|
| ĥemia elemento • electron medium • lithophile |
|---|
| metalo • pezmetalo • transirmetalo |
|---|
| Ĝeneralaj informoj |
|---|
| Nomo (latine),simbolo,numero | volframo (wolframium), W, 74 |
| CAS-numero | 7440-33-7 |
| Loko enperioda tabelo | 6-agrupo,6-aperiodo,blokod |
| Karakteriza grupo | Transiraj metaloj |
| abundeco en terkrusto | 0,00011 % |
| Nombro de naturaj izotopoj | 5 |
| Aspekto | metala griza solido |
 |
|---|
| Atomaj ecoj |
|---|
| Relativa atompezo | 183.84amu |
| Atomradiuso | 135pm |
| Kovalenta radiuso | 162pm |
| Radiuso de van der Waals | 200pm |
| Elektrona konfiguracio | Xe 4f14 5d4 6s2 |
| Elektronoj en ĉiuenergia ŝelo | 2; 8; 18; 32; 12; 2 |
| Oksidiĝa nombro | +2, +3, +4, +5, +6 |
| Fizikaj ecoj |
|---|
| Materia stato | solida |
| Kristala strukturo | kuba (korpocentrita) |
| Denseco | 19,25 g/cm3 |
| Malmoleco | 7,5 (Mohs-skalo) |
| Magneta konduto | paramagneta |
| Degelpunkto | 3422°C (3695,15K) |
| Bolpunkto | 5555°C (5828,15K) |
| Molvolumeno | 9,47 · 10−6m3/mol |
| Specifa varmokapacito | 132 J/(kg · K) |
| Elektra konduktivo | 18,9 · 106 S/m |
| Elektra rezistivo | 52,8 · 10−9Ω · m |
| Termika konduktivo | 173W/(m · K) |
| Diversaj |
|---|
| Elektronegativeco | 2.36 (Pauling-skalo) |
| Joniga energio | 770 kJ/mol |
| Izotopoj |
|---|
|
| Se ne estas indikite alie, estas uzitaj unuoj deSI kajSVP. |
|---|
Volframo (antaŭe nomitatungsteno) estaskemia elemento en laperioda tabelo, kiu havas la simbolonW (el la germana nomo de la elemento:Wolfram) kaj laatomnumeron 74. Ĝi estas peza blankgrizatransirmetalo trovebla en multajercoj. Pro tio, ke ĝi estas malmolega, ĝi estas uzata en fortikajalojoj. Pro ĝia altafandopunkto, ĝi estas ankaŭ uzata por lafilamentoj deinkandeskaj lampoj.
Je 1783, la fratojJuan José kajFausto Elhuyar trovis acidon ekstraktita el lavolframito. El tiu acido, ili ekstraktis la elementon.
Estas arĝenta-griza kolora, tre denseca kaj malmola.
Havas la plej alta degelpunkto de ĉiuj metaloj, kaj la plej alta bolpunkto de ĉiuj elementoj.
Ĉirkaŭ duono de la volframo estas konsumata por la produktado de malmolaj materialoj - nome volframa karbido - kun la restanta ĉefa uzo en alojoj kaj ŝtaloj. Malpli ol 10% estas uzata en aliaj kemiaj kombinaĵoj.[1] Pro la alta duktila-fragila transirtemperaturo de volframo, ĝiaj produktoj estas konvencie fabrikitaj per pulvormetalurgio, sparkplasma sintrado, kemia vapora deponado, varma izostatika premado kaj termoplastaj metodoj. Pli fleksebla fabrikada alternativo estas selektema lasera fandado, kiu estas formo de 3D-presado kaj permesas krei kompleksajn tridimensiajn formojn.[2][3]
Volframo formas kemiajn kombinaĵojn en oksidiĝaj statoj de −2 ĝis +6. Pli altaj oksidiĝaj statoj, ĉiam kiel oksidoj, rilatas al ĝia surtera ĉeesto kaj ĝiaj biologiaj roloj, meznivelaj oksidiĝaj statoj ofte asociiĝas kun metalaj aretoj, kaj tre malaltaj oksidiĝaj statoj tipe asociiĝas kun CO-kompleksoj. La kemioj de volframo kaj molibdeno montras fortajn similecojn unu al la alia, kaj ankaŭ kontrastas kun ilia pli malpeza parencaĵo, kromo. La relativa maloftaĵo de volframo(III), ekzemple, kontrastas kun la disvastiĝo de la kromaj(III) kombinaĵoj. La plej alta oksidiĝa stato vidiĝas en volframa(VI) oksido (WO3).[4] Volframa(VI) oksido estas solvebla en akva bazo, formante volframstaton (WO42−). Ĉi tiu oksianjono kondensiĝas je pli malaltaj pH-valoroj, formante polioksovolframojn.[5]
La larĝa gamo de oksidiĝaj statoj de volframo speguliĝas en ĝiaj diversaj kloridoj:[4]
- Volframa(II) klorido, kiu ekzistas kiel la heksamero W6Cl12
- Volframa(III) klorido, kiu ekzistas kiel la heksamero W6Cl18
- Volframa(IV) klorido, WCl4, nigra solido, kiu alprenas polimeran strukturon.
- Volframa(V) klorido WCl5, nigra solido kiu alprenas dimeran strukturon.
- Volframa(VI) klorido WCl6, kiu kontrastas kun la malstabileco de MoCl6.
Organovolframaj kombinaĵoj estas multnombraj kaj ankaŭ ampleksas gamon da oksidiĝaj statoj. Rimarkindaj ekzemploj inkluzivas la trigonan prisman W(CH3)6 kaj oktahedran W(CO)6.
- ↑Erik Lassner, Wolf-Dieter Schubert, Eberhard Lüderitz, Hans Uwe Wolf, "Tungsten, Tungsten Alloys, and Tungsten Compounds" en la Enciklopedio de Industria Kemio de Ullmann, Wiley-VCH, Weinheim. doi:10.1002/14356007.a27_229.
- ↑Tan, C. (2018). "Selective laser melting of high-performance pure tungsten: parameter design, densification behavior and mechanical properties".Sci. Technol. Adv. Mater.19 (1): 370–380. Bibcode:2018STAdM..19..370T. doi:10.1080/14686996.2018.1455154. PMC 5917440. PMID 29707073.
- ↑Kiuj Pulvoroj Estas Uzataj en 3D-Presado. Prenite 2025-05-30.
- ↑4,04,1Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (1985). "Mangan".Lehrbuch der Anorganischen Chemie (in German) (91–100 ed.). Walter de Gruyter. pp. 1110–1117.ISBN978-3-11-007511-3.
- ↑Pope, Michael T.; Müller, Achim (1997). "Polyoxometalate Chemistry: An Old Field with New Dimensions in Several Disciplines".Angewandte Chemie International Edition.30: 34–48.doi:10.1002/anie.199100341.
