A couple of arches , one above the other , rising from the columns , run along the rows ; and from the same basis springs an arch that forms the roof of eachile
1667,John Milton, “Book II”, inParadise Lost.[…], London:[…] [Samuel Simmons], and are to be sold by Peter Parker[…];[a]nd by Robert Boulter[…];[a]nd Matthias Walker,[…],→OCLC; republished asParadise Lost in Ten Books:[…], London: Basil Montagu Pickering[…],1873,→OCLC:
or spread his aerie flight / Upborn with indefatigable wings / Over the vast abrupt, ere he arrive / The happyIle
[A miałby przedtym wolą kilo lat, tyleż lat panu swemu służyć ma, ot niego nie wychodząc,jile lat wolą się weselił]
1885-2024 [c.1450], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors,Prace Filologiczne[2], volume IV, page570:
Ilesz tu maal slych luboszcz[i], telecz tam *daczø møk y szylnych przeczywnoszczy
[Ileś tu mial złych lubośc[i], teleć tam dadzą mąk i silnych przeciwności]
1884 [c.1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor,Archiv für slavische Philologie, pages53, 4:
Kaszdemv przyszasznykowy odlyczycz trzydzesczy szelągow ma y odlozycz albo pokupycz woythowy thele wyny,gele wam wszythkym przepadl
[Każdemu przysiężnikowi odliczyć trzydzieści szelągow ma i odłożyć albo pokupić, [a] wojtowi tele winy,jele wam wszytkim przepadł]
1858 [c.1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor,Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6,Poniec, page108:
Ten czlek, ktory laye ten ortel, ma pokupycz kaszdemu przyszyąsznykowy, czo k temu przyszwolyl ortelowy, a woythowy thylesz,yle wszyszthkem przyszyasznykom
[Ten człek, ktory łajał ten ortel, ma pokupić każdemu przyzsiężnikowi, co k temu przyzwolił ortelowi, a wojtowi tyleż,ile wszystkiem przysiężnikom]
1858 [c.1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor,Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6,Poniec, page114:
Tho mogą u[ka]zacz szwem gospodarzem y s tako wyelye ludzmy,gyle my gych bądzye potrzebyszna ku prawu memu
[To mogę ukazać swem gospodarzem i z tago wiele ludźmi,jile mi jich będzie potrzebizna ku prawu memu]
1874-1891 [XV p. pr.],Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[3],[4],[5], volume XVI, page338:
Ergo decus cleri, quantum,yele, tibi constat honoris, ferre simul... decet
[Ergo decus cleri, quantum,jele, tibi constat honoris, ferre simul... decet]
1884 [c.1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor,Archiv für slavische Philologie, pages59, 3:
(sometimes repeated)used to list possibilities;and ...or,or ...or
1884 [c.1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor,Archiv für slavische Philologie, pages50, 1:
Mayaly ony... nathychmyasth odpowyedzecz... bandz o dlug,yle czo szlego nyeszprawnego,yle czokoly albo ocz bandz?
[Mająli oni... natychmiast odpowiedzieć... bądź o dług,ile co złego niesprawnego,ile cokoli albo ocz bądź]
1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors,Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages60, 1:
Mozely mnych,yle thych, czo szebrzą, yle tesz tych, czo nye szebrzą,yle tych, czo vczynyly poszelstwo albo poszluszenstwo,yle thych, czo nye vczynyly poszluszenstwa, wzancz... cząscz oczczyszny?
[Możeli mnichile tych, co żebrzą, ile też tych, co nie żebrzą,ile tych, co uczynili poselstwo albo posłuszeństwo,ile tych, co nie uczynili posłuszeństwa, wziąć... część oćczyzny?]
1886 [c.1455-1460], Emil Kałużniacki, editor,Die polnische Recension der Magdeburger Urtheile und die einschlägigen deutschen, lateinischen und czechischen Sammlungen, page181:
Wszda-ly gey tesz czo szwegoyle stoyączego,yle nye stoyączego gymyenya przed gayonym sząndem, to tesz gey przydze
[Wzda-li jej też co swegoile stojącegoile niestojącego jimienia przed gajonym sądem, to też jej przydzie]
1886 [c.1455-1460], Emil Kałużniacki, editor,Die polnische Recension der Magdeburger Urtheile und die einschlägigen deutschen, lateinischen und czechischen Sammlungen, page201:
Daley pitalysczye nasz o wszyelkye wyny y o zaplathą za kaszdą rzeczyle o rany, o glową albo oczkoly bąndze wyączey
[Dalej pytaliście nasz o wszelkie winy i o zapłatę za każdą rzeczile o rany, o głowę, albo oczkoli będzie więcej]
1886 [c.1455-1460], Emil Kałużniacki, editor,Die polnische Recension der Magdeburger Urtheile und die einschlägigen deutschen, lateinischen und czechischen Sammlungen, page204:
Kaszdy woyth, bandz kupny, dzyedzyczszky,yle kto nayąl, ma ku *prawo tako przyszancz
[Każdy wojt bądź kupny, dzyedzyczszky,ile kto najął, ku prawu tako przysiąc]
The meaning of this term is uncertain.
1884 [c.1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor,Archiv für slavische Philologie, volume VI, page346:
Mayąly gosczom podrosznym albo myesczanom... gorączy sąnd oszandzyczy,yle bandze w zapowyedany czasch?
[Mająli gościom podrożnym albo mieszczanom... gorący sąd osadzici,ile bądź[e] w zapowiedany czas?]
1884 [c.1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor,Archiv für slavische Philologie, page27,3:
Podrosznym ludzem, yako gosczom... albo myesczanom... maya gorączy sand osąndzycz o dlug albo o gydacze gymyenye sandzycz,yle w zapowyedny czasz prawa
[Podrożnym ludziem, jako gościom... albo9 mieszczanom... mają gorący sąd osądzić o dług albo o jidacie jimienie sądzić,ile w zapowiedni czas prawa]
Boryś, Wiesław (2005), “ile”, inSłownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie,→ISBN
Mańczak, Witold (2017), “ile”, inPolski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności,→ISBN
Bańkowski, Andrzej (2000), “ile”, inEtymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
Sławski, Franciszek (1958-1965), “ile”, inJan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors,Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
B. Sieradzka-Baziur,Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “ile, jele”, inSłownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków:IJP PAN,→ISBN
“ILE”, inElektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century],19.08.2019
2021 March 17, André Fischer, “Linguagem neutra [Neutral language]”, inManual ampliado de linguagem inclusiva [Extended inclusive language manual][7], Matrix Editora:
[…]sistemas que usam diferentes pronomes - principalmenteile, ili, elo e elu. O mais usado atualmente é o sistemaile*, […]
[…]systems that use different pronouns, - mainlyile, ili, elo and elu. The most used currently is theile* system, […]
These usage notes apply equally to the use ofile as a postposition and as a conjunction.
The term can be used as a stand-alone word, but usually takes the form of an enclitic, that is, it is suffixed to the preceding word as-la /-yla or-le /-yle. Which form is used depends on the affixed word's dominant vowel, and whether the word ends in a vowel or a consonant.
-le — with a dominant front-vowel (i, e, ü, ö) and a consonant ending
An apostrophe is required when suffixed to a proper noun:
Şebnem'le
Ali'yle
Barış'la
Beyza'yla
Generally, the stress in a Turkish word goes to the last syllable, but, when used as an enclitic,(y)le /(y)la is unstressed and leaves the stress of the preceding word to which it is suffixed unchanged.
In a curious exception to vowel harmony, the suffix-yla raises a preceding back vowelı to a front voweli. For example, the worddolayısıyla (“consequently”, “therefore”) is pronounced/doɫɑjɯˈsɯjɫɑ/.
The dual role of the term can occasionally result in an ambiguity. The sayingbir taşla iki kuş vurmak, literally “to hit two birdswith one stone”, can (theoretically) also mean “to hit one stoneand two birds”.
Note: This amalgamation of terms comes from a number of different academic papers focused on the unique varieties and languages spoken in the Yoruboid dialectal continuum which extends from eastern Togo to southern Nigeria. The terms for spoken varieties, now deemed dialects of Yorùbá in Nigeria (i.e. Southeast Yorùbá, Northwest Yorùbá, Central Yorùbá, and Northeast Yorùbá), have converged with those of Standard Yorùbá leading to the creation of what can be labeled Common Yorùbá (Funṣọ Akere, 1977). It can be assumed that the Standard Yorùbá term can also be used in most Nigerian varieties alongside native terms, especially amongst younger speakers. This does not apply to the other Nigerian Yoruboid languages of Ìṣẹkírì and Olùkùmi, nor the Èdè Languages of Benin and Togo.
