Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Edukira joan
WikipediaEntziklopedia askea
Bilatu

Arnegi

Koordenatuak:43°06′33″N1°16′52″W / 43.1092°N 1.2811°W /43.1092; -1.2811
Wikipedia, Entziklopedia askea
Arnegi
 Nafarroa Beherea,Euskal Herria
Jasokuntzeko eliza eta pilotalekua

Bandera


Armarria


Map
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Beherea
EskualdeaGarazi
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaEuskal Mendialdea
Izen ofizialaArnéguy
Auzapeza
(2014-2026)
Catherine Bègue
(independente)
Posta kodea64220
INSEE kodea64047
Herritarraarnegitar
Kokapena
Koordenatuak43°06′33″N1°16′52″W / 43.1092°N 1.2811°W /43.1092; -1.2811
Azalera21,21 km2
Garaiera218-1410 metro
Distantzia8,1 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria237 (2018:  −1)
Dentsitatea10,84 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 19,04
Ugalkortasuna[1]‰ 49,04
Ekonomia
Jarduera[1]% 70,78(2011)
Desberdintasuna[1]% 1,74(2011)
Langabezia[1]% 4,55(2013)
Euskara
Euskaldunak% 65,38(2010)
Erabilera% 34,21(2011)
Datu gehigarriak
Sorrera1659koazaroaren 7a(independentzia)
Webguneawww.arnegi.eus

Arnegi[2][a]Euskal Herriko udalerri bat da,Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta.Garazi eskualdean dago,Donibane Garazi hiriburutik 8,1 kilometrora. Altuera 218 eta 1 410 metro artekoa da, eta 21,21 km²-ko azalera hartzen du.2018. urtean 237 biztanle zituen.

Bertako biztanleakarnegitarrak dira.

Izena

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Arnegi beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

  • Arranegui (1284)[4]
  • Arranegui de supra (1284)[4]
  • La Ferrière d'Arranegui (1614)[4]
  • Arrenéguy (1614)[4]
  • Arneguy (1614)[4]
  • Rénéguy (XVII. mendea)[5]
  • Notre-Dame d'Arnéguy (1703)[6]
  • Arnegui (1796)[4]
  • Arneguy (1801)[4]

Etimologia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Arnegi izenaArranhegi izenaren uzkurduratik dator, eta, aldi berean,arran ("arantzastu") etahegi hitzen elkarketak osatzen du.[4]

Geografia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

AintzilaLuzaideko ibarran dago.

Mugakideak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Uharte Garazi
LuzaideEiheralarre
Mendebaldea
 Arnegi  
Ekialdea
LuzaideOrbaizeta

Klima

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
   Datu klimatikoak (Luzaide, 1974-2020)    
 Hila  Urt  Ots  Mar  Api  Mai  Eka  Uzt  Abu  Ira  Urr  Aza  Abe  Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)24.026.029.032.035.039.039.040.036.033.025.024.040.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)11.112.014.516.119.822.724.725.023.019.314.211.717.8
Batez besteko tenperatura (ºC)7.27.89.911.314.817.619.619.817.614.710.28.013.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)3.43.65.26.59.812.614.614.712.110.06.24.38.6
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)-13.0-9.0-8.0-2.01.04.07.05.03.0-2.0-7.0-8.0-13.0
Batez bestekoprezipitazioa (mm)159.8146.5145.5171.0123.985.672.593.9103.2136.7188.6160.21577.4
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)78.683.593.165.463.768.062.056.587.998.792.375.098.7
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)14.613.914.717.717.515.313.614.412.815.215.415.3180.2
Elur egunak (≥ 1 mm)1.42.11.00.50.00.00.00.00.00.00.30.96.2
Iturria: Frantziako klimatologia zerbitzua[7]

Etxeak eta auzoak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  • Herria
  • Ondarrola edo Ondarla
  • Oxetenea
  • Xakuenea
  • Anttonenea
  • Bernardoenea
  • Bixkarrea
  • Intxaurrea
  • Moxoa
  • Kuria
  • Gaztelu
  • Kartta
  • Ixtehotea
  • Pekomartxota
  • Pekoaleira
  • Gainekoaleira
  • Ardantxa
  • Baxoa
  • Bastila
  • Behorlegia
  • Zeztaua
  • Zeltzane
  • Unaia
  • Bizkaia
  • Udiria
  • Hameka
  • Borderrea
  • Hartxa
  • Pagola

Historia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

XVIII. mendera arte, ArnegiLuzaide udalerriko auzo bat zen. Hala ere,Frantziar etaEspainiar Estatuek muga bat ezarri zutenLuzaideko ibarran, muga tradizionalak errespetatu gabe, eta1659koazaroaren 7an Arnegi etaLuzaide banandu zituen, bi estatu ezberdinetan jarriz. Hori dela eta, Arnegiri udalerria eman zioten, udalerri independente bihurtuz. ArnegiriOndarrola edo Ondarla auzoluzaidarra ere gehitu zitzaion,luzaidarra zenElizaldeko auzoarekin jarraitasun geografiko bera izan arren, administratibokiFrantziaren mende zegoena. Prozesu bera, baina alderantziz gertatu zenPekotxetako tokiarekin. Aurretik, Arnegi auzoaren zati bat (izatez, jarraikortasun geografiko bat ere osatzen dute), honetatik nahitaez banandua izan zen,Luzaideko auzo bat bihurtuz,Espainiar Estatuan.[8]

Arnegin1614an sinatu zenErroko etaBaigorriko ibarren arteanSorogainibar etaKintoa larreen inguruan bakeak egiten saiatzen zen akordioa.[9]

Frantziar Estatuaren lurraldea bi eremutan banatu zenez, bataWehrmachten mendekoa eta besteaVichyko gobernuak administratua1940koekainaren 22an, ArnegiHirugarren Reichako administrazioari esleitu zitzaion. Demarkazio-linea ibarran egon zen, Arnegi etaLuzaide artean.[10]

Demografia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
1793180018061821183118361841184618511856186118661872187618811886189118961901
2255155936966767509201032935907941902836823772685704699661
190619111921192619311936194619541962196819751982199019992006201120162018
668676591616630605568570526444397337314286279241236237
Biztanleriaren tamainaUrtea232233234235236237238239201420162018202020222024ArnegiBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero,bertan egin dezakezu.

Ekonomia

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Udalerriko ekonomiaren oinarrialaborantza da.Luzaiden egon arren, Arnegiko bizilagun askoPekotxetako bentetean ari dira lanean, eta horiek dira udalerriko hornidura-gune nagusia.

Politika

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Auzapezak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
HasieraAmaieraAuzapezaAlderdia
19952001Pierre Bègue
20012014Gratien Curutchet
2014karguanCatherine Bègue
falta diren datuak osatu egin behar dira

Erakunde publikoak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

2017kourtarrilaren 1era arte, ArnegiGarazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zenEuskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.[11]

Kultura

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Donejakue Bidea udalerritik igarotzen da,Donibane Garazitik datorrena. Hurrengo udalerriaLuzaide da.

Euskara

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Luis Luziano Bonapartek,1869an, Arnegi sailkatu zituen, mendebaldekobehe-nafarrera euskalkian,Baigorri,Arberoa etaOrtzaize ibarretan hitz egiten zena,Garaziko gainerako herriak ez bezala.[12]

Koldo Zuazok,2010ean, Arnegiknafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.[13]

Ondasun nabarmenak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Arnegitar ospetsuak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Irudiak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. /aʁ̞neɣi/ ahoskatua(laguntza)

Erreferentziak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
  1. abcde Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia..
  3. Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN978-2-35077-151-9. PMC466662204. (kontsulta data: 2021-05-17).
  4. abcdefghOrpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque : noms des pays, vallées, communes et hameaux historiques de Labourd, Basse-Navarre et Soule. (Éd. entièrement rev. et corr. argitaraldia) Presses universitaires de Bordeaux ISBN2-86781-396-4. PMC72757865. (kontsulta data: 2021-05-17).
  5. (Frantsesez)Raymond, Paul. (1863). Dictionnaire topographique du département des Basses-Pyrénées. Impr. impériale (kontsulta data: 2021-05-17).
  6. Don Jose Yanguas Miranda jaunek argitaratu izenak
  7. Bankako estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
  8. Veyrin, Philippe. (1975). Les Basques de Labourd, de Soule et de Basse Navarre : leur histoire et leurs traditions. Arthaud ISBN2-7003-0038-6. PMC2492212. (kontsulta data: 2021-06-27).
  9. «Arnegiko udalerria» www.pop.culture.gouv.fr (kontsulta data: 2021-06-27).
  10. «Armistice 1940, France Allemagne, MJP, université de Perpignan» mjp.univ-perp.fr (kontsulta data: 2021-06-12).
  11. Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com
  12. Luis Luziano Bonaparte.Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés,1863.
  13. Koldo Zuazo.El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Ikus, gainera

[aldatu |aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu |aldatu iturburu kodea]
Autoritate kontrola

Agaramont
Amiküze
Arberoa
Baigorri-Ortzaize
Garazi
Oztibarre
¹Nafarroa Beherea etaZuberoa arteko mugak erdia zeharkatzen duPagola udalerria, baina Herri BarneaZuberoan dago, metro gutxian.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arnegi&oldid=10491906"(e)tik eskuratuta
Kategoria:
Ezkutuko kategoriak:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp