Lainsurekcio de Kościuszko estispola nacia ribelo kontraŭ laRusia imperio en1794. La insurekcion provokis regado de latargovica konfederacio kaj la 2-adispartigo de Pollando-Litovio.
Insurekcio estas arkaismo signifintaribelon kaj uzata kielribelo de la tuta nacio (de lalatina vortoinsurgere - ribeli kontraŭ io).
La insurekcio komenciĝis la12-an de marto kiam generaloAntoni Madaliński rifuzis malmultigon de la 1-a Grandpolia Brigado de Nacia Kavalerio kaj gvidis ĝin deOstrołęka alKrakovo.
Tamen oficiale oni agnoskas ke la24-a de marto estis komenco de la insurekcio. Ĉ. la 10-a horo alkrakova urboplaco venisTadeusz Kościuszko. Post lego de akto de insurekcio li eldiris ĵuron:
La akto de insurekcio igis Kościuszkon ĉefo de nacia militforto. Li ekde tiam havis tutan potencon. La plej grava problemo estis tro malmulta nombro de soldatoj. Kościuszko komandis ke ĉiuj kvin domoj armigos unu infanterian rekruton kunfusilo,lanco aŭhakilo. Dum du semajnoj devis esti armigotaj homoj inter 18 kaj 40 jaraĝo. Realece oni tamen ne sukcesis en krakovavojevodio kolekti 10 mil soldatojn. Pro manko de armiloj oni kreis trupojn kunlancoj kajmilitaj falĉiloj.
La1-an de aprilo korpuso deTadeusz Kościuszko formarŝis alKielce.
La4-an de aprilo la ribela armeo venkis en laBatalo de Racławice kontraŭ la rusaj trupoj.
La6-an de apriloTadeusz Kościuszko fondis tendaron ĉe Bosutowo (hodiaŭ vilaĝeto Bosutów proksime de Zielonki endistrikto Krakovo). La rusa vojevodio aliĝis al la insurekcio.
La7-an de aprilo oni enirigis al Krakovo 12kanonojn forprenitajn en Racławice.
La8-an de apriloTadeusz Kościuszko nomisWojciech Bartos Głowacki standardisto de krakovaj grenadistoj.
La17-an de aprilo komenciĝis la insurekcio de Varsovio. Plebo sub gvido de ŝuistoJan Kiliński forpelis rusan garnizonon de laĉefurbo. En la ambasado de Rusio oni trovis pruvojn ke politikaj eminentuloj ricevadis rusajn salajrojn. Kiel nova prezidento de Varsovio oni elektisIgnacy Wyssogota Zakrzewski.
La18-an de aprilo Kościuszko eldonis ĉe BosutowoOrdonon por rabatoj en servuto kaj humana traktado de kamparanoj.
La19-an de aprilo en Varsovio estis kreita la Provizora Konsilantaro Anstataŭa deMazovia duklando. La24-an de aprilo estis kreita la klubo de polaj jakobenoj.
La23-an de aprilo enVilno komenciĝis insurekcio gvidita deJakub Jasiński. Oni anoncisAkton delitova nacia ribelo. La ribelo sukcesis, malliberigitaj estis multaj rusoj.
La24-an de aprilo en Vilno estis kreita La plej alta Litova Reganta Konsilantaro.
La3-an de majo La plej alta Litova Reganta Konsilantaro nomis generalon Jakub Jasiński ĉefa komandanto de la litova armeo.Katerino la 2-a nomisNikolao Repnin ĉefa armea komandanto por sufoki la insurekcion.
La5-an de majo Kościuszko fondis fortreson ĉePołaniec.
La9-an de majo la tribunalo por kriminalaj aferoj decidis mortigi per pendigo plurajn gvidantojn de la Targovica konfederacio.
(...)
