Basahuntza (izen zientifikoa:Capra aegagrus)Caprageneroarenespezie hedatuena da,Europan,Asia Txikian,Ekialde Hurbilean etaerdialdeko Asian bizi dena.Etxekoturiko ahuntzaren arbasoa da.
Espeziearen egoera taxonomikoa aztergai dago egun. Basati forma bat da hau, Korsikako, Sardiniako eta Zipreko mufloien eta Kretako agrimi edo bezoar ahuntzaren baliokidea, gizakiek oso modu lasaian ustiatu dutena. Material arkeologikoen C14 datazio zuzenak espeziearen presentzia uhartean K.a. 2030ean frogatzen du eta Balear Uharteko goral-aren,Myotragus balericus desagertzea K.a. 3700 eta aipatutako dataren artean kokatzen du. Myotragus balearicus. Etxeko ahuntz arraza berrien introgresio genetikoa oso bizia izan da Mallorkako ahuntz basatien populazioan, batez ere azken 50 urteetan.
Ahuntz ertaina da, sexu-dimorfismo nabarmenarekin (tamaina, kolorea, adarrak eta bizarra). Gorputzaren neurriak. Altuera gurutzean: 60-80 cm, 50-60 cm; Pisua: 40-80 kg, 25-40 kg. Buruak profil ganbila du. Belarri handiak, zabalak eta zuzenak. Arrek lau edo bost urterekin kokospeko bat garatzen dute, adinarekin bizar luzea bihurtzen dena. Arrek adarrak ondo garatuak dituzte, “V” oso ireki eta horizontal bat osatuz. Adar bakoitzaren garapena espiralean izaten da, “markhor” edo “prisca” motakoa, adinarekin 100 cm-tik gorako adar-zabalerara iristen dena. Emeek arku formako adarrak dituzte, paraleloak eta espiralik gabekoak, arrek baino askoz laburragoak eta meheagoak. Gorputz angeluzuzena. Ile gorri-marroia du gainean diseinu beltz bat gainjarrita. Kolorea aldatu egiten da adinaren, sexuaren eta banako bakoitzaren melanismoaren arabera.[1]
Jatorriz Anatoliako penintsulan eta Ekialde Hurbilean zehar banatutako stock primitibo batetik dator, eta antropogenikoki Zipre, Kreta, Monte Cristo, Sardinia, Korsika eta Mallorkako Mediterraneoko uharteetan zehar. Mallorkako forma gaur egun Tramuntana mendilerroan eta Formentor, Alcudia eta Artá penintsuletan aurkitzen da.
Mallorkako formaren taxonomia aztergai dago gaur egun.
Mallorkako mendietako habitat tipiko guztiak hartzen ditu, itsas mailatik gailurrik altuenetaraino (1447m) kostaldeko itsaslabarrak barne.
Espezie poligamo eta poliestrika da hau, uztailetik urrira bitartean araldiaz eta estalketaz jarraitzen du abuztuan eta irailean gailurra izanik. Bigarren estalketa gailur txiki bat, urtarrilean eta otsailean izaten da eta kume gabeko emeei eragiten die, baina ondorengo hauek aurreko araldikoek baino bideragarritasun txikiagoa izan ohi dute. Ernaldiak bost hilabete irauten du, erditze bikoitzak arraroak izanik. Emeak sexualki lehen urtean heltzen dira, baina abortuak ohikoak dira lehen haurdunaldi honetan.
Toki ezberdinetako populazioek graminoide belarkara elikagaien nagusitasuna erakusten dute (bolumenaren %90 inguru).Brachypodium generoa nabarmenena izanik. Aipatzekoak dira, halaber, zuhaitzak (ezkurrak,Phyllirea latifolia , olibondo basatia), zuhaixkak (legeltxorra. erromeroa) eta lianoice-ak.
1998an, ahuntz basatien populazio osoa 20000 banako ingurukoa zela kalkulatu zen. Populazioaren joera orokorra ezezaguna da oraingoz, baina tokiko dentsitateak 0,4 banako hektareako baino gehiago dira. Oro har, % 0 eta % 80 artean, kokapenaren arabera, fenotipikoki Mallorcako formari egozten zaizkio. Populazio puruak kokatzeko eta haien kopurua kalkulatzeko lanean ari dira.
Emeek urte gehiena bakarrik edo talde oso txikietan ematen dute, lurralde txikietan ugaltzen. Ar helduek hedadura askoz handiagoa izaten dute. Ugalketa-garaian, sexu mistoko taldeak sortzen dira, ahuntz mestizoen presentzia oso aldakorra izanik.
Gaur egun espeziea ehizarako erabiltzen da. Bertako basahuntzak edo mestizoak kontsumorako ehizatzen dira. Tradizionalki, banako biziak txakurrarekin eta lazoekin harrapatzen ziren, bertako txakur arraza oso zaharrekin praktikatzen zen ehiza metodo lokala. Azken 20 urteotan, trofeoen ehiza oso ezaguna bihurtu da, errezetxoa kirol oso polita da eta ingurunea oso egokia da kirol honetarako, mendiko finken diru-sarrera nagusia da.
Txakur basatiek gero eta gehiago eragiten diote populazioari, ezagutzen diren harrapari bakarrak izanik.
Ahuntz basatien populazioa epidemiologikoki populazio isolatu gisa portatzen da, orain arte infekzio subklinikoekin. Sarna arin agerraldi lokalak detektatu dira, agian dentsitate gehiegizkoak eragindako sentikortasun handiagoarekin lotuta.
Mallorkako ahuntzaren mehatxu nagusia etxeko ahutz arraza berriekin gurutzatzea da. Mundu mailan, baita bizi diren habitat eta agroekosistemarentzat ere, Mallorcako ahuntzaren kudeaketa kalitatezko ehiza-trofeo gisa sustatzea da. Horrek ehiza selektiboa garatzea eskatuko luke gurutzaketa eta gehiegizko dentsitatea murrizteko, eta trofeoak eskaintzen dituzten populazioak egituratzeko. Boc-a (arren tokiko izena) Comissió Balear d’homologació de Trofeus de Caça erakundeak homologatzen du, Conselleria de Medi Ambient-en menpeko erakundeak, bere formula eta baremo propioa duena.
- ↑ (Gaztelaniaz)L. Javier Palomo y Julio Gisbert (editores). (2002). Atlas de los MAMÍFEROS TERRESTRES de España. Organismo autonomo de Parques Nacionales Gran Via de San Francisco, 28005 Madrid, 330 or. ISBN84-8014-431-9..
Altaba (2000), Arxiduc Lluís Salvador d’Àustria (1962), Cugnasse (1994), Grives (1996), Ramis y Alcover (2001), Seguíet al. (2002), Vigne (1990, 1999).
