ὡς ἀργαλέον πρᾶγμ’ ἐστὶν ὦ Ζεῦ καὶ θεοὶ
δοῦλον γενέσθαι παραφρονοῦντος δεσπότου.
ἢν γὰρ τὰ βέλτισθ’ ὁ θεράπων λέξας τύχῃ,
δόξῃ δὲ μὴ δρᾶν ταῦτα τῷ κεκτημένῳ,
μετέχειν ἀνάγκη τὸν θεράποντα τῶν κακῶν.5
τοῦ σώματος γὰρ οὐκ ἐᾷ τὸν κύριον
κρατεῖν ὁ δαίμων, ἀλλὰ τὸν ἐωνημένον.
καὶ ταῦτα μὲν δὴ ταῦτα. τῷ δὲ Λοξίᾳ,
ὃς θεσπιῳδεῖ τρίποδος ἐκ χρυσηλάτου,
μέμψιν δικαίαν μέμφομαι ταύτην, ὅτι10
ἰατρὸς ὢν καὶ μάντις, ὥς φασιν, σοφὸς
μελαγχολῶντ’ ἀπέπεμψέ μου τὸν δεσπότην,
ὅστις ἀκολουθεῖ κατόπιν ἀνθρώπου τυφλοῦ,
τοὐναντίον δρῶν ἢ προσῆκ’ αὐτῷ ποιεῖν.
οἱ γὰρ βλέποντες τοῖς τυφλοῖς ἡγούμεθα,15
οὗτος δ’ ἀκολουθεῖ, κἀμὲ προσβιάζεται,
καὶ ταῦτ’ ἀποκρινομένῳ τὸ παράπαν οὐδὲ γρῦ.
ἐγὼ μὲν οὖν οὐκ ἔσθ’ ὅπως σιγήσομαι,
ἢν μὴ φράσῃς ὅ τι τῷδ’ ἀκολουθοῦμέν ποτε
ὦ δέσποτ’, ἀλλά σοι παρέξω πράγματα.20
οὐ γάρ με τυπτήσεις στέφανον ἔχοντά γε.
μὰ Δί’ ἀλλ’ ἀφελὼν τὸν στέφανον, ἢν λυπῇς τί με,
ἵνα μᾶλλον ἀλγῇς.
λῆρος: οὐ γὰρ παύσομαι
πρὶν ἂν φράσῃς μοι τίς ποτ’ ἐστὶν οὑτοσί:
εὔνους γὰρ ὤν σοι πυνθάνομαι πάνυ σφόδρα.25
ἀλλ’ οὔ σε κρύψω: τῶν ἐμῶν γὰρ οἰκετῶν
πιστότατον ἡγοῦμαί σε καὶ κλεπτίστατον.
ἐγὼ θεοσεβὴς καὶ δίκαιος ὢν ἀνὴρ
κακῶς ἔπραττον καὶ πένης ἦν:
οἶδά τοι.
ἕτεροι δ’ ἐπλούτουν ἱερόσυλοι ῥήτορες30
καὶ συκοφάνται καὶ πονηροί:
πείθομαι.
ἐπερησόμενος οὖν ᾠχόμην ὡς τὸν θεόν,
τὸν ἐμὸν μὲν αὐτοῦ τοῦ ταλαιπώρου σχεδὸν
ἤδη νομίζων ἐκτετοξεῦσθαι βίον,
τὸν δ’ υἱόν, ὅσπερ ὢν μόνος μοι τυγχάνει,35
πευσόμενος εἰ χρὴ μεταβαλόντα τοὺς τρόπους
εἶναι πανοῦργον, ἄδικον, ὑγιὲς μηδὲ ἕν,
ὡς τῷ βίῳ τοῦτ’ αὐτὸ νομίσας συμφέρειν.
τί δῆτα Φοῖβος ἔλακεν ἐκ τῶν στεμμάτων;
πεύσει. σαφῶς γὰρ ὁ θεὸς εἶπέ μοι τοδί:40
ὅτῳ ξυναντήσαιμι πρῶτον ἐξιών,
ἐκέλευε τούτου μὴ μεθίεσθαί μ’ ἔτι,
πείθειν δ’ ἐμαυτῷ ξυνακολουθεῖν οἴκαδε.
καὶ τῷ ξυναντᾷς δῆτα πρώτῳ;
τουτῳί.
εἶτ’ οὐ ξυνίης τὴν ἐπίνοιαν τοῦ θεοῦ45
φράζουσαν ὦ σκαιότατέ σοι σαφέστατα
ἀσκεῖν τὸν υἱὸν τὸν ἐπιχώριον τρόπον;
τῷ τοῦτο κρίνεις;
δῆλον ὁτιὴ καὶ τυφλῷ
γνῶναι δοκεῖ τοῦθ’, ὡς σφόδρ’ ἐστὶ συμφέρον
τὸ μηδὲν ἀσκεῖν ὑγιὲς ἐν τῷ νῦν χρόνῳ.50
οὐκ ἔσθ’ ὅπως ὁ χρησμὸς ἐς τοῦτο ῥέπει,
ἀλλ’ εἰς ἕτερόν τι μεῖζον. ἢν δ’ ἡμῖν φράσῃ
ὅστις ποτ’ ἐστὶν οὑτοσὶ καὶ τοῦ χάριν
καὶ τοῦ δεόμενος ἦλθε μετὰ νῷν ἐνθαδί,
πυθοιμεθ’ ἂν τὸν χρησμὸν ἡμῶν ὅ τι νοεῖ.55
ἄγε δὴ σὺ πότερον σαυτὸν ὅστις εἶ φράσεις,
ἢ τἀπὶ τούτοις δρῶ; λέγειν χρὴ ταχὺ πάνυ.
ἐγὼ μὲν οἰμώζειν λέγω σοι.
μαναθάνεις
ὅς φησιν εἶναι;
σοὶ λέγει τοῦτ’, οὐκ ἐμοί:
σκαιῶς γὰρ αὐτοῦ καὶ χαλεπῶς ἐκπυνθάνει.60
ἀλλ’ εἴ τι χαίρεις ἀνδρὸς εὐόρκου τρόποις,
ἐμοὶ φράσον.
κλάειν ἔγωγέ σοι λέγω.
δέχου τὸν ἄνδρα καὶ τὸν ὄρνιν τοῦ θεοῦ.
οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρα χαιρήσεις ἔτι.
εἰ μὴ φράσεις γάρ—65
ἀπό σ’ ὀλῶ κακὸν κακῶς.
ὦ τᾶν—
ἀπαλλάχθητον ἀπ’ ἐμοῦ.
πώμαλα.
καὶ μὴν ὃ λέγω βέλτιστόν ἐστ’ ὦ δέσποτα.
ἀπολῶ τὸν ἄνθρωπον κάκιστα τουτονί.
ἀναθεὶς γὰρ ἐπὶ κρημνόν τιν’ αὐτὸν καταλιπων
ἄπειμ’, ἵν’ ἐκεῖθεν ἐκτραχηλισθῇ πεσών.70
ἀλλ’ αἶρε ταχέως.
μηδαμῶς.
οὔκουν ἐρεῖς;
ἀλλ’ ἢν πύθησθέ μ’ ὅστις εἴμ’, εὖ οἶδ’ ὅτι
κακόν τί μ’ ἐργάσεσθε κοὐκ ἀφήσετον.
νὴ τοὺς θεοὺς ἡμεῖς γ’, ἐὰν βούλῃ γε σύ.
μέθεσθε νῦν μου πρῶτον.75
ἤν, μεθίεμεν.
ἀκούετον δή: δεῖ γὰρ ὡς ἔοικέ με
λέγειν ἃ κρύπτειν ἦν παρεσκευασμένος.
ἐγὼ γάρ εἰμι Πλοῦτος.
ὦ μιαρώτατε
ἀνδρῶν ἁπάντων, εἶτ’ ἐσίγας Πλοῦτος ὤν;
σὺ Πλοῦτος, οὕτως ἀθλίως διακείμενος;80
ὦ Φοῖβ’ Ἄπολλον καὶ θεοὶ καὶ δαίμονες
καὶ Ζεῦ, τί φῄς; ἐκεῖνος ὄντως εἶ σύ;
ναί.
ἐκεῖνος αὐτός;
αὐτότατος.
πόθεν οὖν φράσον
αὐχμῶν βαδίζεις;
ἐκ Πατροκλέους ἔρχομαι,
ὃς οὐκ ἐλούσατ’ ἐξ ὅτουπερ ἐγένετο.85
τουτὶ δὲ τὸ κακὸν πῶς ἔπαθες; κάτειπέ μοι.
ὁ Ζεύς με ταῦτ’ ἔδρασεν ἀνθρώποις φθονῶν.
ἐγὼ γὰρ ὢν μειράκιον ἠπείλησ’ ὅτι
ὡς τοὺς δικαίους καὶ σοφοὺς καὶ κοσμίους
μόνους βαδιοίμην: ὁ δέ μ’ ἐποίησεν τυφλόν,90
ἵνα μὴ διαγιγνώσκοιμι τούτων μηδένα.
οὕτως ἐκεῖνος τοῖσι χρηστοῖσι φθονεῖ.
καὶ μὴν διὰ τοὺς χρηστούς γε τιμᾶται μόνους
καὶ τοὺς δικαίους.
ὁμολογῶ σοι.
φέρε τί οὖν;
εἰ πάλιν ἀναβλέψειας ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ,95
φεύγοις ἂν ἤδη τοὺς πονηρούς;
φήμ’ ἐγώ.
ὡς τοὺς δικαίους δ’ ἂν βαδίζοις;
πάνυ μὲν οὖν:
πολλοῦ γὰρ αὐτοὺς οὐχ ἑόρακά πω χρόνου.
καὶ θαῦμά γ’ οὐδέν: οὐδ’ ἐγὼ γὰρ ὁ βλέπων.
ἄφετόν με νῦν. ἴστον γὰρ ἤδη τἀπ’ ἐμοῦ.100
μὰ Δί’ ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον ἑξόμεσθά σου.
οὐκ ἠγόρευον ὅτι παρέξειν πράγματα
ἐμέλλετόν μοι;
καὶ σύ γ’ ἀντιβολῶ πιθοῦ,
καὶ μή μ’ ἀπολίπῃς: οὐ γὰρ εὑρήσεις ἐμοῦ
ζητῶν ἔτ’ ἄνδρα τοὺς τρόπους βελτίονα.105
μὰ τὸν Δί’ οὐ γὰρ ἔστιν ἄλλος πλὴν ἐγώ.
ταυτὶ λέγουσι πάντες: ἡνίκ’ ἂν δέ μου
τύχωσ’ ἀληθῶς καὶ γένωνται πλούσιοι,
ἀτεχνῶς ὑπερβάλλουσι τῇ μοχθηρίᾳ.
ἔχει μὲν οὕτως, εἰσὶ δ’ οὐ πάντες κακοί.110
μὰ Δί’ ἀλλ’ ἁπαξάπαντες.
οἰμώξει μακρά.
σοὶ δ’ ὡς ἂν εἰδῇς ὅσα παρ’ ἡμῖν ἢν μένῃς
γενήσετ’ ἀγαθά, πρόσεχε τὸν νοῦν ἵνα πύθῃ.
οἶμαι γὰρ οἶμαι, σὺν θεῷ δ’ εἰρήσεται,
ταύτης ἀπαλλάξειν σε τῆς ὀφθαλμίας115
βλέψαι ποιήσας.
