Brila griza metalo aŭ metaloido, Antimono troviĝas en la naturo ĉefe kiel la sulfida mineralo stibnito (Sb2S3). Antimonaj kombinaĵoj estas konataj ekde antikvaj tempoj kaj estis pulvorigitaj por uzo kiel medicino kaj kosmetikaĵoj, ofte konataj per la araba nomokohl.
Ĉinio estas la plej granda produktanto de antimono kaj ĝiaj kombinaĵoj[1], kun plejparto de la produktado devenanta de la minejo Xikuangshan enHunano. La industriaj metodoj por rafini antimonon elstibnito estasrostado sekvata de redukto per karbono, aŭ rekta redukto de stibnito perfero.
La plej oftaj aplikoj por metala antimono estas enalojoj kun plumbo kajstano, kiuj plibonigis ecojn por lutaĵoj, kugloj kaj ebenaj lagroj. Ĝi plibonigas la rigidecon de plumb-alojaj platoj en plumb-acidaj baterioj. Antimona trioksido estas elstara aldonaĵo por halogen-entenantaj flammalrapidigiloj. Antimono estas uzata kiel dopanto enduonkonduktaĵaj aparatoj.[2]
Antimono estas pli elektronegativa ol stano aŭ bismuto, kaj malpli elektronegativa ol teluro aŭ arseno. Kiel metaloido, ĝi havas Mohs-skalan malmolecon de 3.
Antimono estas arĝenta, brila griza solido, kiu estas stabila en aero je ĉambra temperaturo.[3] Se varmigita, ĝi reagas kun oksigeno por produkti antimonan trioksidon, Sb2O3. Antimono estas atakata de oksidigaj acidoj.
Flava alotropo de antimono, supozeble analoga al flava arseno, formiĝas per oksidiĝo de stibino (SbH3) kun aero aŭ oksigeno je −90 °C.[4][5] Je ĉirkaŭaj temperaturoj kaj en ĉirkaŭa lumo, ĝi transformiĝas en la pli stabilan nigran alotropon. Malofta eksplodema formo de antimono povas esti formita per la elektrolizo de antimontriklorido, sed ĝi ĉiam enhavas konsiderindan kloron kaj ne estas vere antimona alotropo. Kiam gratita per akra ilo, okazas eksoterma reakcio kaj blankaj vaporoj eliĝas kiam metala antimono formiĝas; kiam frotita per pistilo en pistujo, okazas forta detonacio.
La origino de la nomo de antimono estas laaraba vortoإثمد [ithmud]. Jam la araba nomo estis donita kiam la alĥemio venis deArabio, ĉirkaŭ la11-a jarcento.La alĥemia simbolo estas. La proponata sinonimo[6] de antimono estasstibio (de la latina "stibium").
Antimono estas ĉefe uzata kiel fajro-malfruigilo en la formo de antimona trioksido[7], kaj kutime estas uzata en kombinaĵo kun halogenitaj fajro-malfruigiloj, krom halogenitaj polimeroj. La fajro-malfruiga efiko de antimona trioksido estas atingita per formado de halogenitaj antimonaj kombinaĵoj[8]. Ĉi tiuj kombinaĵoj reagas kun hidrogenaj atomoj, kaj eble ankaŭ kun oksigenatomoj kaj hidroksilaj radikaluloj, tiel inhibiciante bruladon[9]. Aplikoj de ĉi tiuj fajro-malfruigiloj inkluzivas infanajn vestaĵojn, ludilojn, aviadilojn kaj aŭtoseĝkovrilojn. Ili ankaŭ estas aldonitaj al poliesteraj rezinoj en vitrofibraj kompozitoj por la fabrikado de produktoj kiel ekzemple malpezaj aviadilmotorkovriloj.
Antimono formas multflankan alojon kun plumbo, kiu povas plibonigi la malmolecon kaj mekanikan forton de plumbo. Antimono estas uzata en kontraŭfrikciaj alojoj, kugloj kaj plumbaj kugloj, kablingoj, tipmetalo (ekz., por tiparmaŝinoj[10]), lutaĵo (kelkaj "senplumbaj" lutaĵoj enhavas 5% antimonon)[11], stano, kaj malalt-stanaj harditaj alojoj por fabrikado de orgenfajfiloj.
Antimono povas esti uzata kiel stabiligilo kaj katalizilo en la produktado de polietilena tereftalato.[2] Alia uzo estas kiel klariga agento por forigi etajn aervezikojn el vitro, ĉefe por televidekranoj.[12] Tria uzo estas kiel pigmento.[2] Kiam uzata kun certaj specoj de ceramikaĵoj kaj emajloj, antimono ankaŭ helpas konservi kolorstabilecon kaj surfacan glatecon.
↑Ashcheulov, A. A.; Manyk, O. N.; Manyk, T. O.; Marenkin, S. F.; Bilynskiy-Slotylo, V. R. (2013). "Kelkaj Aspektoj de la Kemia Ligado en Antimono". Neorganikaj Materialoj. 49 (8): 766–769.doi:10.1134/s0020168513070017
↑Krebs, H.; Schultze-Gebhardt, F.; Thees, R. (1955). "Sur la strukturo kaj trajtoj de duonmetaloj. IX: La alotropio de antimono". Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie (en la germana). 282 (1–6): 177–195. Bibkodo:1955ZAACh.282..177K. doi:10.1002/zaac.19552820121.
↑Stock, Alfred; Guttmann, Oskar (1904). "Pri hidrogena antimono kaj flava antimono". Raportoj de la Germana Kemia Societo. 37: 885–900. doi:10.1002/cber.190403701148.
↑Nova rigardo al la nomoj de la kemiaj elementoj enEsperanto
↑Weil, Edward D.; Levchik, Sergei V. (4 junio 2009). "Antimontrioksido kaj rilataj kombinaĵoj". Kontraŭflamaĵoj por plastoj kaj tekstiloj: Praktikaj aplikoj. Hanser. ISBN 978-3-446-41652-9.
↑Hastie, John W. (1973). "Masspektrometriaj studoj pri flaminhibicio: Analizo de antimonaj trihalogenidoj en flamoj". Combustion and Flame. 21 (1): 49. Bibcode:1973CoFl...21...49H. doi:10.1016/0010-2180(73)90006-0.
↑Ipser, H.; Flandorfer, H.; Luef, Ch.; Schmetterer, C.; Saeed, U. (2007). "Termodinamiko kaj fazodiagramoj de senplumbaj lutaĵmaterialoj". Journal of Materials Science: Materials in Electronics. 18 (1–3): 3–17. doi:10.1007/s10854-006-9009-3.
↑De Jong, Bernard H. W. S.; Beerkens, Ruud G. C.; Van Nijnatten, Peter A. (2000). "Vitro". Enciklopedio de Industria Kemio de Ullmann. doi:10.1002/14356007.a12_365. ISBN 978-3-527-30673-2.
