Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Saltu al enhavo
Vikipedio
Serĉi

Lvivo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita elLvovo)
Koordinatoj:49° 52′ 00″ N24° 05′ 00″ O / 49.86667 °N, 24.08333 °O /49.86667; 24.08333(mapo)
Lvivo, historie ankaŭ Lvovo
ukraine Львів,ruse Львов,pole Lwów,germane Lemberg
Urbo
Oficiala nomo: Львів
Lando Ukrainio
ProvincoLviva provinco
Historiaj regionoj
4
 - Galicia-volinia princlando
 - Pola-Litova Unio
 - Galicio
 - Unua Pola Respubliko
MontaroRoztoĉĉjo
RiveroPoltva
SituoLvivo
 - alteco289 m s. m.
 - koordinatoj49° 52′ 00″ N24° 05′ 00″ O / 49.86667 °N, 24.08333 °O /49.86667; 24.08333(mapo)
Areo171,00 km² (17 100 ha)
Loĝantaro950 000 (2025)
Denseco5 555,56 loĝ./km²
Fondo1256
PrimatoroAndrij Sadovyj
HorzonoOET (UTC+2)
 - somera tempoOEST (UTC+3)
Poŝtkodo79000
Telefona antaŭkodo+380-32
KOATUU4610100000
Loko de Monda heredaĵo de UNESKO
NomoL'viv – the Ensemble of the Historic Centre
Tipo de heredaĵokultura heredaĵo
Jaro1998 (#22)
Numero865
RegionoEŭropo
Kriteriojii, v
Situa mapo de Lvivo
Situa mapo de Lvivo
Situa mapo de Lvivo
Situo enkadre de Ukrainio
Situo enkadre de Ukrainio
Situo enkadre de Ukrainio
Situo enkadre de Eŭropo
Situo enkadre de Eŭropo
Situo enkadre de Eŭropo
Vikimedia Komunejo: Lviv
Retpaĝo: www.city-adm.lviv.ua
Map

Lvivo, fojeLvovo[1]Leopolo[2] (ukraine Львів,Lviv,pole LwówprononcoIFA:[lvuf],germane kajjide:Lemberg (jide skribitaלעמבערג)prononcoIFA:[ˈlɛmbɛʁk],latine Leopolis,hungare Ilyvó)

Lvivo aŭЛьвів estas urbo en okcidentaUkrainio. Laŭ la stato de 2022 en la urbo Lvivo vivis717 273 loĝantoj sur areo de182 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de3 941 loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kunLviv Raion.

Ĝi estas la administra centro deLviva provinco (oblasto), ĉefa kultura centro de Ukrainio kaj unu el plej grandaj centroj de lapola kulturo.

La urbo estas la sidejo de multaj industrioj, superaj lernejoj (Lviva Universitato nomita laŭIvan Franko,Lviva Nacia Politeknika Universitato "Lviva Politekniko"), filharmoniaorkestro, kaj deLviva teatro de opero kaj baleto.

Lviv estas unu el la malmultaj urboj, kiuj eskapis la bombadojn dum la Dua Mondmilito. La historia urbocentro estasMonda Kulturheredaĵo de Unesko.

Historio

[redakti |redakti fonton]
Vido al la Malnova Urbo el urbodoma turo. Maldekstre kupolo de dominikana preĝejo
Aŭstra Galicio 1772-1918

Laurbo estis fondita en la13-a jarcento fare dereĝoDanilo Halickij de la reĝlando de laRutenoj deHaliĉio-Volinio; li ĝin nomis laŭ siafilo,Lev (antaŭnomo, kiun oni povas traduki kielLeono). Ĝi anstataŭisHaliĉ kiel ĉefa urbo de la regiono.

Kvankam la unua mencio en lakronikoj datiĝas de1256, arkeologiaj serĉadoj montris, ke estis iaj barakaroj jam en la6-a jarcento. Ĉe la komenco de la historio la regiono estis enkorpigita enGrandmoravion, poste ĝi fariĝis pridisputata loko inter du naskiĝantajŝtatoj:Pollando dum la reĝado deMieŝko la 1-a, ĉefo de laPolanoj, kajKjevio. Oni opinias, ke Mieŝko estris la regionon inter960 kaj980. Laŭ lakroniko de Viktor, en981 ĝi estis konkerita deVladimir la Granda,grandprinco deKievo.

En1323 finiĝis laRomanoviĉa dinastio, lokabranĉo de laRjurika dinastio. La urbo ekapartenis al la heredinto de la Romanoviĉ dinastio (per lia patrino),Boleslaso de Mazovio (same per sia patro heredinto de laPiasta dinastio). Li sin nomisJurij kaj adoptis la grekan ortodoksan religion de laKievianoj, sed li ne ricevis la subtenon de lanobeloj, kiuj lin venenis. Lvovo estiĝis pola kaj en1356 jaroKazimiro la Granda, pola reĝo donis al ĝiurborajtojn laŭ laMagdeburga juro. En1722 jaro, post la unuadispartigo de Pollando laAŭstra imperio ŝanĝis la nomon de Lvovo al Lemberg kaj estigis ĝin la ĉefurbo de laGalicia Reĝlando. Lvovanoj partoprenis en polaj ribeloj (novembra kaj januara). En1784,latinlingva universitato estis malfermita kun prelegoj en lagermana, lapola kaj eĉ larutena; post fermiĝo en 1805, ĝi estis remalfermita en 1817. Antaŭ1825, la germana iĝis la sola instrulingvo[3].

20-a jarcento

[redakti |redakti fonton]
Tombejo de defendintoj de Lvovo
La preĝejo de dominikanoj
La Latina Katedralo en Lvovo

En1914 la ruslandacara armeo okupiĝis la urbon, tamen en1915 ĝi denove revenis al la aŭstra armeo. Dum la falo deAŭstrio-Hungario komencis la batalo inter poloj kaj ukrainoj. En1920 Lvivo fariĝis urbo dePollando. La defendantoj de Lvivo en la pola estas nomatajOrlęta Lwowskie - "Lvovaj Agloj". Ĝi restis pola urbo 19 jarojn, ĝis1939.

En la komenco de laDua Mondmilito, post la germana kaj sovetiainvado en Pollando, okazis laBatalo de Lvovo inter poloj kaj sovetianoj. La 18-an de novembro 1941 en la urbo loĝis 325 458 personoj, en tio 150 058poloj, 104 126judoj, 64 315ukrainoj, 5923germanoj kaj 1036 reprezentantoj de aliajnaciecoj; la 19-an de novembro 1943 dum likvido de urba koncentrejo ĉe la strato Janowska germanoj murdis kelke da miloj de judoj el 200 mil viktimoj dum la daŭro deOperaco Reinhardt - post la genocida ekstermo latrudlaborejo funkciis ĝis duono de 1944 kaj restis en ĝi kelkcent poloj kaj ukrainoj, interalieSimon Wiesenthal; fine de la milito Lvovo estis prenita desovetanoj dum laLvov-Sandomierz Ofensivo. La 15-an de septembro 1944 okazis kunsido de Prezidio de la Asocio de Sovetuniaj Verkistoj deUkrainio — kiel la unua estis akceptita komunistino Wanda Wasilewska..

La vido al urboplaco
Lvovo nun Lvivo, larotondo de laPanoramo pri Racławice kun la fama pentraĵo de pola pentristoWojciech Kossak , ĉirkaŭ la jaro 1900. Post laDua Mondmilito, oni portis la pentraĵon alVroclavo kun parto de la kolekto de la InstitucioOssolineum

LaLvova Ribelo (en pola:powstanie lwowskie, akcja Burza) estis armita insurekcio fare de la sekretaj fortoj de laPola Enlanda Armeo (en pola:Armia Krajowa) nome de laPola Rezistomovado kontraŭ la okupacio fare deTria Regno de la urbo Lwów aŭ Lvovo en la lastaj stadioj de la Dua Mondmilito. Ĝi startis la 23-an de julio 1944 kiel parto de sekreta plano lanĉi la tutlandan insurekcion kodnomitaOperaco Tempesto antaŭ la avanco de laRuĝa Armeo, kiu finfine liberigis la urbon.

En1970 sovetanoj detruis latombejon de Lvovaj Agloj. Lvovo estas hodiaŭ unu el plej grandaj centroj de poloj en Ukrainio.

De 1991 Lvivo eniris al sendependaUkrainio.

21-a jarcento

[redakti |redakti fonton]

En 2012 la urbo gastigisEŭropan Futbal-Ĉampionadon 2012. Dum "Revolucio de digno" ankaŭ en Lvivo aperisEŭromajdano (vidu la foton).

La manifestacioj en laEŭromajdano (Eŭrop-placo) en Lvivo/Lvovo sur la Placo deTaras Ŝevĉenko la24an de novembro2013

Kadre de laMilito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022 en la kvara militjaro nokte la5-an de oktobro 2025 okazis ĝis nun la plej granda amasa aertako al la urbo per preskaŭ 500senpilotaj aviadiloj kaj pli ol 50 rakedoj, inkluzive debalistikaj misiloj kaj supersonaj kinĝaloj. Dum 5-hora bombado pereis unu familio kaj dekkelkaj personoj estis vunditaj.

Vidindaĵoj

[redakti |redakti fonton]

Transporto

[redakti |redakti fonton]

Fervoja transporto

[redakti |redakti fonton]

Lvov estas grava urbo en fervoja transporto, ĉar tra la urbo veturas direktaj trajnoj interalie alKievo,Uĵhorodo kaj alPollando.

Stacidomoj

[redakti |redakti fonton]

Tramtransporto

[redakti |redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en artikoloTramtransporto en Lvivo.

Hodiaŭ, la tramvojo de Lvivo trairas 10 liniojn sur 75 kilometroj da trakoj kun proksimume 220 veturiloj. Antaŭe en malbona stato, multaj trakoj estis rekonstruitaj en 2006, kaj eĉ pli estas rekonstruotaj en la sekvaj jaroj. La plej multaj tramoj estas de tipo Tatra "KT4", produktitaj de ĉeĥa fabriko ČKD. Pli malnovaj tramojTatra "T4" veturas nur sur la dua linio. Antaŭmilitaj veturiloj de Gothaer Waggonfabrik, kiuj estis konstruitaj post 1910, estas uzataj nur porvivtenado kaj utilecaj celoj. Lastatempe Lvivo akiris 20 reviziitajn kaj modernigitajn tramojn "KT4" antaŭe uzitajn en germanaj urbojErfurto kajGera, temas pri la unua aĉetado de novaj tramoj ekde la sendependeco de Ukrainio.

Trolebusa transporto

[redakti |redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en artikoloTrolebusa transporto en Lvivo.

Gravuloj rilataj al Lvivo

[redakti |redakti fonton]
Panoramo de Lvivo de la Kastelo
Laĉefa fervoja stacidomo de Lvivo, konstruita dum la aŭstria epoko en 1903
La palaco de la familioPotocki en Lvivo/Lvovo

Naskiĝintoj

[redakti |redakti fonton]

Ĝemelurboj

[redakti |redakti fonton]

Esperanto en Lvivo

[redakti |redakti fonton]

En 1906, ekestis en Lvivo, tiuepoke kiel Lembergo apartenanta alAŭstrio-Hungario, la unua Esperanto-Grupo depollingvanoj. Pliajn detalojn vidu en la artikoloEsperanto en Ukrainio.

Vidu ankaŭ

[redakti |redakti fonton]

Interesaĵoj

[redakti |redakti fonton]
  • 24.10.1939 EnTarnopol unua sekretario de la Komunista Partio de UkrainioNikita Ĥruŝĉov certigis estintan komandanton de la defendo deLvovo Władysław Langner, ke polaj oficiroj ricevos ĝustajn dokumentojn kaj estos liberigitaj — multaj pliposte ektroviĝis enmilitprizonoj kaj estis murditaj deNKVD.
  • 27.10.1939 En Lvovo Popola Asembleo de Okcidenta Ukrainio konstatante falon de "sinjora Pollando" kaj "esprimante unuanime volon de liberigita popolo de Okcidenta Ukrainio, sekvante ekzemplon de la nacioj de Sovetunio" proklamis starigon de la soveta regopovo. Samtage ĝi "kiel esprimanto de senfleksebla volo kaj streboj de la popolo" turniĝis alSupera Soveto de Sovetunio kun peto pri akcepto alSovetunio kaj enkorpigo alUkraina Soveta Socialisma Respubliko por "fini la eternan dissplitigon de la ukraina nacio".
  • 18.10.1940 "Czerwony Sztandar" (Ruĝa Standardo) raportis primanifestacio okaze de ekkonstruota monumento alLenin, la plej granda genio de la homaro, kajdepeŝo sendota alStalin:Vivu nia suno, nia standardo, nia komandanto kaj amata patro, Stalin.

Bibliografio

[redakti |redakti fonton]
  • Janusz Witwicki,Panorama plastyczna dawnego Lwowa (Plastika panoramo de malnova Lvovo), dulingva pola-ukraina publikaĵo, speciala eldono de la ukraina revuo "Buduemo inakŝe" prilaborita de Michał Witwicki, 2004, p. 38

Referencoj

[redakti |redakti fonton]
  1. PIV:"Lvov/o. Urbo en U Ukrainio (24°01′E, 49°50′N)."
  2. Societo Esperanto en Leopolo; Pola Esperantisto, februaro 1907, p. 1
  3. (en) Chris Hann, Paul R. Magocsi.(2005).Galicia: Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press, paĝo 193
  4. (en)L'viv – the Ensemble of the Historic Centre,Arkivite la 24-an de februaro 2022 ĉe laWayback Maŝino, Monda heredaĵo de Unesko

Eksteraj ligiloj

[redakti |redakti fonton]
Bibliotekoj
Elŝutita el "https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Lvivo&oldid=9270891"
Kategorioj:
Kaŝitaj kategorioj:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp