Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Saltu al enhavo
Vikipedio
Serĉi

Grekio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri nuntempa ŝtato. Por aliaj signifoj vidula artikolonAntikva Grekio.
Helena Respubliko
Ελληνική Δημοκρατία
Ellinikí Dhimokratía

Flago de Grekio

Blazono de Grekio

DetalojDetaloj
Nacia himno:Imnos is tin Eleftherian
Lokigo
suverena ŝtato
sociala ŝtato
jurŝtato
membra ŝtato de Eŭropa unio
Mediteranea lando
lando
unueca ŝtato
ŝtatoRedakti la valoron en Wikidatavd
Bazaj informoj
ĈefurboAteno (3.027 mil)
Oficiala(j) lingvo(j)greka lingvo, Demotiko, moderna greka lingvo
Uzata(j) lingvo(j)greka
Plej ofta(j) religio(j)Ortodoksismo
Areo131,945 km²
- % de akvo0,8669 %
Loĝantaro10 482 487 (2021)
Loĝdenso81 loĝ./km²
Horzono+2 (en somero +3)
Interreta domajnogr
LandokodoGR
Telefona kodo30
Plej alta punktoOlimpo
Plej malalta punktokalipsa malaltaĵo
Politiko
Politika sistemoDemokratia respubliko
ŜtatestroKonstantinos Tasoulas
ĈefministroKiriakos Mitsotakis
Nacia tago25-a de marto
Sendependiĝo disde laOtomana Imperio1829
Ekonomio
ValutoEŭro (EUR)
 
Membro de
International Centre for Migration Policy Development(mul)Traduki(2021–)
Vizorezigna programo de Usono(2010–)
Eŭropa Kosma Agentejo(2005–)
Internacia Holokaŭsta Memora Alianco(2005–)
Internacia Organizaĵo de la Franclingvio(2004–)
Schengen-spaco(2000–)
Organizaĵo por la malpermeso de kemiaj armiloj(1997–)
Monda Organizaĵo pri Komerco(1995–)
Multflanka Investo-Garantia Agentejo(1993–)
Misilo-Teknologia Regada Reĝimo(1992–)
Eŭropa Organizaĵo por la Sekureco de Aera Navigado(1988–)
Aŭstralia Grupo(1985–)
Eŭropa Unio(1981–)
Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo(1973–)
Internacia Centro por Aranĝo de Investaj Disputoj(1969–)
Internacia Evoluiga Asocio(1962–)
Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo(1961–)
Internacia Financa Korporacio(1957–)
NATO(1952–)
Tutmonda Pridogana Organizo(1951–)
Monda Organizaĵo pri Meteologio(1950–)
Konsilio de Eŭropo(1949–)
Unesko(1946–)
Internacia Banko por Rekonstruo kaj Disvolvigo(1945–)
Unuiĝintaj Nacioj(1945–)
Interpol(1923–)
Universala Poŝta Unio(1875–)
Internacia Telekomunika Unio(1866–)
Monda Organizaĵo pri Sano
Organizaĵo por Ekonomia Kunlaboro ĉe la Nigra Maro
Grupo pri Teraj Observoj
Internacia Hidrografia Organizo
Eŭropa Paga Unio
Internacia Energi-Agentejo
Traktato pri Malfermita Ĉielo
Atomkerna Provizanta Grupo
CERN-Konsilio
Traktato pri Atoma NedisvastigoRedakti la valoron en Wikidatavd
vdr
mapo de Grekio
Provincoj de Grekio.

Grekio,GrekujoHelaso (oficiale laHelena Respubliko,greke ΕλλάδαΕλληνική Δημοκρατία) estas lando enBalkana duoninsulo, ankaŭ sur la centoj da insuloj deEgea,Ionia kajMediteranea maroj. Grekio limas kunBulgario,Albanio,Nord-Makedonio kajTurkio.

Bazaj informoj

[redakti |redakti fonton]

Geografio

[redakti |redakti fonton]

La plej suda duoninsulo estasMoreo, kiu kune kun la cetero de la kontinenta Grekio formas la plej sudan parton de la duoninsulo deBalkanio.

Lalago Triĥonida (greke Λίμνη Τριχωνίδα) estas la plej granda natura lago de Grekio, post la lago Granda Prespo (kiu tamen ne estas tuta en Grekio).

Por administracio rigardu la artikolojnRegionaj unuoj de Grekio kajRegionoj de Grekio.

Historio

[redakti |redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en artikoloHistorio de Grekio.

En1829 Grekio akirissendependecon de laOsmanida imperio, kielreĝlando Grekio, sed tion sekvis tuta vico da politikaj renversoj, inter kiuj elstaris laDua Greka Respubliko, kaj militaj diktaturoj. ĉefe post lapuĉo de la koloneloj. Moderna demokratia respubliko formiĝis en1975.

Dum laDua Mondmilito Grekion okupis potencoj de Akso; pli precize:Nazia Germanio,Italio kajBulgario. Labatalo de GrekioOperaco Marita estis la invado de la Reĝlando Grekio fare de la fortoj de la Akso dum laDua Mondmilito, en kiu tiuj batalis kontraŭ la aliancanoj (Grekio kaj laKomunumo de Nacioj). Aparte grava estis laBatalo de Kreto.

Dume funkciis laGreka kontraŭnazia rezistmovado. Ĝi daŭris ĝis la retiriĝo de la germanaj kaj bulgaraj trupoj en oktobro 1944. Tiam startis malfacila kunvivado inter la diversaj frakcioj de la rezistado kio rezultis en laGreka Enlanda Milito.

De la restarigo de la demokratio tre ofte la eventoj de la politiko kaj de la politikaj sukcedoj ege rilatis al la surstrata agado ĉefe de studentoj kaj junuloj, sed ne nur. Tiele oni povas resumi::

Politiko

[redakti |redakti fonton]

LaRegistaro de Grekio (greke Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας; oficiale: La Registaro de la Helena Respubliko kaj ankaŭ La helena registaro) estas la registara instanco de Grekio, establita en sia nuna formo en 1974. La registaro funkcias en la ĉefurbo Ateno. La gvida figuro en la registaro estas la Ĉefministro de Grekio. Li rekomendas al la Prezidanto la nomumon de ministroj kaj vicministroj. La ĉefministro, la ministroj kaj iliaj deputitoj estas membroj de la Konsilio de Ministroj, kiu estas la supera decida komitato. Kutime la ministroj kaj iliaj deputitoj estas membroj kaj laboras en la parlamento. La vicministroj ne estas membroj de la registaro.

Laprezidanto de Grekio estas la grekiaŝtatestro. La nuna postenulo,Konstantinos Tasoulas, prenis sian oficon la 13-an de marto 2025. En larespubliko Grekio, ŝtato kunparlamentademokratio, la taskoj de la ŝtatestro parte limiĝas je ceremoniaj funkcioj kaj la politikaj funkcioj havas malvastajn limojn.

Administracio

[redakti |redakti fonton]

LaRegionoj de Grekio (greke Περιφέρειες της Ελλάδας) estas la oficialaj regionaj administraciaj dividoj de Grekio. La lando dividas al 13 regionojn (naŭ sur la kontinenta parto de lando kaj kvar insulaj grupoj), kiuj plis subdividas en 54 prefektujoj.

  1. Atiko
  2. Meza Grekio
  3. Meza Makedonio
  4. Kreto
  5. Orienta Makedonio kaj Trakio
  6. Epiro
  7. Ioniaj insuloj
  8. Norda Egeo
  9. Peloponezo
  10. Suda Egeo
  11. Tesalio
  12. Okcidenta Grekio
  13. Okcidenta Makedonio

Ekonomio

[redakti |redakti fonton]
Graphical depiction of Greece's product exports in percent for 2019.
Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Grekio, 2019

Grekio estasbonfara ŝtato kie larĝapublika sektoro kontribuas ĉirkaŭ 50% deMEP.Turismo estas tre grava branĉo de la ekonomio de la lando, kun granda parto de MEP kaj fremdvaluta enspezo.

En 2001, Grekio aliĝis al laEŭrozono kaj ekde tiam lalaŭleĝa pagilo estas la eŭro (anstataŭ ladraĥmo kiu estis uzata ĝis tiam). Grekio estis inter la ĉefaj profitantoj de la eniro en la Eŭropan Union kaj la helpo kiun ĝi ricevis de la Unio sumiĝas al 2,6% de lamalneta nacia produkto. MNP kreskis je jara rapideco de 4% averaĝe de 2003 ĝis 2007, interalie kiel rezulto de registaraj investoj ligitaj al aranĝado de laAtenaj Olimpikoj (2004).

La grekakomerca floto estas la plej granda en la mondo, kaj laŝipindustrio estas grava branĉo de la greka ekonomio. La nacia aviadkompanio de Grekio estasAegean Airlines.

Turismo

[redakti |redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en artikoloTurismo en Grekujo.

Turismo en Grekujo estas unu el la plej gravaj sektoroj de la landa ekonomio.Grekujo estas unu el la plej vizitataj turismejoj deEŭropo ekde proksimume 1970. Turismo estas stimulata de vasta ŝato algreka kulturo kajgreka historio, kiun spegulas ĝiaj 19 mondaj heredaĵoj laŭUnesko, inter laplej multaj por unu lando en Eŭropo kaj en la mondo,[1] kaj de ĝiaj longa marbordo, multaj insuloj, kaj belaj strandoj.[2] En 2023 Grekujo estis la 10-a plej vizitata lando de la mondo, kun proksimume 33 milionoj da turistoj.[3]

Kulturo

[redakti |redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en artikolojKulturo de Grekio,Fonduso Helena por Kulturo kajCentro por la Greka Lingvo.

Festoj

[redakti |redakti fonton]


Pli detalaj informoj troveblas en artikoloGreka kuirarto.

Heredaĵoj

[redakti |redakti fonton]

Grekaj epopeoj

[redakti |redakti fonton]

Esperanto en Grekio

[redakti |redakti fonton]

EdE-G

La unua esperantisto en Grekio estis Em. Dragoumis en Ateno (1904). Favoraj artikoloj aperis en diversaj gazetoj, kiel "Akropolis", "Deltion" kaj "Psiĥiatria kaj Neŭrologia Revuo" de d-roSimonidis Vlavianos, sed mem la movado ne ekfloris.

La movado ekkomenciĝis en 1905 en la tiama princlando Samos sur la samnoma insulo (antaŭmilita Turkio). Pioniro estis d-roA. Stamatiadis, kiu 8. dec. 1906 en la urboVathi fondis E-Societon (SES) kun 11 anoj. Kurson gvidis la fondinto-prez. por 24 personoj, ĉiuj troveblaj en laadresaro de Zamenhof; la plej malnova sub la n-ro 12.151. Aliaj kursoj funkciis en la komerca lernejo kaj en la mastruma lernejo por knabinoj.

Stranga epizodo provizore haltigis la progreson. Malklera vilaĝano ŝerce persvadita de du advokatoj, ke Esperanto estas nur formo deframasonismo, kiu sendube havaskontraŭreligian celon, sukcesis konvinki kelkajn fanatikulojn en la najbara vilaĝo, ke ili punu la malpiajn esperantistojn. Trideko da ili, armitaj per bastonegoj, forkegoj, kap-rompiloj kaj hakiloj iris rekte al la ejo de SES kaj, trovinte neniun pro la trofrueco de la horo, kontentiĝis per tio, ke ili disrompis la kadron de Zamenhof-portreto kaj la bibliotekon, dispecigis la librojn kaj difektis ĉiujn meblojn. Krome ili kriadis, ke ili revenos por mortigi la esperantistojn, se ili daŭrigus kunveni en la ejo. La princo-reganto malpermesis la agadon de SES kun la preteksto, ke per la regula funkciado de SES la publika ordo estas malhelpita.

La nova princo-reganto 13 sept. 1907 denove permesis la societan agadon, kaj SES tuj pliiĝis, tiutempe kalkulinte 235 anojn. La ateston pri studado akiris 90 E-istoj, inter ili la princinoHeleno Kopasis, fondintino de Virina E Grupo. En jan. 1909 estis ekeldonita la gazeto Greklingva E-ano; pri kiu la samosa deputitaro decidis, ke ĝi fariĝu ŝtata kaj presita senpage en la princa presejo, kaj surportu sur ĝia unua paĝo la princlandan blazonon. Okazis leĝa decido ankaŭ pri la reprezentado oficiala de Samos ĉe la5-a UK, kiun rolon plenumis Stamatiadis. La entuziasmon pro la sukcesoj bone esprimis granda E koncerto en la urba teatro. Venis ankoraŭ pli favora leĝo sub n-ro 2342 la 8 okt.1910, kiu E-n enkondukis kiel devigan fakon en ĉiujn lernejojn de Samos. Laŭ la Grek-lingva E-isto de dec. 1911 E estis instruata en 31 urboj kaj urbetoj de 50 geinstruistoj por 1740 gelernantoj.

La movado etendiĝis el Samos al la ĉirkaŭaj urboj kaj insuloj en Grekujo (kaj Turkujo). En PatrasoPaul Bünemann laboris por la antaŭenpuŝo de E, gvidante en 1909 du sukcesajn kursojn. EnEtolikon de la provinco deMesolonghiGeorgo Sokos fondis grupetoj, en apr. 1909. EnArtaD.G. Konstantopoulos fondis grupon samjare. Eta moviĝo estis observata en aliaj grekaj urboj, kiel enPireo, (f-inoMario Tsantas), Sira, Paksos, Volo,Lamia, Tripoliso kaj en la insulo Kreto, kieJ. J. Serkedakis fondis societon.

En jul. 1925 Stamatiadis reveninta post longa restado elKonstantinopolo revigligis la dormintan SES enSamoso, aperigis dum unu jaro gazeton Samosa E-isto. De aŭg. 1926 Stamatiadis loĝis en Ateno; kaj laŭ lia iniciato la ministro de instruado eldonis cirkuleron (n-ro.57.363, 28 okt. 1926.) pri lainstruado de E en ĉiuj instruistaj lernejoj de elementa kaj mezgrada instruado; senpagajn kursojn gvidis la iniciatinto: La ministeria cirkulero sub n-ro 65.8%, 7 nov. 1931 rilatas la daŭrigon de la instruado de E en la instruistaj lernejoj, en lagimnazioj kaj la pedagogia altlernejo. Krome la ĉefdirektoro dePTT aprobis la instruadon de E en siaj lernejoj, kaj mem Stamatiadis gvidis la kursojn. En 1927 li gvidis 2 specialajn kursojn ankaŭ por 44 policistoj. En 1926 fondiĝisHelena E Asocio, la fondintoj estis:Klisthenis Filaretos,Aristovoulis Zannos, d-ro Stamatiadis, V. Nikolaidis Mihaelo Manousos,Aleksandro Eŭstathianos,Konstanteno Stekos,Miltiado Mangivas, s-inoRoksano M. Manouso, s-ino Pantelaki,Petro Duzinas. Post Athen kun siaj 7 E Asocioj (Atena Studenta E Grupo, fondita en 1928,E-ista Akademio,Helena Virina E Ligo ambaŭ fonditaj en 1929) E atingis enSaloniki sub la tiama gvidado deJohano Spatharis pli da progresoj, ol en ĉiuj aliaj urboj. (Sukcesoj en PTT, Universitato kaj en la ĉirkaŭurboj.) Aliaj lokoj, kie estas movado. Pireo, Halkis; Akrata;Stavroupolis (Ĉiam Antaŭen), Kavalla,Aleksandroupolis,Edeasa, Drama, Serras,Johannina, Florina,Mitileno, Kreto (Heraklion;Rethimno),Ksilokastro (La Sincereco), Kitkis, Kakovatos (Olimpio) kaj fine Andricaina kajPatraso kaj 4 E-Grupoj en la insuloCyprus per la zorgoj kaj perdistancaj E-kursoj de Stamatiadis.

HEA en 1931 eksiĝis el K. R. kaj ne plu kunlaboras kunICK.

Greklingva esperantisto

[redakti |redakti fonton]

GREKLINGVA ESPERANTISTO estis organo de la grekaj esperantistoj eldonita de laSamosa Esperanta Societo dum la komenco de 20-a jarcento.

Vidu ankaŭ

[redakti |redakti fonton]

Referencoj

[redakti |redakti fonton]
  1. Greece Properties inscribed on the World Heritage List (19). UNESCO. Alirita 2025-05-26 .
  2. Hellander, Paul. (2006)Greece,7‑a eldono, Lonely Planet, p. 1–772.ISBN 978-1740597500.
  3. . Ranked: The 10 Most Visited Countries in 2023 (2024-06-24). Arkivita ella originalo je 2025-05-28.

Eksteraj ligiloj

[redakti |redakti fonton]
v  d  r
Membroŝtatoj de laEŭropa Unio
 Aŭstrio • Belgio • Bulgario • Ĉeĥio • Danio • Estonio • Finnlando • Francio • Germanio • Grekio • Hispanio • Hungario • Irlando • Italio • Kipro • Kroatio • Latvio • Litovio • Luksemburgio • Malto • Nederlando • Pollando • Portugalio • Rumanio • Slovakio • Slovenio • Svedio
Flago de la Eŭropa Unio
Kandidatoj:
v  d  r
Nord-Atlantika Alianco
 Albanio  •  Belgio  •  Britio  •  Bulgario  •  Ĉeĥio  •  Danio  •  Estonio  •  Finnlando  •  Francio  •  Germanio  •  Grekio  •  Hispanio  •  Hungario  •  Islando  •  Italio  •  Kanado  •  Kroatio  •  Latvio  •  Litovio  •  Luksemburgio  •  Montenegro  •  Nederlando  •  Nord-Makedonio  •  Norvegio  •  Pollando  •  Portugalio  •  Rumanio  •  Slovakio  •  Slovenio  •  Svedio  •  Turkio  •  Usono
Mapo de landoj de NATO
Mapo de landoj de NATO
v  d  r
Ŝtatoj enEŭropo
Pozicio de Eŭropo
Dependaj kaj
aliaj teritorioj:
Bibliotekoj
Elŝutita el "https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Grekio&oldid=9287444"
Kategorioj:
Kaŝitaj kategorioj:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp