| Altzo | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Gipuzkoa,Euskal Herria | |||||||||||
 Altzo Muinoren irudia. | |||||||||||
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Gipuzkoa | ||||||||||
| Eskualdea | Tolosaldea | ||||||||||
| Izen ofiziala | Altzo | ||||||||||
| Alkatea | Xabier Olano | ||||||||||
| Posta kodea | 20268 | ||||||||||
| INE kodea | 20007 | ||||||||||
| Herritarra | altzotar | ||||||||||
| Ezizena | tipulek | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°06′01″N2°05′03″W / 43.1004°N 2.0842°W /43.1004; -2.0842 | ||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 9,77 km² | ||||||||||
| Distantzia | 32 kmDonostiara | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 447 (2025:  2) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,46 bizt/km² | ||||||||||
| Hazkundea (2003-2013)[1] | % 27,81 | ||||||||||
| Zahartze tasa[1] | % 13,68 | ||||||||||
| Ugalkortasun tasa[1] | ‰ 43,01 | ||||||||||
| Ekonomia | |||||||||||
| Jarduera tasa[1] | % 79,25(2011) | ||||||||||
| Genero desoreka[1] | % 12,64(2011) | ||||||||||
| Langabezia erregistratua[1] | % 10,22(2013) | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[2] | % 87.37 + % 6.58 hartzaile(2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera[3] | % 78.68(2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera | 1615 | ||||||||||
| Webgunea | http://www.altzo.net/ | ||||||||||
AltzoGipuzkoako ekialdeko udalerri bat da,Tolosaldekoa. Herrieuskalduna da,UEMA mankomunitateko kidea.Donostiatik 32 kilometro hegoaldera dago.
IparraldeanTolosa etaLeaburu, hegoaldean Tolosa berriz ere, ekialdeanLizartza eta mendebaldeanAlegia udalerriak mugakide ditu.
Bi auzo nagusitan banatzen da herria: Alde batetikAltzo Azpi gunerik zaharrena dena, baina gaur egun baita txikiena eta biztanle gutxien daukana ere, etaOriako ibarrean kokatuta dagoena. Bestetik,Altzo Muino dago, herriko goialdean eta Oria etaAraxes ibaien artean kokatua, bertan biztanle gehien bizi dira eta udaletxea dago.
Beste baserri auzo batzuk ere baditu Altzok. Ipar-ekialdera, Araxes ibaiarekin udalerriko muga egiten duen tokianAmategi-Aldea auzoa dago, nonAltzoko Industrialdea dagoen. Beste auzoak diraEgileor,Intxausti,Txaparre aldea etaZuaznabarraldea.[4]
Altzori buruzko daturik zaharrenak XI. mendekoak dira. Altzoko dokumentu zaharrena, izan ere, 1025ekoa da, Nafarroako erregeAntso Garzeitz III.aren garaikoa. Dokumentu horren bitartez, Gartzia Azearitz nafarrak (Gipuzkoako jauna) eta haren emazte Gaila altzotarrak Altzoko San Salbador Olazabalgoa monasterioa eta haren ondasunakSan Juan de la Peña monasterioari eman zizkioten,dohaintzan.Latinezko dokumentu horixe daGipuzkoa izenaren lehen aipamen idatzia,Ipuscua formarekin.[5]
1374an Altzok aliantza egin zuen Tolosarekin, nahiz eta udaletxea eta administrazio zibila mantendu zituen. 1615ean Felipe III.ak hiri titulua eman zion Altzori eta Tolosatik bereizi zen.[6]
2019an 367 biztanle zituen. Horietatik % 11,44k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak % 5,99 ziren.[15]
bertan egin dezakezu.2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %1,8. Bigarren sektorea %55,2. Hirugarren sektorea %39,1. Eraikuntza %3,9. Biztanleko BPGa 64.160,1 euro ziren.[15]
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondoriozBilduko Miren Balerdi hautatu zuten alkate.
2015eko hauteskundeetan ere Bilduren ondorengoa zenEuskal Herria Bildu koalizioak eskuratu zituen zinegotzi guztiak. Joseba Elduaien izendatu zuten alkate.[16]
| Altzoko udalbatza | |||||
| Alderdia | 2015eko maiatzaren 24a | 2011ko maiatzaren 22a | |||
| Zinegotziak | Boto kopurua | Zinegotziak | Boto kopurua | ||
| Bildu | 7 / 7 | 169 (% 100) | 7 / 7 | 169 (% 87,56) | |
| Datuen iturria:Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean | |||||
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 205 boto (7 zinegotzi).[17] Txomin Rezola izendatu zuten alkate.[18][19]
2023ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 191 boto (7 zinegotzi) etaAlderdi Popularrak 2 boto.[20]
Hauek izan dira Altzoko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[21] | |
| Manuel Olano Jauregi[21] | 1979 | 1983 | INDP.Altzoko Herriaren Alde | |
| Agustin Amiano Gurrutxaga | 1983 | 1987 | INDP.Altzoko Herriaren Alde | |
| Xabier Olano Jauregi | 1987 | 1991 | INDP.Altzoko Herriaren Alde | |
| Agustin Amiano Gurrutxaga | 1991 | 1995 | Herri Batasuna | |
| Iñaki Murua Gorostidi | 1995 | 1999 | INDP.Altzoko Herriaren Alde | |
| Xabier Galarraga Zabala | 1999 | 2003 | Euskal Herritarrok | |
| Maria Pilar Zuriarrain Lasa | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna | |
| Iñaki Murua Gorostidi[22] | 2007 | 2011 | Batzarremuino Taldea | |
| Miren Balerdi | 2011 | 2015 | Bildu | |
| Joseba Elduaien[16] | 2015 | 2019 | Euskal Herria Bildu | |
| Txomin Rezola Clemente[18][19] | 2019 | 2023 | Euskal Herria Bildu | |
| Xabier Olano Jauregi[23] | 2023 | Jardunean | Euskal Herria Bildu | |
Altzoko euskara[25]gipuzkeraren aldaera bat da, erdiguneko euskararen[26] parte denTolosaldeko euskara[27] da, hain zuzen.Beterriko hizkerek eta Tolosaldekoek osatzen dute Erdiguneko azpieuskalkia. 2010 eta 2011 urteetako datuen arabera, herriko euskaldun kopurua %85.79 zen, eta euskararen erabilera %67.2. 2016an euskaldunen kopurua %88,17 zen.[15]
Ugari dira (gutxienez 17 hizlari) Ahotsak.eus atarian Altzoko hizkeraz jaso ahal izan dituzten elkarrizketak.[28] Altzo eta inguruko euskaren ingurukoa.Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.
Udalerri mailan euskara gizarte-bizitzaren alor guztietara hedatu nahi duenUdalerri Euskaldunen Mankomunitateko kidea da Altzo.[29]
Udalerri euskalduntzat jotzen dituzte euskal hiztunen portzentajea%70etik gorakoa duten herriak egon daitezke UEMA Mankomunitatean. Baldintza hori betetzen duten herri guztiak sartuko balira guztira 200.000 biztanle inguruko ingurunea litzateke.[30]
Hauek dira Altzoko elkarte nagusiak:[31]
2017anJon Garañok etaAitor Arregik idatzi eta zuzendu zutenHandiaeuskalfilmak XIX. mendean bizi izan zenAltzoko Handiaren historia kontatzen du. FilmakDonostiako Zinemaldiaren Sail Ofizialean Euskal Zinemaren Irizar saria eta "Epaimahaiaren Sari Berezia" irabazi zituen.[2][1]Goya Sarietan 10 sari lortu zituen gero zeuzkan 13 izendapenetatik.[32][33]
Takilari dagokionez markak apurtuta, euskarazko inoizko filmik ikusiena izan da. Filmak 2018ko martxotik, ikusgai dagoNetflix streaming plataforman, AEBetan eta Frantzian salbu.[3]
Altzoko Handiarena benetako gertakarietan oinarritutako istorioa da. 20 urterekinakromegalia gaixotasunaren ondorioz berriro hazten hasi eta 43 urterekin hil zen arte hazten jarraitu zuen. Film hasieranlehen Karlistaldian borrokatu ostean, MartinEleizegi protagonista Altzoko bere baserrira (Ipintza Haundia baserria) itzultzen da, eta han, harrituta, bere anaiaJoakin ohi baino askoz ere handiagoa dela aurkituko du. Mundu osoak Lurreko gizon handiena ikusteko ordaindu nahi izango duelakoan, bi anaiek bidaia luze bati ekingo diote, Europan zehar. Bidean, anbizioak, diruak eta ospeak betiko aldatuko dute familiaren patua.
_1.jpg)
_-_Fondo_Mar%25C3%25ADn-Kutxa_Fototeka.jpg)
Datuak:Q1639371
Multimedia:Altzo /Q1639371
Liburuak:Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Altzo | ||
Abaltzisketa ·Aduna ·Aia ·Aizarnazabal ·Albiztur ·Alegia ·Alkiza ·Altzaga ·Altzo ·Amezketa ·Andoain ·Anoeta ·Antzuola ·Arama ·Aretxabaleta ·Arrasate ·Asteasu ·Astigarraga ·Ataun ·Azkoitia ·Azpeitia ·Baliarrain ·Beasain ·Beizama ·Belauntza ·Berastegi ·Bergara ·Berrobi ·Bidania-Goiatz ·Deba ·Donostia ·Eibar ·Elduain ·Elgeta ·Elgoibar ·Errenteria ·Errezil ·Eskoriatza ·Ezkio-Itsaso ·Gabiria ·Gaintza ·Gaztelu ·Getaria ·Hernani ·Hernialde ·Hondarribia ·Ibarra ·Idiazabal ·Ikaztegieta ·Irun ·Irura ·Itsasondo ·Larraul ·Lasarte-Oria ·Lazkao ·Leaburu ·Legazpi ·Legorreta ·Leintz Gatzaga ·Lezo ·Lizartza ·Mendaro ·Mutiloa ·Mutriku ·Oiartzun ·Olaberria ·Oñati ·Ordizia ·Orendain ·Orexa ·Orio ·Ormaiztegi ·Pasaia ·Segura ·Soraluze ·Tolosa ·Urnieta ·Urretxu ·Usurbil ·Villabona ·Zaldibia ·Zarautz ·Zegama ·Zerain ·Zestoa ·Zizurkil ·Zumaia ·Zumarraga |  | |
.svg)
