]

Historia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Brontze Aroko 26 tresna leundu aurkitu dira, bai eta aire zabaleko etaEneolitiko-Brontze garaiko ebidentziak dituzten harkaitzen babeseko hainbat kokaleku ere; etaHiga mendiaren hegaletan, bi hilobi aurkitu dira, garai berekoak.

Erdi Aroa

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Gartzia V.a Ramiritz

1149anGartzia V.a Ramiritz,Nafarroako erregeak,Lizarrako forua eman zien Eloko biztanleei.1271nHenrike I.ak berretsi zuen; foruak, zintzotasunak, pribilegioak eta ohiturak berresteaz gain,Antso VII.a Azkarrak,Tibalt I.ak etaTibalt II.ak egindako "indarrak" desegingo zituela agindu zuen, eta txanponari eusteko konpromisoa hartu zuen. Hiribildu on gisa,Nafarroako Erresumako Gorteetan esertzeko eskubidea izan zuen beti.Erdi Aroanjuduen gutxiengo txiki bat bizi izan zen bertan.[9]

1276komaiatzaren 5ean, Eloko kontzejuak leialtasun eta obedientzia zin egin zienJoanes I.ari etaEustache de Beaumarchais gobernadoreari.1276an hitzarmen batzuk sinatu ziren Elon Gillen Hunalt Lantarrekoa, Gartzea Martinitz Urizkoa eta Semen Sotetze zaldunen artean,Eustache de Beaumarchais,Nafarroako gobernadorearen izenean, alde batetik, eta Errolan Peritz Erantsusikoa,Eloko gazteluko alkaidearen. Akordio horren arabera, alkaideak ez lieke gaztelu horretan sartzen utzikoGaztelako erregeari eta bertako jendeari, ez Gontzalo Ibainitz Baztangoa, Joan Gontzalitz, haren seme Gartzea Almorabide eta Joan Bidaurrekoari, ez etaNafarroako erreginaren etsai den inori ere.

1307kourriaren 20an,Lizarran,Luis I.a Hutinek foruak gorde eta kontraforuak desegingo zituela agindu zuen, txanponik ez "aldatzeko" promesa errepikatuz.

Jose Yanguas Mirandak jasotzen duenez, Eloko bizilagunek1344ko udal-lege bat zuten ("paramendu" izenekoa). Lege horren arabera, eloar batek beste eloar bat hiltzen bazuen, hil egin behar zuen. Hala ere, hildako pertsona ez bazen eloarra, ez zen arau hori bete behar. Hala, Martin Gartziari Pedro Martinitzen heriotza leporatzen ziotenean, eta heriotza zigorra jasotzeko beldurrez, alkatearengana eta zinpekoengana jo zuen, Pedro Martinitz zenaIruñeko elizako priore eta kabildoaren lepoko petxeroa zela esanez, hau da, bizilaguna, baina ez eloarra; eta alkateak eta zinpekoek hala adierazi zuten.1361ean,Karlos II.ak Elo hiribilduari eman zion alkateak eta epaimahaiek herrikoak muga zitzatela, liskarren bat edo borrokaren bat gertatzen zenean, su-etenak eman nahi ez zitzaten, eta, mugatu ondoren, su-etenak eman arte preso eduki zitzaten.[10]

Gerra Zibileanbeaumontarren etaagaramontarren arteko borroketan zehar,Eloko gazteluaBianako printzeari leial izan zitzaion, eta herria,agaramontarra,Joan II.aren alde jarri zen.1452an, gotorlekua borrokarako prestatu zen, eta erregeak hartu zuen. Urte bereko Konkordiaren ondoren,Bianako Printzeak berriro setiatu zuen Elo1453-1454 bitartean,1456an behin betiko garaitua izan zen arte. Gerraren ondoren, Elok bere etxeen kopurua heren bat murriztu zuen,Karlos Bianakoaren setioan izandako artilleria-suaren ondorioz.

1466an,Leonor I.a erreginak, merkatu egun bat eman zion,ostiralean, Elori, herriakJoan II.a bere aitari Bianako printzearen aurka zion leialtasunaren ordainetan.

Aro Modernoa

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Fernando Katolikoak1512anNafarroa konkistatu zuenean, abuztuaren hasieranAlbako dukearen armadagaztelarraren aurrean kapitula zuen Elok,Iruñeko etaNafarroako beste gotorleku batzuetako ereduari jarraituz. Urte horretatik aurrera, Elo eta beste plaza batzuk gotortzeko agindu zen,Frantziak lagundutakoAlbreteko etxea legitimoa berrezartzeko saiakera bat saihesteko.1514an,Fernando Katolikoak Karlos Gongorari Eloko alkatetza eta gotorlekua eman zizkion,Nafarroako konkistan emandako laguntzaren sari gisa.[11]

Nafarroako Gorteetan Eloko diputatuak esertzen ziren,Iruñea,Lizarra,Tutera,Zangoza,Erriberri,Agoitz,Biana,Tafalla,Aguilar,Kaseda,Uharte,Atarrabia,Mendigorria,Torralba,Lesaka,Corella,Zuñiga etaLakuntza hirietako diputatuekin batera, eta eliz eta militar besoetako ordezkariekin batera,Florentzio Idoatek dioenez. Batzuetan, Gorteek beren eserlekua ukatu zieten abade eta apezpiku batzuei, atzerritarrak zirelako; horixe izan zenIratxeko abadearen kasua1546. urtean, non ez zuten onartu,Filipe II.a erregearen nahia gorabehera.1561ean, Nafarroako Gorteetan eserlekua zuten hirien eta hiribilduen arteko liskarrak sortu ziren, kokapen-ordenari buruz, eta Elori postu bat eman zitzaionBianaren atzean etaTafalla etaIrunberriren aurrean.

Aro Garaikidea

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Frantzisko Espotz Mina

Iberiar Penintsulako Gerran,frantziarrek Elo gotortu zuten,Nafarroako beste herri batzuekin batera, Erresuma osoan zebiltzan gerrillarien partiden aurkako neurri gisa.1809kourrian, gerrillarien partida bat,Xabier Minaren agindupean,Irunberrira etorri zen frantziarren komunikazioak zailtzeko asmoz. Mina, 200 frantziarrekTafallarako bidea hartu zutela jakinik, bila irten zitzaien. Baina frantziarrek begien bistan ihes egin zuten, gerrarako materiala zeukan gurdi bat geratuz gerrillarien esku.1810ekoabuztuaren erdialdean,Frantzisko Espotz Minaren irteera Elotik igaro zen, atzetik zetozkien frantziar indar talde indartsuetatik ihesi. Untzutik abiatu etaOibar etaLeatxerantz jarraitu zuten, bi herri horietan atseden hartzeko asmoz. Hilabete horretan bertan, espedizio bera Elotik igaro zen, beti etsaien tropengandik ihesi,Leatxetik etorrita etaGareserantz abiatuz.

1810ekoirailaren zazpian,Frantziako zutabe bat kokatu zen Elon,Frantzisko Espotz Minaren gerrillariak hartzeko asmoz. Aurreko gaueanAlaitz mendilerroan babestu behar izan zuen, frantziarrak atzetik zituela. Gerrillariak hilaren zazpian hurbildu ziren Elora, eta herria okupatuta aurkitu zutenez, mendilerroan sartu ziren berriro. Azkenean Elon zegoen zutabe frantziarrari erasotzea erabaki zuen, baina erasora jo behar zutenean, frantziarrak, txosten faltsuen biktima,Leatxera abiatu zirela ikusi zuten. Elotik gerrillariakAgoitzera abiatu ziren.1810ekourriaren 21ean, Custodio Fontellasek zuzendutako zazpiehun gizoneko partida batek ehun jendarme eta hogeita hamar zaldizko frantziarri eraso zien Elon, ihesean jarriz eta hirurogei baja baino gehiago eraginez.[11]

Eloko gudua1810ekoabenduan gertatu zen. Reille jeneral frantsesakEspotz Mina bere batailoiekinIrunberritik gertu zegoela jakin zuenean, 1500 infantez eta 300 zaldiz osatutako zutabe batTafallatikOibarrera joatea erabaki zuen, beraIrunberrira Elotik zihoan bitartean.Espotz Minaabenduaren 23an elkartu ziren. Infanteriaren apustua egin zuenGetze etaIdotzin hirietan, eta hamabi bat zaldirekin irten zen, etsaia zelatan jartzeko. Frantziarrak atzetik irten zirenGetze atzean utzita.Idotzinera hurbiltzen ari zirela,Espotz amorratu eta aurrez aurre jarri zen, atzekoz aurreraGetzen zeuden gizonek erasotzen zieten bitartean. Frantziarrak lehian zebiltzan Elora iristeko, baina, inguraturik, laurogei inguru baino ez zituzten egin.

1811kourriaren amaieran,Espotz Mina dibisioa Elotik igaro zen,Zangozatik zetorrela etaGipuzkoarako norabidean,Aragoin preso hartutako preso frantziar ugari gidatuz.1811koazaroaren hasieran,Frantzisko Espotz Mina jaunaren banaketa Elotik igaro zen,Santikurutze Kanpezutik etaGipuzkoatik etorria. GerrillariakZangozarantz zihoazen, zerenEspotz Minak Blake jeneralaren ofizio bat jaso baitzuen,Aragoiko lurretan ahal zituen eraso guztiak egiteko aginduz.1812komartxoan, Frantziako tropen talde handiak Elon etaNafarroako beste hiri batzuetan kokatu ziren,Espotz Mina gerrillarien dibisioaren aurka lan egiteko urtzearen zain, garai hartanErronkaribarran baitzegoen.[9]

1847an, Elok eskola bat zuen, 2600 erreal zituena, eta berezko funtsetik, horretarako zegoen fundazio batetik eta ikasleen ordainsarietatik ordaintzen ziren. Eliza bikario batek eta hiru onuradunek zerbitzatzen zuten.Higaren beraren oinean, sendabelar bat ezagutzen zen. Hiribilduak bide ona zuen,IruñetikZangozara, besteak izaera lokal hutsekoak ziren. Hiribilduarena zen irin-errota batek funtzionatzen zuen.

1855ekomaiatzaren 1ekodesamortizazio-legea betez, irin-errota bat, bi finka etateileria bat saldu ziren herri horretan1862an.

Bigarren KarlistadanKarlos Maria Borboi Austria-Estekoaren aldekoek Santa Barbara baselizan indarra hartu zuten.

1920ko hamarkadan bi eskola zeuden, txokolate-fabrika bat eta irin-elkartea.

Demografia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

2025 urteko erroldaren arabera 511 biztanle zituen Elok.[12]

1842185718601877188718971900191019201930194019501960197019811991200120112021
425655645647544539557597551580492513430347290307289485480
Biztanleriaren tamainaUrtea250300350400450500550600189019201950198020102040EloBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero,bertan egin dezakezu.

Ekonomia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloko biztanleria batez ere adinekoa da, eta horregatik gehienak erretiratuta daude. Gainerako biztanleek nekazaritzan lan egiten dute ia erabat, batez ere hegoalderago dagoen ibarrean, non landu daitekeen azalera handiagoa den. Horrez gain,Iruñerria edoIrunberri bezalako industrialdeetatik hurbil daudenez, bertako biztanleetako batzuk egunero joaten dira hara lan egitera eta bailaran bizitzera.

Politika

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloko udaletxea Karrika Nagusian dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Jose Manuel Garcia Arostegui da,Elkarrekin Elotik hautagai gisa aurkeztu zena.

Hauteskundeak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
AlderdiaLegealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera
19791983198719911995199920032007201120152019
Elkarrekin Elotik----------3
Denok Elo----------2
---------22
Lakarra--------75-
Elomendi--1--777---
Eloko Talde Independentea-7677------
San Jose Lantzailea5----------
San Isidro Abeltzaina1----------
Santa Barbara1----------

Foru hauteskundeak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Hauek diraNafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
AlderdiaBozak
guztira%+/-
 Navarra Suma13043,77-
 Nafarroako Alderdi Sozialista4314,48 25
 Geroa Bai4013,47 5
 Euskal Herria Bildu3913,13 13
 Ahal Dugu186,06 25
 Izquierda-Ezkerra113,70 8
 Equo51,68 1
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa51,68 1
 Vox31,01-
2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
AlderdiaBozak
guztira%+/-
 Nafar Herriaren Batasuna9434,31?
 Ahal Dugu4315,69?
 Geroa Bai3512,77?
 Euskal Herria Bildu269,49?
 Herritarrak - Herritarron Alderdia217,66?
 Nafarroako Alderdi Sozialista186,57?
 Nafarroako Alderdi Popularra103,65?
 Equo62,19?
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa41,46?
 Libertate Nafarra41,46?
 Izquierda-Ezkerra31,09?
 Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia20,73?
 Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia10,36?

Udala

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Udalaren egoitza eta udaletxea hirigunean dago.

  • HELBIDEA: Del Burgo Kalea, 4

Egungo banaketa

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Jose Manuel Garcia Arostegui da,Elkarrekin Elotikoa. Zinegotziak 6 daude:[13]

  • Francisco Javier Mateo Zabalza (Euskal Herria Bildu)
  • Jose Javier Equiza Sola (Denok Elo)
  • Gorka Urdanoz Ortigosa (Elkarrekin Elotik)
  • Rafael Diez de Arizaleta Elduayen (Elkarrekin Elotik)
  • Esther Ugalde Ustarroz (Elkarrekin Elotik)
  • Ignacio Beriain Plano (Euskal Herria Bildu)

Batzordeak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloko Udalan 4 batzorde ditu:[13]

  • Hirigintza eta Udal Lanak (Jose Manuel Garcia Arostegui)
  • Ogasuna, Kontuak eta Aurrekontuak, Mendiak eta Ondarearen Zainketa (Jose Manuel Garcia Arostegui)
  • Kultura, Gazteria, Kirola eta Jaiak (Jose Javier Equiza Sola)
  • Gizarte Gaiak, Osasuna eta Hezkuntza (Ignacio Beriain Plano)

Alkateak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

1979tik, Elok 4 alkate izan ditu:

HasieraAmaieraAlkateaAlderdia
19791983Jose Equiza AbinzanoSan Jose Lantzailea
19831999Jose Equiza AbinzanoEloko Talde Independentea
19992011Rosario TirapuElomendi
20112019Izaskun Zozaya YuntaLakarra
2019karguanJose Manuel Garcia ArosteguiElkarrekin Elokoa

Garraioa

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

La Tafallesa izeneko autobus konpainiakUztarroze etaIruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:

Bestalde,La Veloz Sangüesina edo "Zangozar Azkarra" izeneko autobus konpainiak EloZangoza,Iruñea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:

Kultura

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Luis Luziano Bonapartek,1869an, Elo ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.[14]

Koldo Zuazok,2010ean, Elo ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[15]

Udalerri honetan,euskara izan da irakas-hizkuntza nagusiaXIX. mendean desagertu zen arte. Gaur egun, hizkuntzaren erabilerak gora egiten du.Nafarroako Gobernuak onartutakoEuskararen Foru Legearen arabera Elo eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarragaztelania da.2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,15ek zekieneuskaraz hitz egiten, %6,302018koan.

2008anNafarroako Ezker Batuak etaNafarroa BaikEuskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Elo) proposamena aurkeztu zutenNafarroako Parlamentuan.UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean,PSN alderdiaren ustekabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.[16]

Jaiak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Ondarea

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Natibitateko Andre Mariaren eliza

Ondasun nabarmenak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Ikus zerrenda: «Eloko kultura ondasunak»

Eremu naturalak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Eloar ospetsuak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Irudiak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. /élo/ ahoskatua(laguntza)
    Azentua: zorrotza lehengo silaban

Erreferentziak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. abcde Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia..
  5. «Elo - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2021-08-30).
  6. Otazu Ripa, Jesús Lorenzo. (D.L. 1977). Heraldica municipal, merindad de Sangüesa (I) : Abaurrea-Izalzu. Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN84-235-0076-4. PMC911388951. (kontsulta data: 2021-08-31).
  7. Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Elo» meteoeu.navarra.es (kontsulta data: 2021-09-01).
  8. Eloko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
  9. ab Gran Enciclopedia de Navarra | ELO. (kontsulta data: 2022-01-19).
  10. Jose Yanguas Miranda.Crónica de los reyes de Navarra, Iruña, 1843.
  11. ab «ELO - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2022-01-19).
  12. «Elo» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (kontsulta data: 2021-08-31).
  13. ab (Gaztelaniaz) Ayuntamiento-Udala | Monreal-Elo. (kontsulta data: 2022-01-19).
  14. Luis Luziano Bonaparte.Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés,1863.
  15. Koldo Zuazo.El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
  16. Euskarakultur.com webguneko albistea.

Ikus, gainera

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Autoritate kontrola

 K Kaseda
 Ñ 
 Q 
 W 
 X Xabier
 Y 
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Elo&oldid=10496582"(e)tik eskuratuta
Kategoria:
Ezkutuko kategoriak:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp