Spadł deszcz, przyszły potopy, vzyaly wiatrowiebijąc ku onemu domu
[Spadł deszcz, przyszły potopy i wzwiali wiatrowiebijąc ku onemu domu]
1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor,Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[4], volume VIII, number8448:
Climonth nebyl Clary meczowa glowicza
[Klimont niebił Klary mieczową głowicą]
1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors,Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scantransliteration,transcription, numbers101, 5,Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
Byt iesm iaco syano y zeschło iest sercze moie, bo iesm zapomnal giescz chleba mego
[Bit jeśm jaco siano i zeschło jest serce moje, bo jeśm zapomial jeść chleba mego]
1920 [1406], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors,Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number760,Płońsk:
1886 [c.1455-1460], Emil Kałużniacki, editor,Die polnische Recension der Magdeburger Urtheile und die einschlägigen deutschen, lateinischen und czechischen Sammlungen, page182:
Gorącza gest rzecz, gdy kogo vfaczą, a on kogobyge albo dobyya
[Gorąca jest rzecz, gdy kogo ufacą a on kogobije albo dobija]
1885-2024 [1467], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors,Prace Filologiczne[8], volume VIII,Chęciny, page20:
Jakom ya Stachny... nyebyl..., gdy byegla do syna swego zabytego
[Jakom ja Stachny... niebił..., gdy biegła do syna swego zabitego]
15th century,Spowiedź powszechna - Confessio generalis, number 5:
[Nakłońcie głowy swoje,bijąc piersi swoje, mowcie: Boże, bądź milościw!]
1902 [1408], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor,Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego[9], volume 6,Poznań,Pyzdry,Kościan,Gniezno, page363:
Staszek kigem nebith ot paney
[Staszek kijem niebit ot paniej]
1896 [Middle of the 15th century], Lucjan Malinowski, editor,Żywot świętego Błażeja. Zabytek języka polskiego z początku wieku XV,[10], page321:
Mlothem moye pyrzszybygyv, dusza nye szmye vynycz szygyv
[Młotem moje pirzsibiją, dusza nie śmie wynić szyją]
1882 [XV ex.], Emil Kałużniacki, editor,Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts[13], page292:
O boże, który dlya othkupyenya szwyatha chczyalesz szye narodzycz... a yako baranek nyewynny na offyarą wyeszcz..., od fałszywych szwyathkow oszkarzycz,... czyrnym ykoronowacz, poszykybycz
[O boże, który dla otkupienia świata chciałeś się narodzić... a jako baranek niewinny na ofiarę wieść..., od fałszywych świadków oskarżyć,... cirnim ukoronować, poszyjkibić]
1920 [1400], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors,Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number17,Płońsk:
Iacom ia nebil na Mar[czino]w dom szamotrzecz szilø
[Jakom ja niebił na Mar[cino]w dom samotrzeć siłą]
1888 [1401], Romuald Hube, editor,Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[14],Greater Poland, page48:
Na gego dombil y begal
[Na jego dombił i begał]
1879 [1416], Jan Tadeusz Lubomirski, editor,Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis[15],Masovia, page75:
Yego bracza... strzelaly ybili... na mø braczø
[Jego bracia... strzelali ibili... na mą bracią]
1950 [1422], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors,Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number28,Warsaw:
Tszom vczinil Barthlomeieui, tom vczinil sza iego poczanthkem, kedi prziszedl na mø gospodø ybil na mø pilatikem
[Com uczynił Bartłomejewi, tom uczynił sie jego początkiem, kiedy przyszedł na mą gospodę ibił na mą piłatykiem]
1920 [1425], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors,Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number956,Zakroczym:
Czo vczinil Iasszek łanowy, tho za yego poczanthkem, kedi pomocznikembyl vel fuit bratu swemv, kedi nan bil vel percussit
[Co uczynił Jaszem lanowy, to za jego początkiem, kiedy pomocnikiembił vel fuit bratu swemu, kiedy nańbił vel percussit]
1920 [1425], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors,Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number1298,Zakroczym:
Vczinil... za yego poczanthkem, kedi yemu na striya szekyrøbyl
[Uczynił... za jego początkiem, kiedy jemu na stryja siekirąbił]
1885-2024 [1445], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors,Prace Filologiczne[16], volume VIII,Chęciny, page18:
Luba nye zastampal Mychala any nanbyl schamotrzecz szylą
[Luba nie zastąpał Michała ani nańbił samotrzeć siłą]
1921 [1445], Kazimierz Tymieniecki, editor,Wolność kmieca na Mazowszu w wieku XV[17],Masovia, page81:
Ja kom ya nye zastąpal Michal[a] anym nambyl schamotrzecz szylą
[Jakom nie zastąpał Michał[a] anim nanibił samotrzeć siłą]
1950 [1471], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors,Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number3036,Warsaw:
Jakom ya przischethwschi do goszpody szamowt[o]r gwalthem dobythym myeczeem nyebilem na goscze paną pothkomorzego
[Jakom ja przyszedwszy do gospody samowt[o]r gwałtem dobitem mieczem niebiłem na goście pana podkomorzego]
1950 [1472], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors,Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number3057,Warsaw:
Jakom ya sszamopyath gwalthem przischethwschi na gimyenye Bronischowo ssz ostra bronya nyebilem na zoną gego anym gey szwoyka na glowye przeczam
[Jakom ja samopiąt gwałtem przyszedwszy na jimienie Broniszowo s ostrą bronią niebiłem na żonę jego anim jej zwojka na głowie przeciął]
1931 [1473], “Instytucja początku w średniowiecznym prawie mazowieckim”, in Józef Rafacz, editor,Themis Polska, volume 6,Masovia, page23:
Thegom ya zabyl za yego *poczothkyem, gdy na mya ostra bronyabyl
[Tegom ja zabił za jego *początkiem, gdy na mię ostrą broniąbił]
1868 [1482],Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[18], volume XVIII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page234:
Hrycz violenter invadiens in molendinum Gotardi secavit hostium, ...et ad molendinatorem tetigisset al.byl
[Hrycz violenter invadiens in molendinum Gotardi secavit hostium, ...et ad molendinatorem tetigisset al.bił]
1885-2024 [c.1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors,Prace Filologiczne[26], volume I,Międzyrzec,Warsaw, page485:
Boryś, Wiesław (2005), “bić”, inSłownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie,→ISBN
Mańczak, Witold (2017), “bić”, inPolski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności,→ISBN
Bańkowski, Andrzej (2000), “bić”, inEtymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
Sławski, Franciszek (1958-1965), “bić”, inJan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors,Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
B. Sieradzka-Baziur,Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bić”, inSłownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków:IJP PAN,→ISBN
Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “bić”, inRozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków:Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Jadwiga Chotkowska (06.12.2018), “BIĆ”, inElektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
“BIĆ%20SIĘ”, inElektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century],02.12.2008
1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms. 2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.