μηδαμῶς τοῦτ’ ἐργάσῃ.
οὐ βούλομαι γὰρ πάλιν ἀναβλέψαι.
τί φῄς;
ἅνθρωπος οὗτός ἐστιν ἄθλιος φύσει.
ὁ Ζεὺς † μὲν οὖν εἰδὼς τὰ τούτων μῶρ’ ἔμ’ εἰ†
πύθοιτ’ ἂν ἐπιτρίψειε.120
νῦν δ’ οὐ τοῦτο δρᾷ,
ὅστις σε προσπταίοντα περινοστεῖν ἐᾷ;
οὐκ οἶδ’: ἐγὼ δ’ ἐκεῖνον ὀρρωδῶ πάνυ.
ἄληθες ὦ δειλότατε πάντων δαιμόνων;
οἴει γὰρ εἶναι τὴν Διὸς τυραννίδα
καὶ τοὺς κεραυνοὺς ἀξίους τριωβόλου,125
ἐὰν ἀναβλέψῃς σὺ κἂν σμικρὸν χρόνον;
ἆ μὴ λέγ’ ὦ πόνηρε ταῦτ’.
ἔχ’ ἥσυχος.
ἐγὼ γὰρ ἀποδείξω σε τοῦ Διὸς πολὺ
μεῖζον δυνάμενον.
ἐμὲ σύ;
νὴ τὸν οὐρανόν.
αὐτίκα γὰρ ἄρχει διὰ τίν’ ὁ Ζεὺς τῶν θεῶν;130
διὰ τἀργύριον: πλεῖστον γάρ ἐστ’ αὐτῷ.
φέρε
τίς οὖν ὁ παρέχων ἐστὶν αὐτῷ τοῦθ’;
ὁδί.
θύουσι δ’ αὐτῷ διὰ τίν’; οὐ διὰ τουτονί;
καὶ νὴ Δί’ εὔχονταί γε πλουτεῖν ἄντικρυς.
οὔκουν ὅδ’ ἐστὶν αἴτιος καὶ ῥᾳδίως135
παύσειεν, εἰ βούλοιτο, ταῦτ’ ἄν;
ὅτι τί δή;
ὅτι οὐδ’ ἂν εἷς θύσειεν ἀνθρώπων ἔτι,
οὐ βοῦν ἄν, οὐχὶ ψαιστόν, οὐκ ἄλλ’ οὐδὲ ἕν,
μὴ βουλομένου σοῦ.
πῶς;
ὅπως;
οὐκ ἔσθ’ ὅπως
ὠνήσεται δήπουθεν, ἢν σὺ μὴ παρὼν140
αὐτὸς διδῷς πἀργύριον: ὥστε τοῦ Διὸς
τὴν δύνομιν, ἢν λυπῇ τι, καταλύσεις μόνος.
τί λέγεις; δι’ ἐμὲ θύουσιν αὐτῷ;
φήμ’ ἐγώ.
καὶ νὴ Δί’ εἴ τί γ’ ἔστι λαμπρὸν καὶ καλὸν
ἢ χαρίεν ἀνθρώποισι, διὰ σὲ γίγνεται.145
ἅπαντα τῷ πλουτεῖν γάρ ἐσθ’ ὑπήκοα.
ἔγωγέ τοι διὰ μικρὸν ἀργυρίδιον
δοῦλος γεγένημαι, διὰ τὸ μὴ πλουτεῖν ἴσως.
καὶ τάς γ’ ἑταίρας φασὶ τὰς Κορινθίας,
ὅταν μὲν αὐτάς τις πένης πειρῶν τύχῃ,150
οὐδὲ προσέχειν τὸν νοῦν, ἐὰν δὲ πλούσιος,
τὸν πρωκτὸν αὐτὰς εὐθὺς ὡς τοῦτον τρέπειν.
καὶ τούς γε παῖδάς φασι ταὐτὸ τοῦτο δρᾶν
οὐ τῶν ἐραστῶν ἀλλὰ τἀργυρίου χάριν.
οὐ τούς γε χρηστούς, ἀλλὰ τοὺς πόρνους: ἐπεὶ155
αἰτοῦσιν οὐκ ἀργύριον οἱ χρηστοί.
τί δαί;
ὁ μὲν ἵππον ἀγαθόν, ὁ δὲ κύνας θηρευτικάς.
αἰσχυνόμενοι γὰρ ἀργύριον αἰτεῖν ἴσως
ὀνόματι περιπέττουσι τὴν μοχθηρίαν.
τέχναι δὲ πᾶσαι διὰ σὲ καὶ σοφίσματα160
ἐν τοῖσιν ἀνθρώποισίν ἐσθ’ ηὑρημένα.
ὁ μὲν γὰρ ἡμῶν σκυτοτομεῖ καθήμενος:
ἕτερος δὲ χαλκεύει τις, ὁ δὲ τεκταίνεται:
ὁ δὲ χρυσοχοεῖ γε χρυσίον παρὰ σοῦ λαβών:
ὁ δὲ λωποδυτεῖ γε νὴ Δί’, ὁ δὲ τοιχωρυχεῖ:165
ὁ δὲ γναφεύει γ’:
ὁ δέ γε πλύνει κῴδια:
ὁ δὲ βυρσοδεψεῖ γ’:
ὁ δέ γε πωλεῖ κρόμμυα:
ὁ δ’ ἁλούς γε μοιχὸς διὰ σέ που παρατίλλεται.
οἴμοι τάλας ταυτί μ’ ἐλάνθανεν πάλαι.
μέγας δὲ βασιλεὺς οὐχὶ διὰ τοῦτον κομᾷ;170
ἐκκλησία δ’ οὐχὶ διὰ τοῦτον γίγνεται;
τί δέ; τὰς τριήρεις οὐ σὺ πληροῖς; εἰπέ μοι.
τὸ δ’ ἐν Κορίνθῳ ξενικὸν οὐχ οὗτος τρέφει;
ὁ Πάμφιλος δ’ οὐχι διὰ τοῦτον κλαύσεται;
ὁ βελονοπώλης δ’ οὐχὶ μετὰ τοῦ Παμφίλου;175
Ἀγύρριος δ’ οὐχὶ διὰ τοῦτον πέρδεται;
Φιλέψιος δ’ οὐχ ἕνεκα σοῦ μύθους λέγει;
ἡ ξυμμαχία δ’ οὐ διὰ σὲ τοῖς Αἰγυπτίοις;
ἐρᾷ δὲ Λαῒς οὐ διὰ σὲ Φιλωνίδου;
ὁ Τιμοθέου δὲ πύργος—180
ἐμπέσοι γέ σοι.
τὰ δὲ πράγματ’ οὐχὶ διὰ σὲ πάντα πράττεται;
μονώτατος γὰρ εἶ σὺ πάντων αἴτιος
καὶ τῶν κακῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν, εὖ ἴσθ’ ὅτι.
κρατοῦσι γοῦν κἀν τοῖς πολέμοις ἑκάστοτε,
ἐφ’ οἷς οὗτος ἐπικαθέζηται μόνον.185
ἐγὼ τοσαῦτα δυνατός εἰμ’ εἷς ὢν ποιεῖν;
καὶ ναὶ μὰ Δία τούτων γε πολλῷ πλείονα:
ὥστ’ οὐδὲ μεστὸς σοῦ γέγον’ οὐδεὶς πώποτε.
τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἐστὶ πάντων πλησμονή,
ἔρωτος190
ἄρτων
μουσικῆς
τραγημάτων
τιμῆς
πλακούντων
ἀνδραγαθίας
ἰσχάδων
φιλοτιμίας
μάζης
στρατηγίας
φακῆς:
σοῦ δ’ ἐγένετ’ οὐδεὶς μεστὸς οὐδεπώποτε.
ἀλλ’ ἢν τάλαντά τις λάβῃ τριακαίδεκα,
πολὺ μᾶλλον ἐπιθυμεῖ λαβεῖν ἑκκαίδεκα:195
κἂν ταῦτ’ ἀνύσηται, τετταράκοντα βούλεται,
ἤ φησιν εἶν ἀβίωτον αὑτῷ τὸν βίον.
εὖ τοι λέγειν ἔμοιγε φαίνεσθον πάνυ:
πλὴν ἓν μόνον δέδοικα.
φράζε τοῦ πέρι;
ὅπως ἐγὼ τὴν δύναμιν ἣν ὑμεῖς φατε200
ἔχειν με, ταύτης δεσπότης γενήσομαι.
νὴ τὸν Δί’ ἀλλὰ καὶ λέγουσι πάντες ὡς
δειλότατόν ἐσθ’ ὁ Πλοῦτος.
ἥκιστ’, ἀλλά με
τοιχωρύχος τις διέβαλ’. ἐσδὺς γάρ ποτε
οὐκ εἶχεν ἐς τὴν οἰκίαν οὐδὲν λαβεῖν,205
εὑρὼν ἁπαξάπαντα κατακεκλῃμένα:
εἶτ’ ὠνόμασέ μου τὴν πρόνοιαν δειλίαν.
μή νυν μελέτω σοι μηδέν: ὡς ἐὰν γένῃ
ἀνὴρ πρόθυμος αὐτὸς ἐς τὰ πράγματα,
βλέποντ’ ἀποδείξω σ’ ὀξύτερον τοῦ Λυγκέως.210
πῶς οὖν δυνήσει τοῦτο δρᾶσαι θνητὸς ὤν;
ἔχω τιν’ ἀγαθὴν ἐλπίδ’ ἐξ ὧν εἶπέ μοι
ὁ Φοῖβος αὐτὸς Πυθικὴν σείσας δάφνην.
κἀκεῖνος οὖν σύνοιδε ταῦτα;
φήμ’ ἐγώ.
ὁρᾶτε.215
μὴ φρόντιζε μηδὲν ὦγαθέ.
ἐγὼ γάρ, εὖ τοῦτ’ ἴσθι, κεἰ δεῖ μ’ ἀποθανεῖν,
αὐτὸς διαπράξω ταῦτα.
κἂν βούλῃ γ’, ἐγώ.
πολλοὶ δ’ ἔσονται χἄτεροι νῷν ξύμμαχοι,
ὅσοις δικαίοις οὖσιν οὐκ ἦν ἄλφιτα.
παπαῖ πονηρούς γ’ εἶπας ἡμῖν συμμάχους.220
οὐκ ἤν γε πλουτήσωσιν ἐξ ἀρχῆς πάλιν.
ἀλλ’ ἴθι σὺ μὲν ταχέως δραμών—
τί δρῶ; λέγε.
τοὺς ξυγγεώργους κάλεσον, εὑρήσεις δ’ ἴσως
ἐν τοῖς ἀγροῖς αὐτοὺς ταλαιπωρουμένους,
ὅπως ἂν ἴσον ἕκαστος ἐνταυθοῖ παρὼν225
ἡμῖν μετάσχῃ τοῦδε τοῦ Πλούτου μέρος.
καὶ δὴ βαδίζω: τουτοδὶ τὸ κρεᾴδιον
τῶν ἔνδοθέν τις εἰσενεγκάτω λαβών.
ἐμοὶ μελήσει τοῦτό γ’: ἀλλ’ ἀνύσας τρέχε.
σὺ δ’ ὦ κράτιστε Πλοῦτε πάντων δαιμόνων230
εἴσω μετ’ ἐμοῦ δεῦρ’ εἴσιθ’: ἡ γὰρ οἰκία
αὕτη 'στὶν ἣν δεῖ χρημάτων σε τήμερον
μεστὴν ποιῆσαι καὶ δικαίως κἀδίκως.
ἀλλ’ ἄχθομαι μὲν εἰσιὼν νὴ τοὺς θεοὺς
εἰς οἰκίαν ἑκάστοτ’ ἀλλοτρίαν πάνυ:235
ἀγαθὸν γὰρ ἀπέλαυσ’ οὐδὲν αὐτοῦ πώποτε.
ἢν μὲν γὰρ ὡς φειδωλὸν εἰσελθὼν τύχω,
εὐθὺς κατώρυξέν με κατὰ τῆς γῆς κάτω:
κἄν τις προσέλθῃ χρηστὸς ἄνθρωπος φίλος
αἰτῶν λαβεῖν τι σμικρὸν ἀργυρίδιον,240
ἔξαρνός ἐστι μηδ’ ἰδεῖν με πώποτε.
ἢν δ’ ὡς παραπλῆγ’ ἄνθρωπον εἰσελθὼν τύχω,
πόρναισι καὶ κύβοισι παραβεβλημένος
γυμνὸς θύραζ’ ἐξέπεσον ἐν ἀκαρεῖ χρόνου.
μετρίου γὰρ ἀνδρὸς οὐκ ἐπέτυχες πώποτε.245
ἐγὼ δὲ τούτου τοῦ τρόπου πώς εἰμ’ ἀεί,
χαίρω τε γὰρ φειδόμενος ὡς οὐδεὶς ἀνὴρ
πάλιν τ’ ἀναλῶν, ἡνίκ’ ἂν τούτου δέῃ.
ἀλλ’ εἰσίωμεν, ὡς ἰδεῖν σε βούλομαι
καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱὸν τὸν μόνον,250
ὃν ἑγὼ φιλῶ μάλιστα μετὰ σέ.
πείθομαι.
τί γὰρ ἄν τις οὐχὶ πρὸς σὲ τἀληθῆ λέγοι;
ὦ πολλὰ δὴ τῷ δεσπότῃ ταὐτὸν θύμον φαγόντες,
ἄνδρες φίλοι καὶ δημόται καὶ τοῦ πονεῖν ἐρασταί,
ἴτ’ ἐγκονεῖτε σπεύδεθ’, ὡς ὁ καιρὸς οὐχὶ μέλλειν,255
ἀλλ’ ἔστ’ ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀκμῆς, ᾗ δεῖ παρόντ’ ἀμύνειν.
οὔκουν ὁρᾷς ὁρμωμένους ἡμᾶς πάλαι προθύμως,
ὡς εἰκός ἐστιν ἀσθενεῖς γέροντας ἄνδρας ἤδη;
σὺ δ’ ἀξιοῖς ἴσως με θεῖν, πρὶν ταῦτα καὶ φράσαι μοι
ὅτου χάριν μ’ ὁ δεσπότης ὁ σὸς κέκληκε δῦρο.260
οὔκουν πάλαι δήπου λέγω; σὺ δ’ αὐτὸς οὐκ ἀκούεις.
ὁ δεσπότης γάρ φησιν ὑμᾶς ἡδέως ἅπαντας
ψυχροῦ βίου καὶ δυσκόλου ζήσειν ἀπαλλαγέντας.
ἔστιν δὲ δὴ τί καὶ πόθεν τὸ πρᾶγμα τοῦθ’ ὅ φησιν;
ἔχων ἀφῖκται δεῦρο πρεσβύτην τιν’ ὦ πόνηροι265
ῥυπῶντα κυφὸν ἄθλιον ῥυσὸν μαδῶντα νωδόν:
οἶμαι δὲ νὴ τὸν οὐρανὸν καὶ ψωλὸν αὐτὸν εἶναι.
ὦ χρυσὸν ἀγγείλας ἐπῶν πῶς φῄς; πάλιν φράσον μοι.
δηλοῖς γὰρ αὐτὸν σωρὸν ἥκειν χρημάτων ἔχοντα.
πρεσβυτικῶν μὲν οὖν κακῶν ἔγωγ’ ἔχοντα σωρόν.270
μῶν ἀξιοῖς φενακίσας ἔπειτ’ ἀπαλλαγῆναι
ἀζήμοις, καὶ ταῦτ’ ἐμοῦ βακτηρίαν ἔχοντος;
πάντως γὰρ ἄνθρωπον φύσει τοιοῦτον ἐς τὰ πάντα
ἡγεῖσθέ μ’ εἶναι κοὐδὲν ἂν νομίζεθ’ ὑγιὲς εἰπεῖν;
ὡς σεμνὸς οὑπίτριπτος: αἱ κνῆμαι δέ σου βοῶσιν275
‘ἰοὺ ἰού,’ τὰς χοίνικας καὶ τὰς πέδας ποθοῦσαι.
ἐν τῇ σορῷ νυνὶ λαχὸν τὸ γράμμα σου δικάζειν,
σὺ δ’ οὐ βαδίζεις, ὁ δὲ Χάρων τὸ ξύμβολον δίδωσιν.
διαρραγείης, ὡς μόθων εἶ καὶ φύσει κόβαλος,
ὅστις φενακίζεις, φράσαι δ’ οὔπω τέτληκας ἡμῖν,280
οἳ πολλὰ μοχθήσαντες οὐκ οὔσης σχολῆς προθύμως
δεῦρ’ ἤλθομεν, πολλῶν θύμων ῥίζας διεκπερῶντες.
ἀλλ’ οὐκέτ’ ἂν κρύψαιμι. τὸν Πλοῦτον γὰρ ὦνδρες ἥκει
ἄγων ὁ δεσπότης, ὃς ὑμᾶς πλουσίους ποιήσει.285
ὄντως γὰρ ἔστι πλουσίοις ἡμῖν ἅπασιν εἶναι;
νὴ τοὺς θεοὺς Μίδαις μὲν οὖν, ἢν ὦτ’ ὄνου λάβητε.
ὡς ἥδομαι καὶ τέρπομαι καὶ βούλομαι χορεῦσαι
ὑφ’ ἡδονῆς, εἴπερ λέγεις ὄντως σὺ ταῦτ’ ἀληθῆ.
καὶ μὴν ἐγὼ βουλήσομαι θρεττανελὸ τὸν Κύκλωπα290
μιμούμενος καὶ τοῖν ποδοῖν ὡδὶ παρενσαλεύων
ὑμᾶς ἄγειν. ἀλλ’ εἶα τέκεα θαμίν’ ἐπαναβοῶντες
βληχώμενοί τε προβατίων
αἰγῶν τε κιναβρώντων μέλη
ἕπεσθ’ ἀπεψωλημένοι: τράγοι δ’ ἀκρατιεῖσθε.295
ἡμεῖς δέ γ’ αὖ ζητήσομεν θρεττανελὸ τὸν Κύκλωπα
βληχώμενοι, σὲ τουτονὶ πεινῶντα καταλαβόντες,
πήραν ἔχοντα λάχανά τ’ ἄγρια δροσερά, κραιπαλῶντα
ἡγούμενον τοῖς προβατίοις,
εἰκῇ δὲ καταδαρθόντα που300
μέγαν λαβόντες ἡμμένον σφηκίσκον ἐκτυφλῶσαι.
ἐγὼ δὲ τὴν Κίρκην γε τὴν τὰ φάρμακ’ ἀνακυκῶσαν,
ἣ τοὺς ἑταίρους τοῦ Φιλωνίδου ποτ’ ἐν Κορίνθῳ
ἔπεισεν ὡς ὄντας κάπρους
μεμαγμένον σκῶρ ἐσθίειν, αὐτὴ δ’ ἔματτεν αὐτοῖς,305
μιμήσομαι πάντας τρόπους:
ὑμεῖς δὲ γρυλίζοντες ὑπὸ φιληδίας
ἕπεσθε μητρὶ χοῖροι.
οὐκοῦν σε τὴν Κίρκην γε τὴν τὰ φάρμακ’ ἀνακυκῶσαν
καὶ μαγγανεύουσαν μολύνουσάν τε τοὺς ἑταίρους310
λαβόντες ὑπὸ φιληδίας
τὸν Λαρτίου μιμούμενοι τῶν ὄρχεων κρεμῶμεν,
μινθώσομέν θ’ ὥσπερ τράγου
τὴν ῥῖνα: σὺ δ’ Ἀρίστυλλος ὑποχάσκων ἐρεῖς,
ἕπεσθε μητρὶ χοῖροι.315
ἀλλ’ εἶα νῦν τῶν σκωμμάτων ἀπαλλαγέντες ἤδη
ὑμεῖς ἐπ’ ἄλλ’ εἶδος τρέπεσθ’,
ἐγὼ δ’ ἰὼν ἤδη λάθρᾳ
βουλήσομαι τοῦ δεσπότου
λαβών τιν’ ἄρτον καὶ κρέας320
μασώμενος τὸ λοιπὸν οὕτω τῷ κόπῳ ξυνεῖναι.
Κομμάτιον Χοροῦ
χαίρειν μὲν ὑμᾶς ἐστιν ὦνδρες δημόται
ἀρχαῖον ἤδη προσαγορεύειν καὶ σαπρόν:
ἀσπάζομαι δ’ ὁτιὴ προθύμως ἥκετε
καὶ συντεταμένως κοὐ κατεβλακευμένως.325
ὅπως δέ μοι καὶ τἄλλα συμπαραστάται
ἔσεσθε καὶ σωτῆρες ὄντως τοῦ θεοῦ.
θάρρει: βλέπειν γὰρ ἄντικρυς δόξεις μ’ Ἄρη.
δεινὸν γὰρ εἰ τριωβόλου μὲν οὕνεκα
ὠστιζόμεσθ’ ἑκάστοτ’ ἐν τἠκκλησίᾳ,330
αὐτὸν δὲ τὸν Πλοῦτον παρείην τῳ λαβεῖν.
καὶ μὴν ὁρῶ καὶ Βλεψίδημον τουτονὶ
προσιόντα: δῆλος δ’ ἐστὶν ὅτι τοῦ πράγματος
ἀκήκοέν τι τῇ βαδίσει καὶ τῷ τάχει.
τί ἂν οὖν τὸ πρᾶγμ’ εἴη; πόθεν καὶ τίνι τρόπῳ335
Χρεμύλος πεπλούτηκ’ ἐξαπίνης; οὐ πείθομαι.
καίτοι λόγος γ’ ἦν νὴ τὸν Ἡρακλέα πολὺς
ἐπὶ τοῖσι κουρείοισι τῶν καθημένων,
ὡς ἐξαπίνης ἀνὴρ γεγένηται πλούσιος.
ἔστιν δέ μοι τοῦτ’ αὐτὸ θαυμάσιον, ὅπως340
χρηστόν τι πράττων τοὺς φίλους μεταπέμπεται.
οὔκουν ἐπιχώριόν γε πρᾶγμ’ ἐργάζεται.
ἀλλ’ οὐδὲν ἀποκρύψας ἐρῶ: νὴ τοὺς θεοὺς
ὦ Βλεψίδημ’ ἄμεινον ἢ χθὲς πράττομεν,
ὥστε μετέχειν ἔξεστιν: εἶ γὰρ τῶν φίλων.345
γέγονας δ’ ἀληθῶς, ὡς λέγουσι, πλούσιος;
ἔσομαι μὲν οὖν αὐτίκα μάλ’, ἢν θεὸς θέλῃ.
ἔνι γάρ τις ἔνι κίνδυνος ἐν τῷ πράγματι.
ποῖός τις;
οἷος;
λέγ’ ἀνύσας ὅ τι φῄς ποτε.
ἢν μὲν κατορθώσωμεν, εὖ πράττειν ἀεί:350
ἢν δὲ σφαλῶμεν, ἐπιτετρῖφθαι τὸ παράπαν.
τουτὶ πονηρὸν φαίνεται τὸ φορτίον
καί μ’ οὐκ ἀρέσκει. τό τε γὰρ ἐξαίφνης ἄγαν
οὕτως ὑπερπλουτεῖν τό τ’ αὖ δεδοικέναι
πρὸς ἀνδρὸς οὐδὲν ὑγιές ἐστ’ εἰργασμένου.355
πῶς οὐδὲν ὑγιές;
εἴ τι κεκλοφὼς νὴ Δία
ἐκεῖθεν ἥκεις ἀργύριον ἢ χρυσίον
παρὰ τοῦ θεοῦ, κἄπειτ’ ἴσως σοι μεταμέλει.
Ἄπολλον ἀποτρόπαιε μὰ Δί’ ἐγὼ μὲν οὔ.
παῦσαι φλυαρῶν ὦγάθ’: οῖδα γὰρ σαφῶς.360
σὺ μηδὲν εἰς ἔμ’ ὑπονόει τοιουτονί.
φεῦ,
ὡς οὐδὲν ἀτεχνῶς ὑγιές ἐστιν οὐδενός,
ἀλλ’ εἰσὶ τοῦ κέρδους ἅπαντες ἥττονες.
οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρ’ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς.
ὡς πολὺ μεθέστηχ’ ὧν πρότερον εἶχεν τρόπων.365
μελαγχολᾷς ὦνθρωπε νὴ τὸν οὐρανόν.
ἀλλ’ οὐδὲ τὸ βλέμμ’ αὐτὸ κατὰ χώραν ἔχει,
ἀλλ’ ἐστὶν ἐπίδηλόν τι πεπανουργηκότι.
σὺ μὲν οἶδ’ ὃ κρώζεις: ὡς ἐμοῦ τι κεκλοφότος
ζητεῖς μεταλαβεῖν.370
μεταλαβεῖν ζητῶ; τίνος;
τὸ δ’ ἐστὶν οὐ τοιοῦτον ἀλλ’ ἑτέρως ἔχον.
μῶν οὐ κέκλοφας ἀλλ’ ἥρπακας;
κακοδαιμονᾷς.
ἀλλ’ οὐδὲ μὴν ἀπεστέρηκάς γ’ οὐδένα;
ου’ δῆτ’ ἔγωγ’.
ὦ Ἡράκλεις, φέρε ποῖ τις ἂν
τράποιτο; τἀληθὲς γὰρ οὐκ ἐθέλει φράσαι.375
κατηγορεῖς γὰρ πρὶν μαθεῖν τὸ πρᾶγμά μου.
ὦ τᾶν ἐγώ τοι τοῦτ’ ἀπὸ σμικροῦ πάνυ
ἐθέλω διαπρᾶξαι πρὶν πυθέσθαι τὴν πόλιν,
τὸ στόμ’ ἐπιβύσας κέρμασιν τῶν ῥητόρων.
καὶ μὴν φίλως γ’ ἄν μοι δοκεῖς νὴ τοὺς θεοὺς380
τρεῖς μνᾶς ἀναλώσας λογίσασθαι δώδεκα.
ὁρῶ τιν’ ἐπὶ τοῦ βήματος καθεδούμενον
ἱκετηρίαν ἔχοντα μετὰ τῶν παιδίων
καὶ τῆς γυναικός, κου’ διοίσοντ’ ἄντικρυς
τῶν Ἡρακλειδῶν οὐδ’ ὁτιοῦν τῶν Παμφίλου.385
οὒκ ὦ κακόδαιμον, ἀλλὰ τοὺς χρηστοὺς μόνους
ἔγωγε καὶ τοὺς δεξιοὺς καὶ σώφρονας
ἀπαρτὶ πλουτῆσαι ποιήσω.
τί σὺ λέγεις;
οὕτω πάνυ πολλὰ κέκλοφας;
οἴμοι τῶν κακῶν,
ἀπολεῖς.390
σὺ μὲν οὖν σεαυτόν, ὥς γ’ ἐμοὶ δοκεῖς.
ου’ δῆτ’, ἐπεὶ τὸν Πλοῦτον ὦ μόχθηρε σὺ
ἔχω.
σὺ Πλοῦτον; ποῖον;
αὐτὸν τὸν θεόν.
καὶ ποῦ 'στιν;
ἔνδον.
ποῦ;
παρ’
ἐμοί.
παρὰ σοί;
πάνυ.
οὐκ ἐς κόρακας; Πλοῦτος παρὰ σοί;
νὴ τοὺς θεούς.
λὲγεις ἀληθῆ;395
φημί.
πρὸς τῆς Ἑστίας;
νὴ τὸν Ποσειδῶ.
τὸν θαλάττιον λέγεις;
εἰ δ’ ἔστιν ἕτερός τις Ποσειδῶν, τὸν ἕτερον.
εἶτ’ οὐ διαπέμπεις καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς φίλους;
οὐκ ἔστι πω τὰ πράγματ’ ἐν τούτῳ.
τί φῄς;
οὐ τῷ μεταδοῦναι;400
μὰ Δία. δεῖ γὰρ πρῶτα
τί;
βλέψαι ποιῆσαι νώ—
τίνα βλέψαι; φράσον.
τὸν Πλοῦτον ὥσπερ πρότερον ἑνί γέ τῳ τρόπῳ.
τυφλὸς γὰρ ὄντως ἐστί;
νὴ τὸν οὐρανόν.
οὐκ ἐτὸς ἄρ’ ὡς ἔμ’ ἦλθεν οὐδεπώποτε.
ἀλλ’ ἢν θεοὶ θέλωσι, νῦν ἀφίξεται.405
οὔκουν ἰατρὸν εἰσάγειν ἐχρῆν τινά;
τίς δῆτ’ ἰατρός ἐστι νῦν ἐν τῇ πόλει;
οὔτε γὰρ ὁ μισθὸς οὐδὲν ἔστ’ οὔθ’ ἡ τέχνη.
σκοπῶμεν.
ἀλλ’ οὐκ ἔστιν.
οὐδ ἐμοὶ δοκεῖ.
μὰ Δί’ ἀλλ’ ὅπερ πάλαι παρεσκευαζόμην410
ἐγώ, κατακλίνειν αὐτὸν εἰς Ἀσκληπιοῦ
κράτιστόν ἐστι.
πολὺ μὲν οὖν νὴ τοὺς θεούς.
μή νυν διάτριβ’ ἀλλ’ ἄνυε πράττων ἕν γέ τι.
καὶ δὴ βαδίζω.
σπεῦδέ νυν.
τοῦτ’ αὐτὸ δρῶ.
ὦ θερμὸν ἔργον κἀνόσιον καὶ παράνομον415
τολμῶντε δρᾶν ἀνθρωπαρίω κακοδαίμονε—
ποῖ ποῖ; τί φεύγετον; οὐ μενεῖτον;
Ἡράκλεις.
ἐγὼ γὰρ ὑμᾶς ἐξολῶ κακοὺς κακῶς:
τόλμημα γὰρ τολμᾶτον οὐκ ἀνασχετόν,
ἀλλ’ οἷον οὐδεὶς ἄλλος οὐδεπώποτε420
οὔτε θεὸς οὔτ’ ἄνθρωπος: ὥστ’ ἀπολώλατον.
σὺ δ’ εἶ τίς; ὠχρὰ μὲν γὰρ εἶναί μοι δοκεῖς.
ἴσως Ἐρινύς ἐστιν ἐκ τραγῳδίας:
βλέπει γέ τοι μανικόν τι καὶ τραγῳδικόν.
ἀλλ’ οὐκ ἔχει γὰρ δᾷδας.425
οὐκοῦν κλαύσεται.
ὄιεσθε δ’ εἶναι τίνα με;
πανδοκεύτριαν
ἢ λεκιθόπωλιν. οὐ γὰρ ἂν τοσουτονὶ
ἀνέκραγες ἡμῖν οὐδὲν ἠδικημένη.
ἄληθες; οὐ γὰρ δεινότατα δεδράκατον
ζητοῦντες ἐκ πάσης με χώρας ἐκβαλεῖν;430
οὔκουν ὑπόλοιπον τὸ βάραθρόν σοι γίγνεται;
ἀλλ’ ἥτις εἶ λέγειν σ’ ἐχρῆν αὐτίκα μάλα.
ἣ σφὼ ποιήσω τήμερον δοῦναι δίκην
ἀνθ’ ὧν ἐμὲ ζητεῖτον ἐνθένδ’ ἀφανίσαι.
ἆρ’ ἐστὶν ἡ καπηλὶς ἡκ τῶν γειτόνων,435
ἣ ταῖς κοτύλαις ἀεί με διαλυμαίνεται;
Πενία μὲν οὖν, ἣ σφῷν ξυνοικῶ πόλλ’ ἔτη.
ἄναξ Ἄπολλον καὶ θεοί, ποῖ τις φύγῃ;
οὗτος τί δρᾷς; ὦ δειλότατον σὺ θηρίον:
οὐ παραμενεῖς;440
ἥκιστα πάντων.
οὐ μενεῖς;
ἀλλ’ ἄνδρε δύο γυναῖκα φεύγομεν μίαν;
Πενία γάρ ἐστιν ὦ πόνηρ’, ἧς οὐδαμοῦ
οὐδὲν πέφυκε ζῷον ἐξωλέστερον.
στῆθ’, ἀντιβολῶ σε, στῆθι.
μὰ Δί’ ἐγὼ μὲν οὔ.
καὶ μὴν λέγω, δεινότατον ἔργον παρὰ πολὺ445
ἔργων ἁπάντων ἐργασόμεθ’, εἰ τὸν θεὸν
ἔρημον ἀπολιπόντε ποι φευξούμεθα
τηνδὶ δεδιότε, μηδὲ διαμαχούμεθα.
ποίοις ὅπλοισιν ἢ δυνάμει πεποιθότες;
ποῖον γὰρ οὐ θώρακα, ποίαν δ’ ἀσπίδα450
οὐκ ἐνέχυρον τίθησιν ἡ μιαρωτάτη;
θάρρει: μόνος γὰρ ὁ θεὸς οὗτος οἶδ’ ὅτι
τροπαῖον ἂν στήσαιτο τῶν ταύτης τρόπων.
γρύζειν δὲ καὶ τολμᾶτον ὦ καθάρματε,
ἐπ’ αὐτοφώρῳ δεινὰ δρῶντ’ εἰλημμένω;455
σὺ δ’ ὦ κάκιστ’ ἀπολουμένη τί λοιδορεῖ
ἡμῖν προσελθοῦσ’ οὐδ’ ὁτιοῦν ἀδικουμένη;
οὐδὲν γὰρ ὦ πρὸς τῶν θεῶν νομίζετε
ἀδικεῖν με τὸν Πλοῦτον ποιεῖν πειρωμένω
βλέψαι πάλιν;460
τί οὖν ἀδικοῦμεν τοῦτό σε,
εἰ πᾶσιν ἀνθρώποισιν ἐκπορίζομεν
ἀγαθόν;
τί δ’ ἂν ὑμεῖς ἀγαθὸν ἐξεύροιθ’;
ὅ τι;
σὲ πρῶτον ἐκβαλόντες ἐκ τῆς Ἑλλάδος.
ἔμ’ ἐκβαλόντες; καὶ τί ἂν νομίζετον
κακὸν ἐργάσασθαι μεῖζον ἀνθρώπους;465
ὅ τι;
εἰ τοῦτο δρᾶν μέλλοντες ἐπιλαθοίμεθα.
καὶ μὴν περὶ τούτου σφῷν ἐθέλω δοῦναι λόγον
τὸ πρῶτον αὐτοῦ: κἂν μὲν ἀποφήνω μόνην
ἀγαθῶν ἁπάντων οὖσαν αἰτίαν ἐμὲ
ὑμῖν δι’ ἐμέ τε ζῶντας ὑμᾶς: εἰ δὲ μή,470
ποιεῖτον ἤδη τοῦθ’ ὅ τι ἂν ὑμῖν δοκῇ.
ταυτὶ σὺ τολμᾷς ὦ μιαρωτάτη λέγειν;
καὶ σύ γε διδάσκου: πάνυ γὰρ οἶμαι ῥᾳδίως
ἅπανθ’ ἁμαρτάνοντά σ’ ἀποδείξειν ἐγώ,
εἰ τοὺς δικαίους φῂς ποιήσειν πλουσίους.475
ὦ τύμπανα καὶ κύφωνες οὐκ ἀρήξετε;
οὐ δεῖ σχετλιάζειν καὶ βοᾶν πρὶν ἂν μάθῃς.
καὶ τίς δύναιτ’ ἂν μὴ βοᾶν ‘ἰοὺ ἰοὺ’
τοιαῦτ’ ἀκούων;
ὅστις ἐστὶν εὖ φρονῶν.
τί δῆτά σοι τίμημ’ ἐπιγράψω τῇ δίκῃ,480
ἐὰν ἁλῷς;
ὅ τι σοι δοκεῖ.
καλῶς λέγεις.
τὸ γὰρ αὔτ’, ἐὰν ἡττᾶσθε, καὶ σφὼ δεῖ παθεῖν.
ἱκανοὺς νομίζεις δῆτα θανάτους εἴκοσιν;
ταύτῃ γε: νῷν δὲ δὔ ἀποχρήσουσιν μόνω.
οὐκ ἂν φθάνοιτον τοῦτο πράττοντ’, ἢ τί γ’ ἂν485
ἔχοι τις ἂν δίκαιον ἀντειπεῖν ἔτι;
ἀλλ’ ἤδη χρῆν τι λέγειν ὑμᾶς σοφὸν ᾧ νικήσετε τηνδὶ
ἐν τοῖσι λόγοις ἀντιλέγοντες, μαλακὸν δ’ ἐνδώσετε μηδέν.
φανερὸν μὲν ἔγωγ’ οἶμαι γνῶναι τοῦτ’ εἶναι πᾶσιν ὁμοίως,
ὅτι τοὺς χρηστοὺς τῶν ἀνθρώπων εὖ πράττειν ἐστὶ δίκαιον,490
τοὺς δὲ πονηροὺς καὶ τοὺς ἀθέους τούτων τἀναντία δήπου.
τοῦτ’ οὖν ἡμεῖς ἐπιθυμοῦντες μόλις ηὕρομεν, ὥστε γενέσθαι
βούλευμα καλὸν καὶ γενναῖον καὶ χρήσιμον εἰς ἅπαν ἔργον.
ἢν γὰρ ὁ Πλοῦτος νυνὶ βλέψῃ καὶ μὴ τυφλὸς ὢν περινοστῇ,
ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ἀνθρώπων βαδιεῖται κοὐκ ἀπολείψει,495
τοὺς δὲ πονηροὺς καὶ τοὺς ἀθέους φευξεῖται: κᾆτα ποιήσει
πάντας χρηστοὺς καὶ πλουτοῦντας δήπου τά τε θεῖα σέβοντας.
καίτοι τούτου τοῖς ἀνθρώποις τίς ἂν ἐξεύροι ποτ’ ἄμεινον;
οὐδείς: τούτου μάρτυς ἐγώ σοι: μηδὲν ταύτην γ’ ἀνερώτα.
ὡς μὲν γὰρ νῦν ἡμῖν ὁ βίος τοῖς ἀνθρώποις διάκειται,500
τίς ἂν οὐχ ἡγοῖτ’ εἶναι μανίαν κακοδαιμονίαν τ’ ἔτι μᾶλλον;
πολλοὶ μὲν γὰρ τῶν ἀνθρώπων ὄντες πλουτοῦσι πονηροί,
ἀδίκως αὐτὰ ξυλλεξάμενοι: πολλοὶ δ’ ὄντες πάνυ χρηστοὶ
πράττουσι κακῶς καὶ πεινῶσιν μετὰ σοῦ τε τὰ πλεῖστα σύνεισιν.
οὔκουν εἶναί φημ’, εἰ παύσει ταύτην βλέψας ποθ’ ὁ Πλοῦτος,505
ὁδὸν ἥντιν’ ἰὼν τοῖς ἀνθρώποις ἀγάθ’ ἄν μείζω πορίσειεν.
ἀλλ’ ὦ πάντων ῥᾷστ’ ἀνθρώπων ἀναπεισθέντ’ οὐχ ὑγιαίνειν
δύο πρεσβύτα, ξυνθιασώτα τοῦ ληρεῖν καὶ παραπαίειν,
εἰ τοῦτο γένοιθ’ ὃ ποθεῖθ’ ὑμεῖς, οὔ φημ’ ἂν λυσιτελεῖν σφῷν.
εἰ γὰρ ὁ Πλοῦτος βλέψειε πάλιν διανείμειέν τ’ ἴσον αὑτόν,510
οὔτε τέχνην ἂν τῶν ἀνθρώπων οὔτ’ ἂν σοφίαν μελετῴη
οὐδείς: ἀμφοῖν δ’ ὑμῖν τούτοιν ἀφανισθέντοιν ἐθελήσει
τίς χαλκεύειν ἢ ναυπηγεῖν ἢ ῥάπτειν ἢ τροχοποιεῖν,
ἢ σκυτοτομεῖν ἢ πλινθουργεῖν ἢ πλύνειν ἢ σκυλοδεψεῖν,
ἢ γῆς ἀρότροις ῥήξας δάπεδον καρπὸν Δηοῦς θερίσασθαι,515
ἢν ἐξῇ ζῆν ἀργοῖς ὑμῖν πάντων ἀμελοῦσιν;
λῆρον ληρεῖς. ταῦτα γὰρ ἡμῖν πάνθ’ ὅσα νῦν δὴ κατέλεξας
οἱ θεράποντες μοχθήσουσιν.
πόθεν οὖν ἕξεις θεράποντας;
ὠνησόμεθ’ ἀργυρίου δήπου.
τίς δ’ ἔσται πρῶτον ὁ πωλῶν,
ὅταν ἀργύριον κἀκεῖνος ἔχῃ;520
κερδαίνειν βουλόμενός τις
ἔμπορος ἥκων ἐκ Θετταλίας παρὰ πλείστων ἀνδραποδιστῶν.
ἀλλ’ οὐδ’ ἔσται πρῶτον ἁπάντων οὐδεὶς οὐδ’ ἀνδραποδιστὴς
κατὰ τὸν λόγον ὃν σὺ λέγεις δήπου. τίς γὰρ πλουτῶν ἐθελήσει
κινδυνεύων περὶ τῆς ψυχῆς τῆς αὑτοῦ τοῦτο ποιῆσαι;
ὥστ’ αὐτὸς ἀροῦν ἐπαναγκασθεὶς καὶ σκάπτειν τἄλλα τε μοχθεῖν525
ὀδυνηρότερον τρίψεις βίοτον πολὺ τοῦ νῦν.
ἐς κεφαλὴν σοί.
ἔτι δ’ οὐχ ἕξεις οὔτ’ ἐν κλίνῃ καταδαρθεῖν, οὐ γὰρ ἔσονται,
οὔτ’ ἐν δάπισιν: τίς γὰρ ὑφαίνειν ἐθελήσει χρυσίου ὄντος;
οὔτε μύροισιν μυρίσαι στακτοῖς ὁπόταν νύμφην ἀγάγησθον.
οὔθ’ ἱματίων βαπτῶν δαπάναις κοσμῆσαι ποικιλομόρφων.530
καίτοι τί πλέον πλουτεῖν ἐστιν τούτων πάντων ἀποροῦντας;
παρ’ ἐμοῦ δ’ ἔστιν ταῦτ’ εὔπορα πάνθ’ ὑμῖν ὧν δείσθον: ἐγὼ γὰρ
τὸν χειροτέχνην ὥσπερ δέσποιν’ ἐπαναγκάζουσα κάθημαι
διὰ τὴν χρείαν καὶ τὴν πενίαν ζητεῖν ὁπόθεν βίον ἕξει.
σὺ γὰρ ἂν πορίσαι τί δύναι’ ἀγαθὸν φῴδων ἐκ βαλανείου535
καὶ παιδαρίων ὑποπεινώντων καὶ γραι:δίων κολοσυρτόν;
φθειρῶν τ’ ἀριθμὸν καὶ κωνώπων καὶ ψυλλῶν οὐδὲ λέγω σοι
ὑπὸ τοῦ πλήθους, αἳ βομβοῦσαι περὶ τὴν κεφαλὴν ἀνιῶσιν,
ἐπεγείρουσαι καὶ φράζουσαι, ‘πεινήσεις, ἀλλ’ ἐπανίστω.’
πρὸς δέ γε τούτοις ἀνθ’ ἱματίου μὲν ἔχειν ῥάκος: ἀντὶ δὲ κλίνης540
στιβάδα σχοίνων κόρεων μεστήν, ἣ τοὺς εὕδοντας ἐγείρει:
καὶ φορμὸν ἔχειν ἀντὶ τάπητος σαπρόν: ἀντὶ δὲ προσκεφαλαίου
λίθον ἐυμεγέθη πρὸς τῇ κεφαλῇ: σιτεῖσθαι δ’ ἀντὶ μὲν ἄρτων
μαλάχης πτόρθους, ἀντὶ δὲ μάζης φυλλεῖ’ ἰσχνῶν ῥαφανίδων,
ἀντὶ δὲ θράνους στάμνου κεφαλὴν κατεαγότος, ἀντὶ δὲ μάκτρας545
φιδάκνης πλευρὰν ἐρρωγυῖαν καὶ ταύτην. ἆρά γε πολλῶν
ἀγαθῶν πᾶσιν τοῖς ἀνθρὠποις ἀποφαίνω σ’ αἴτιον οὖσαν;
σὺ μὲν οὐ τὸν ἐμὸν βίον εἴρηκας, τὸν τῶν πτωχῶν δ’ ὑπεκρούσω.
οὐκοῦν δήπου τῆς Πτωχείας Πενίαν φαμὲν εἶναι ἀδελφήν.
ὑμεῖς γ’ οἵπερ καὶ Θρασυβούλῳ Διονύσιον εἶναι ὅμοιον.550
ἀλλ’ οὐχ οὑμὸς τοῦτο πέπονθεν βίος οὐ μὰ Δί’, οὐδέ γε μέλλει.
πτωχοῦ μὲν γὰρ βίος, ὃν σὺ λέγεις, ζῆν ἐστιν μηδὲν ἔχοντα:
τοῦ δὲ πένητος ζῆν φειδόμενον καὶ τοῖς ἔργοις προς έχοντα,
περιγίγνεσθαι δ’ αὐτῷ μηδέν, μὴ μέντοι μηδ’ ἐπιλείπειν.
ὡς μακαρίτην ὦ Δάματερ τὸν βίον αὐτοῦ κατέλεξας,555
εἰ φεισάμενος καὶ μοχθήσας καταλείψει μηδὲ ταφῆναι.
σκώπτειν πειρᾷ καὶ κωμῳδεῖν τοῦ σπουδάζειν ἀμελήσας,
οὐ γιγνώσκων ὅτι τοῦ Πλούτου παρέχω βελτίονας ἄνδρας
καὶ τὴν γνώμην καὶ τὴν ἰδέαν. παρὰ τῷ μὲν γὰρ ποδαγρῶντες
καὶ γαστρώδεις καὶ παχύκνημοι καὶ πίονές εἰσιν ἀσελγῶς,560
παρ’ ἐμοὶ δ’ ἰσχνοὶ καὶ σφηκώδεις καὶ τοῖς ἐχθροῖς ἀνιαροί.
ἀπὸ τοῦ λιμοῦ γὰρ ἴσως αὐτοῖς τὸ σφηκῶδες σὺ πορίζεις.
περὶ σωφροσύνης ἤδη τοίνυν περανῶ σφῷν κἀναδιδάξω
ὅτι κοσμιότης οἰκεῖ μετ’ ἐμοῦ, τοῦ Πλούτου δ’ ἐστὶι ὑβρίζειν.
πάνυ γοῦν κλέπτειν κόσμιόν ἐστιν καὶ τοὺς τοίχους διορύττειν.565
†νὴ τὸν Δί’, εἰ δεῖ λαθεῖν αὐτόν, πῶς οὐχὶ κόσμιόν ἐστι;†
σκέψαι τοίνυν ἐν ταῖς πόλεσιν τοὺς ῥήτορας, ὡς ὁπόταν μὲν
ὦσι πένητες, περὶ τὸν δῆμον καὶ τὴν πόλιν εἰσὶ δίκαιοι,
πλουτήσαντες δ’ ἀπὸ τῶν κοινῶν παραχρῆμ’ ἄδικοι γεγένηνται,
ἐπιβουλεύουσί τε τῷ πλήθει καὶ τῷ δήμῳ πολεμοῦσιν.570
ἀλλ’ οὐ ψεύδει τούτων γ’ οὐδέν, καίπερ σφόδρα βάσκανος οὖσα.
ἀτὰρ οὐχ ἧττόν γ’ οὐδὲν κλαύσει, μηδὲν ταύτῃ γε κομήσῃς,
ὁτιὴ ζητεῖς τοῦτ’ ἀναπείθειν ἡμᾶς, ὡς ἔστιν ἄμεινον
Πενία Πλούτου.
καὶ σύ γ’ ἐλέγξαι μ’ οὔπω δύνασαι περὶ τούτου,
ἀλλὰ φλυαρεῖς καὶ πτερυγίζεις.575
καὶ πῶς φεύγουσί σ’ ἅπαντες;
ὅτι βελτίους αὐτοὺς ποιῶ. σκέψασθαι δ’ ἔστι μάλιστα
ἀπὸ τῶν παίδων: τοὺς γὰρ πατέρας φεύγουσι φρονοῦντας ἄριστα
αὐτοῖς. οὕτω διαγιγνώσκειν χαλεπὸν πρᾶγμ’ ἐστὶ δίκαιον.
τὸν Δία φήσεις ἆρ’ οὐκ ὀρθῶς διαγιγνώσκειν τὸ κράτιστον:
κἀκεῖνος γὰρ τὸν Πλοῦτον ἔχει.580
ταύτην δ’ ἡμῖν ἀποπέμπει.
ἀλλ’ ὦ Κρονικαῖς λήμαις ὄντως λημῶντες τὰς φρένας ἄμφω,
ὁ Ζεὺς δήπου πένεται, καὶ τοῦτ’ ἤδη φανερῶς σε διδάξω.
εἰ γὰρ ἐπλούτει, πῶς ἂν ποιῶν τὸν Ὀλυμπικὸν αὐτὸς ἀγῶνα
ἵνα τοὺς Ἕλληνας ἅπαντας ἀεὶ δι’ ἔτους πέμπτου ξυναγείρει,
ἀνεκήρυττεν τῶν ἀσκητῶν τοὺς νικῶντας στεφανώσας585
κοτίνου στεφάνῳ; καίτοι χρυσῷ μᾶλλον ἐχρῆν, εἴπερ ἐπλούτει.
οὐκοῦν τούτῳ δήπου δηλοῖ τιμῶν τὸν Πλοῦτον ἐκεῖνος:
φειδόμενος γὰρ καὶ βουλόμενος τούτου μηδὲν δαπανᾶσθαι,
λήροις ἀναδῶν τοὺς νικῶντας τὸν Πλοῦτον ἐᾷ παρ’ ἑαυτῷ.
πολὺ τῆς Πενίας πρᾶγμ’ αἴσχιον ζητεῖς αὐτῷ περιάψαι,590
εἰ πλούσιος ὢν ἀνελεύθερός ἐσθ’ οὑτωσὶ καὶ φιλοκερδής.
ἀλλὰ σέ γ’ ὁ Ζεὺς ἐξολέσειεν κοτίνου στεφάνῳ στεφανώσας.
τὸ γὰρ ἀντιλέγειν τολμᾶν ὑμᾶς ὡς οὐ πάντ’ ἔστ’ ἀγάθ’ ὑμῖν
διὰ τὴν Πενίαν.
παρὰ τῆς Ἑκάτης ἔξεστιν τοῦτο πυθέσθαι,
εἴτε τὸ πλουτεῖν εἴτε τὸ πεινῆν βέλτιον. φησὶ γὰρ αὕτη595
τοὺς μὲν ἔχοντας καὶ πλουτοῦντας δεῖπνον κατὰ μῆν’ ἀποπέμπειν,
τοὺς δὲ πένητας τῶν ἀνθρώπων ἁρπάζειν πρὶν καταθεῖναι.
ἀλλὰ φθείρου καὶ μὴ γρύξῃς
ἔτι μηδ’ ὁτιοῦν.
οὐ γὰρ πείσεις, οὐδ’ ἢν πείσῃς.600
ὦ πόλις Ἄργους, κλύεθ’ οἷα λέγει.
Παύσωνα κάλει τὸν ξύσσιτον.
τί πάθω τλήμων;
ἔρρ’ ἐς κόρακας θᾶττον ἀφ’ ἡμῶν.
εἶμι δὲ ποῖ γῆς;605
ἐς τὸν κύφων’: ἀλλ’ οὐ μέλλειν
χρῆν σ’, ἀλλ’ ἀνύειν.
ἦ μὴν ὑμεῖς γ’ ἔτι μ’ ἐνταυθοῖ
μεταπέμψεσθον.
τότε νοστήσεις: νῦν δὲ φθείρου.610
κρεῖττον γάρ μοι πλουτεῖν ἐστίν,
σὲ δ’ ἐᾶν κλάειν μακρὰ τὴν κεφαλήν.
νὴ Δί’ ἐγὼ γοῦν ἐθέλω πλουτῶν
εὐωχεῖσθαι μετὰ τῶν παίδων
τῆς τε γυναικός, καὶ λουσάμενος615
λιπαρὸς χωρῶν ἐκ βαλανείου
τῶν χειροτεχνῶν
καὶ τῆς Πενίας καταπαρδεῖν.
αὕτη μὲν ἡμῖν ἡπίτριπτος οἴχεται.
ἐγὼ δὲ καὶ σύ γ’ ὡς τάχιοτα τὸν θεὸν620
ἐγκατακλινοῦντ’ ἄγωμεν εἰς Ἀσκληπιοῦ.
καὶ μὴ διατρίβωμέν γε, μὴ πάλιν τις αὖ
ἐλθὼν διακωλύσῃ τι τῶν προὔργου ποιεῖν.
παῖ Καρίων τὰ στρώματ’ ἐκφέρειν σ’ ἐχρῆν
αὐτόν τ’ ἄγειν τὸν Πλοῦτον, ὡς νομίζεται,625
καὶ τἄλλ’ ὅσ’ ἐστὶν ἔνδον ηὐτρεπισμένα.
Κομμάτιον Χοροῦ
ὦ πλεῖστα Θησείοις μεμυστιλημένοι
γέροντες ἄνδρες ἐπ’ ὀλιγίστοις ἀλφίτοις,
ὡς εὐτυχεῖθ’, ὡς μακαρίως πεπράγατε,
ἄλλοι θ’ ὅσοις μέτεστι τοῦ χρηστοῦ τρόπου.630
τί δ’ ἔστιν ὦ βέλτιστε τῶν σαυτοῦ φίλων;
φαίνει γὰρ ἥκειν ἄγγελος χρηστοῦ τινος.
ὁ δεσπότης πέπραγεν εὐτυχέστατα,
μᾶλλον δ’ ὁ Πλοῦτος αὐτός: ἀντὶ γὰρ τυφλοῦ
ἐξωμμάτωται καὶ λελάμπρυνται κόρας,635
Ἀσκληπιοῦ παιῶνος εὐμενοῦς τυχών.
λέγεις μοι χαράν, λέγεις μοι βοάν.
πάρεστι χαίρειν, ἤν τε βούλησθ’ ἤν τε μή.
ἀναβοάσομαι τὸν εὔπαιδα καὶ
μέγα βροτοῖσι φέγγος Ἀσκληπιόν.640
τίς ἡ βοή ποτ’ ἐστίν; ἆρ’ ἀγγέλλεται
χρηστόν τι; τοῦτο γὰρ ποθοῦσ’ ἐγὼ πάλαι
ἔνδον κάθημαι περιμένουσα τουτονί.
ταχέως ταχέως φέρ’ οἶνον ὦ δέσποιν’, ἵνα
καὐτὴ πίῃς: φιλεῖς δὲ δρῶσ’ αὐτὸ σφόδρα:645
ὡς ἀγαθὰ συλλήβδην ἅπαντά σοι φέρω.
καὶ ποῦ στιν;
ἐν τοῖς λεγομένοις εἴσει τάχα.
πέραινε τοίνυν ὅ τι λέγεις ἀνύσας ποτέ.
ἄκουε τοίνυν, ὡς ἐγὼ τὰ πράγματα
ἐκ τῶν ποδῶν ἐς τὴν κεφαλήν σοι πάντ’ ἐρῶ.650
μὴ δῆτ’ ἔμοιγ’ ἐς τὴν κεφαλήν.
μὴ τἀγαθὰ
ἃ νῦν γεγένηται;
μὴ μὲν οὖν τὰ πράγματα.
ὡς γὰρ τάχιστ’ ἀφικόμεθα πρὸς τὸν θεὸν
ἄγοντες ἄνδρα τότε μὲν ἀθλιώτατον
νῦν δ’ εἴ τιν’ ἄλλον μακάριον κεὐδαίμονα,655
πρῶτον μὲν αὐτὸν ἐπὶ θάλατταν ἤγομεν,
ἔπειτ’ ἐλοῦμεν.
νὴ Δί’ εὐδαίμων ἄρ’ ἦν
ἀνὴρ γέρων ψυχρᾷ θαλάττῃ λούμενος.
ἔπειτα πρὸς τὸ τέμενος ᾖμεν τοῦ θεοῦ.
ἐπεὶ δὲ βωμῷ πόπανα καὶ προθύματα660
καθωσιώθη πέλανος Ἡφαίστου φλογί,
κατεκλίναμεν τὸν Πλοῦτον, ὥσπερ εἰκὸς ἦν:
ἡμῶν δ’ ἕκαστος στιβάδα παρεκαττύετο.
ἦσαν δέ τινες κἄλλοι δεόμενοι τοῦ θεοῦ;
εἷς μέν γε Νεοκλείδης, ὅς ἐστι μὲν τυφλός,665
κλέπτων δὲ τοὺς βλέποντας ὑπερηκόντικεν:
ἕτεροί τε πολλοὶ παντοδαπὰ νοσήματα
ἔχοντες: ὡς δὲ τοὺς λύχνους ἀποσβέσας
ἡμῖν παρήγγειλεν καθεύδειν τοῦ θεοῦ
ὁ πρόπολος, εἰπών, ἤν τις αἴσθηται ψόφου670
σιγᾶν, ἅπαντες κοσμίως κατεκείμεθα.
κἀγὼ καθεύδειν οὐκ ἐδυνάμην, ἀλλά με
ἀθάρης χύτρα τις ἐξέπληττε κειμένη
ὀλίγον ἄπωθεν τῆς κεφαλῆς του γρᾳδίου,
ἐφ’ ἣν ἐπεθύμουν δαιμονίως ἐφερπύσαι.675
ἔπειτ’ ἀναβλέψας ὁρῶ τὸν ἱερέα
τοὺς φθοῖς ἀφαρπάζοντα καὶ τὰς ἰσχάδας
ἀπὸ τῆς τραπέζης τῆς ἱερᾶς: μετὰ τοῦτο δὲ
περιῆλθε τοὺς βωμοὺς ἅπαντας ἐν κύκλῳ,
εἴ που πόπανον εἴη τι καταλελειμμένον:680
ἔπειτα ταῦθ’ ἥγιζεν ἐς σάκταν τινά.
κἀγὼ νομίσας πολλὴν ὁσίαν τοῦ πράγματος
ἐπὶ τὴν χύτραν τῆς ἀθάρης ἀνίσταμαι.
ταλάντατ’ ἀνδρῶν οὐκ ἐδεδοίκεις τὸν θεόν;
νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγε μὴ φθάσειέ με685
ἐπὶ τὴν χύτραν ἐλθὼν ἔχων τὰ στέμματα:
ὁ γὰρ ἱερεὺς αὐτοῦ με προὐδιδάξατο.
τὸ γρᾴδιον δ’ ὡς ᾔσθετο δή μου τὸν ψόφον,
ἄρασ’ ὑφῄρει: κᾆτα συρίξας ἐγὼ
ὀδὰξ ἐλαβόμην ὡς παρείας ὢν ὄφις.690
ἡ δ’ εὐθέως τὴν χεῖρα πάλιν ἀνέσπασεν,
κατέκειτο δ’ αὑτὴν ἐντυλίξασ’ ἡσυχῇ
ὑπὸ τοῦ δέους βδέουσα δριμύτερον γαλῆς.
κἀγὼ τότ’ ἤδη τῆς ἀθάρης πολλὴν ἔφλων:
ἔπειτ’ ἐπειδὴ μεστὸς ἦν, ἀνεπαλλόμην.695
ὁ δὲ θεὸς ὑμῖν οὐ προσῄειν;
οὐδέπω.
μετὰ τοῦτο δ’ ἤδη καὶ γέλοιον δῆτά τι
ἐποίησα. προσιόντος γὰρ αὐτοῦ μέγα πάνυ
ἀπέπαρδον: ἡ γαστὴρ γὰρ ἐπεφύσητό μου.
ἦ πού σε διὰ τοῦτ’ εὐθὺς ἐβδελύττετο.700
οὔκ, ἀλλ’ Ἰασὼ μέν τις ἀκολουθοῦσ’ ἅμα
ὑπηρυθρίασε χἠ Πανάκει’ ἀπεστράφη
τὴν ῥῖν’ ἐπιλαβοῦσ’: οὐ λιβανωτὸν γὰρ βδέω.
αὐτὸς δ’ ἐκεῖνος;
οὐ μὰ Δί’ οὐδ’ ἐφρόντισεν.
λέγεις ἄγροικον ἄρα σύ γ’ εἶναι τὸν θεόν.705
μὰ Δί’ οὐκ ἔγωγ’, ἀλλὰ σκατοφάγον.
αἲ τάλαν.
μετὰ ταῦτ’ ἐγὼ μὲν εὐθὺς ἐνεκαλυψάμην
δείσας, ἐκεῖνος δ’ ἐν κύκλῳ τὰ νοσήματα
σκοπῶν περιῄει πάντα κοσμίως πάνυ.
ἔπειτα παῖς αὐτῷ λίθινον θυείδιον710
παρέθηκε καὶ δοίδυκα καὶ κιβώτιον.
λίθινον;
μὰ Δί’ οὐ δῆτ’ οὐχὶ τό γε κιβώτιον.
σὺ δὲ πῶς ἑώρας ὦ κάκιστ’ ἀπολούμενε,
ὃς ἐγκεκαλύφθαι φῄς;
διὰ τοῦ τριβωνίου:
ὀπὰς γὰρ εἶχεν οὐκ ὀλίγας μὰ τὸν Δία.715
πρῶτον δὲ πάντων τῷ Νεοκλείδῃ φάρμακον
καταπλαστὸν ἐνεχείρησε τρίβειν, ἐμβαλὼν
σκορόδων κεφαλὰς τρεῖς Τηνίων. ἔπειτ’ ἔφλα
ἐν τῇ θυείᾳ συμπαραμιγνύων ὀπὸν
καὶ σχῖνον: εἶτ’ ὄξει διέμενος Σφηττίῳ720
κατέπλασεν αὐτοῦ τὰ βλέφαρ’ ἐκστρέψας, ἵνα
ὀδυνῷτο μᾶλλον. ὁ δὲ κεκραγὼς καὶ βοῶν
ἔφευγ’ ἀνᾴξας: ὁ δὲ θεὸς γελάσας ἔφη:
‘ἐνταῦθα νῦν κάθησο καταπεπλασμένος,
ἵν’ ὑπομνύμενον παύσω σε τὰς ἐκκλησίας.’725
ὡς φιλόπολίς τίς ἐσθ’ ὁ δαίμων καὶ σοφός.
μετὰ τοῦτο τῷ Πλούτωνι παρεκαθέζετο,
καὶ πρῶτα μὲν δὴ τῆς κεφαλῆς ἐφήψατο,
ἔπειτα καθαρὸν ἡμιτύβιον λαβὼν
τὰ βλέφαρα περιέψησεν: ἡ Πανάκεια δὲ730
κατεπέτασ’ αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν φοινικίδι
καὶ πᾶν τὸ πρόσωπον: εἶθ’ ὁ θεὸς ἐπόππυσεν.
ἐξῃξάτην οὖν δύο δράκοντ’ ἐκ τοῦ νεὼ
ὑπερφυεῖς τὸ μέγεθος.
ὦ φίλοι θεοί.
τούτω δ’ ὑπὸ τὴν φοινικίδ’ ὑποδύνθ’ ἡσυχῇ735
τὰ βλέφαρα περιέλειχον, ὥς γ’ ἐμοὶ δοκεῖ:
καὶ πρίν σε κοτύλας ἐκπιεῖν οἴνου δέκα,
ὁ Πλοῦτος ὦ δέσποιν’ ἀνειστήκει βλέπων:
ἐγὼ δὲ τὼ χεῖρ’ ἀνεκρότησ’ ὑφ’ ἡδονῆς
τὸν δεσπότην τ’ ἤγειρον. ὁ θεὸς δ’ εὐθέως740
ἠφάνισεν αὑτὸν οἵ τ’ ὄφεις ἐς τὸν νεών.
οἱ δ’ ἐγκατακείμενοι παρ’ αὐτῷ πῶς δοκεῖς
τὸν Πλοῦτον ἠσπάζοντο καὶ τὴν νύχθ’ ὅλην
ἐγρηγόρεσαν, ἕως διέλαμψεν ἡμέρα.
ἐγὼ δ’ ἐπῄνουν τὸν θεὸν πάνυ σφόδρα,745
ὅτι βλέπειν ἐποίησε τὸν Πλοῦτον ταχύ,
τὸν δὲ Νεοκλείδην μᾶλλον ἐποίησεν τυφλόν.
ὅσην ἔχεις τὴν δύναμιν ὦναξ δέσποτα.
ἀτὰρ φράσον μοι, ποῦ’ σθ’ ὁ Πλοῦτος;
ἔρχεται.
ἀλλ’ ἦν περὶ αὐτὸν ὄχλος ὑπερφυὴς ὅσος.750
οἱ γὰρ δίκαιοι πρότερον ὄντες καὶ βίον
ἔχοντες ὀλίγον αὐτὸν ἠσπάζοντο καὶ
ἐδεξιοῦνθ’ ἅπαντες ὑπὸ τῆς ἡδονῆς:
ὅσοι δ’ ἐπλούτουν οὐσίαν τ’ εἶχον συχνὴν
οὐκ ἐκ δικαίου τὸν βίον κεκτημένοι,755
ὀφρῦς ξυνῆγον ἐσκυθρώπαζόν θ’ ἅμα.
οἱ δ’ ἠκολούθουν κατόπιν ἐστεφανωμένοι
γελῶντες εὐφημοῦντες: ἐκτυπεῖτο δὲ
ἐμβὰς γερόντων εὐρύθμοις προβήμασιν.
ἀλλ’ εἶ’ ἁπαξάπαντες ἐξ ἑνὸς λόγου760
ὀρχεῖσθε καὶ σκιρτᾶτε καὶ χορεύετε:
οὐδεὶς γὰρ ὑμῖν εἰσιοῦσιν ἀγγελεῖ,
ὡς ἄλφιτ’ οὐκ ἔνεστιν ἐν τῷ θυλάκῳ.
νὴ τὴν Ἑκάτην κἀγὼ δ’ ἀναδῆσαι βούλομαι
εὐαγγέλιά σε κριβανωτῶν ὁρμαθῷ765
τοιαῦτ’ ἀπαγγείλαντα.
μή νυν μέλλ’ ἔτι,
ὡς ἅνδρες ἐγγύς εἰσιν ἤδη τῶν θυρῶν.
φέρε νυν ἰοῦσ’ εἴσω κομίσω καταχύσματα
ὥσπερ νεωνήτοισιν ὀφθαλμοῖς ἐγώ.
ἐγὼ δ’ ἀπαντῆσαί γ’ ἐκείνοις βούλομαι.770
Κομμάτιον Χοροῦ
καὶ προσκυνῶ γε πρῶτα μὲν τὸν ἥλιον,
ἔπειτα σεμνῆς Παλλάδος κλεινὸν πέδον
χώραν τε πᾶσαν Κέκροπος ἥ μ’ ἐδέξατο.
αἰσχύνομαι δὲ τὰς ἐμαυτοῦ συμφοράς,
οἵοις ἄρ’ ἀνθρώποις ξυνὼν ἐλάνθανον,775
τοὺς ἀξίους δὲ τῆς ἐμῆς ὁμιλίας
ἔφευγον, εἰδὼς οὐδέν: ὦ τλήμων ἐγώ,
ὡς οὔτ’ ἐκεῖν’ ἄρ’ οὔτε ταῦτ’ ὀρθῶς ἔδρων:
ἀλλ’ αὐτὰ πάντα πάλιν ἀναστρέψας ἐγὼ
δείξω τὸ λοιπὸν πᾶσιν ἀνθρώποις ὅτι780
ἄκων ἐμαυτὸν τοῖς πονηροῖς ἐπεδίδουν.
βάλλ’ ἐς κόρακας: ὡς χαλεπόν εἰσιν οἱ φίλοι
οἱ φαινόμενοι παραχρῆμ’ ὅταν πράττῃ τις εὖ.
νύττουσι γὰρ καὶ φλῶσι τἀντικνήμια,
ἐνδεικνύμενος ἔκαστος εὔνοιάν τινα.785
ἐμὲ γὰρ τίς οὐ προσεῖπε; ποῖος οὐκ ὄχλος
περιεστεφάνωσεν ἐν ἀγορᾷ πρεσβυτικός;
ὦ φίλτατ’ ἀνδρῶν καὶ σὺ καὶ σὺ χαίρετε.
φέρε νυν, νόμος γάρ ἐστι, τὰ καταχύσματα
ταυτὶ καταχέω σου λαβοῦσα.790
μηδαμῶς.
ἐμοῦ γὰρ εἰσιόντος ἐς τὴν οἰκίαν
πρώτιστα καὶ βλέψαντος οὐδὲν ἐκφέρειν
πρεπῶδές ἐστιν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐσφέρειν.
εἶτ’ οὐχὶ δέξει δῆτα τὰ καταχύσματα;
ἔνδον γε παρὰ τὴν ἑστίαν, ὥσπερ νόμος:795
ἔπειτα καὶ τὸν φόρτον ἐκφύγοιμεν ἄν.
οὐ γὰρ πρεπῶδές ἐστι τῷ διδασκάλῳ
ἰσχάδια καὶ τρωγάλια τοῖς θεωμένοις
προβαλόντ’ ἐπὶ τούτοις εἶτ’ ἀναγκάζειν γελᾶν.
εὖ πάνυ λέγεις: ὡς Δεξίνικός γ’ οὑτοσὶ800
ἀνίσταθ’ ὡς ἁρπασόμενος τὰς ἰσχάδας.
Κομμάτιον Χοροῦ
ὡς ἡδὺ πράττειν ὦνδρές ἐστ’ εὐδαιμόνως,
καὶ ταῦτα μηδὲν ἐξενεγκόντ’ οἴκοθεν.
ἡμῖν γὰρ ἀγαθῶν σωρὸς ἐς τὴν οἰκίαν
ἐπεσπέπαικεν οὐδὲν ἠδικηκόσιν.805
οὕτω τὸ πλουτεῖν ἐστιν ἡδὺ πρᾶγμα δή.
ἡ μὲν σιπύη μεστή 'στι λευκῶν ἀλφίτων,
οἱ δ’ ἀμφορῆς οἴνου μέλανος ἀνθοσμίου.
ἅπαντα δ’ ἡμῖν ἀργυρίου καὶ χρυσίου
τὰ σκευάρια πλήρη 'στίν, ὥστε θαυμάσαι.
τὸ φρέαρ δ’ ἐλαίου μεστόν: αἱ δὲ λήκυθοι810
μύρου γέμουσι, τὸ δ’ ὑπερῷον ἰσχάδων.
ὀξὶς δὲ πᾶσα καὶ λοπάδιον καὶ χύτρα
χαλκῆ γέγονε: τοὺς δὲ πινακίσκους τοὺς σαπροὺς
τοὺς ἰχθυηροὺς ἀργυροῦς πάρεσθ’ ὁρᾶν.
ὁ δ’ ἰπνὸς γέγον’ ἡμῖν ἐξαπίνης ἐλεφάντινος.815
στατῆρσι δ’ οἱ θεράποντες ἀρτιάζομεν
χρυσοῖς: ἀποψώμεσθα δ’ οὐ λίθοις ἔτι,
ἀλλὰ σκοροδίοις ὑπὸ τρυφῆς ἑκάστοτε.
καὶ νῦν ὁ δεσπότης μὲν ἔνδον βουθυτεῖ
ὗν καὶ τράγον καὶ κριὸν ἐστεφανωμένος:820
ἐμὲ δ’ ἐξέπεμψεν ὁ καπνός. οὐχ οἷός τε γὰρ
ἔνδον μένειν ἦν. ἔδακνε γὰρ τὰ βλέφαρά μου.
ἕπου μετ’ ἐμοῦ παιδάριον, ἵνα πρὸς τὸν θεὸν
ἴωμεν.
ἔα τίς ἔσθ’ ὁ προσιὼν οὑτοσί;
ἀνὴρ πρότερον μὲν ἄθλιος, νῦν δ’ εὐτυχής.825
δῆλον ὅτι τῶν χρηστῶν τις, ὡς ἔοικας, εἶ.
μάλιστ’.
ἔπειτα τοῦ δέει;
πρὸς τὸν θεὸν
ἥκω: μεγάλων γάρ μοὐστὶν ἀγαθῶν αἴτιος.
ἐγὼ γὰρ ἱκανὴν οὐσίαν παρὰ τοῦ πατρὸς
λαβὼν ἐπήρκουν τοῖς δεομένοις τῶν φίλων,830
εἶναι νομίζων χρήσιμον πρὸς τὸν βίον.
ἦ πού σε ταχέως ἐπέλιπεν τὰ χρήματα.
κομιδῇ μὲν οὖν.
οὐκοῦν μετὰ ταῦτ’ ἦσθ’ ἄθλιος.
κομιδῇ μὲν οὖν. κἀγὼ μὲν ᾤμην οὓς τέως
εὐηργέτησα δεομένους ἕξειν φίλους835
ὄντως βεβαίους, εἰ δεηθείην ποτέ:
οἱ δ’ ἐξετρέποντο κοὐκ ἐδόκουν ὁρᾶν μ’ ἔτι.
καὶ κατεγέλων δ’ εὖ οἶδ’ ὅτι.
κομιδῇ μὲν οὖν:
αὐχμὸς γὰρ ὢν τῶν σκευαρίων μ’ ἀπώλεσεν.
ἀλλ’ οὐχὶ νῦν.840
ἀνθ’ ὧν ἐγὼ πρὸς τὸν θεὸν
προσευξόμενος ἥκω δικαίως ἐνθάδε.
τὸ τριβώνιον δὲ τί δύναται πρὸς τῶν θεῶν,
ὃ φέρει μετὰ σοῦ τὸ παιδάριον τουτί; φράσον.
καὶ τοῦτ’ ἀναθήσων ἔρχομαι πρὸς τὸν θεόν.
μῶν οὖν ἐμυήθης δῆτ’ ἐν αὐτῷ τὰ μεγάλα;845
οὐκ ἀλλ’ ἐνερρίγωσ’ ἔτη τριακαίδεκα.
τὰ δ’ ἐμβάδια;
καὶ ταῦτα συνεχειμάζετο.
καὶ ταῦτ’ ἀναθήσων ἔφερες οὖν;
νὴ τὸν Δία.
χαρίεντά γ’ ἥκεις δῶρα τῷ θεῷ φέρων.
οἴμοι κακοδαίμων, ὡς ἀπόλωλα δείλαιος,850
καὶ κακοδαίμων καὶ τετράκις καὶ πεντάκις
καὶ δωδεκάκις καὶ μυριάκις: ἰοὺ ἰού.
οὕτω πολυφόρῳ συγκέκραμαι δαίμονι.
Ἄπολλον ἀποτρόπαιε καὶ θεοὶ φίλοι,
τί ποτ’ ἐστὶν ὅ τι πέπονθεν ἅνθρωπος κακόν;855
οὐ γὰρ σχέτλια πέπονθα νυνὶ πράγματα,
ἀπολωλεκὼς ἅπαντα τἀκ τῆς οἰκίας
διὰ τὸν θεὸν τοῦτον, τὸν ἐσόμενον τυφλὸν
πάλιν αὖθις, ἤνπερ μὴ 'λλίπωσιν αἱ δίκαι;
ἐγὼ σχεδὸν τὸ πρᾶγμα γιγνώσκειν δοκῶ.860
προσέρχεται γάρ τις κακῶς πράττων ἀνήρ,
ἔοικε δ’ εἶναι τοῦ πονηροῦ κόμματος.
νὴ Δία καλῶς τοίνυν ποιῶν ἀπόλλυται.
ποῦ ποῦ 'σθ’ ὁ μόνος ἅπαντας ἡμᾶς πλουσίους
ὑποσχόμενος οὗτος ποιήσειν εὐθέως,865
εἰ πάλιν ἀναβλέψειεν ἐξ ἀρχῆς; ὁ δὲ
πολὺ μᾶλλον ἐνίους ἐστὶν ἐξολωλεκώς.
καὶ τίνα δέδρακε δῆτα τοῦτ’;
ἐμὲ τουτονί.
ἦ τῶν πονηρῶν ἦσθα καὶ τοιχωούχων;
μὰ Δί’ οὐ μὲν οὖν ἔσθ’ ὑγιὲς ὑμῶν οὐδενός,870
κοὐκ ἔσθ’ ὅπως οὐκ ἔχετέ μου τὰ χρήματα.
ὡς σοβαρὸς ὦ Δάματερ εἰσελήλυθεν
ὁ συκοφάντης. δῆλον ὅτι βουλιμιᾷ.
σὺ μὲν εἰς ἀγορὰν ἰὼν ταχέως οὐκ ἂν φθάνοις:
ἐπὶ τοῦ τροχοῦ γὰρ δεῖ σ’ ἐκεῖ στρεβλούμενον875
εἰπεῖν ἃ πεπανούργηκας.
οἰμώξἄρα σύ.
νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρα πολλοῦ γ’ ἄξιος
ἅπασι τοῖς Ἕλλησιν ὁ θεός ἐσθ’ ὅτι
τοὺς συκοφάντας ἐξολεῖ κακοὺς κακῶς.
οἴμοι τάλας: μῶν καὶ σὺ μετέχων καταγελᾷς;880
ἐπεὶ πόθεν θοἰμάτιον εἴληφας τοδί;
ἐχθὲς δ’ ἔχοντ’ εἶδόν σ’ ἐγὼ τριβώνιον.
οὐδὲν προτιμῶ σου. φορῶ γὰρ πριάμενος
τὸν δακτύλιον τονδὶ παρ’ Εὐδάμου δραχμῆς.
† ἀλλ’ οὐκ ἔνεστι συκοφάντου δήγματος.†885
ἆρ’ οὐχ ὕβρις ταῦτ’ ἐστὶ πολλή; σκώπτετον,
ὅ τι δὲ ποιεῖτον ἐνθάδ’ οὐκ εἰρήκατον.
οὐκ ἐπ’ ἀγαθῷ γὰρ ἐνθάδ’ ἐστὸν οὐδενί.
μὰ τὸν Δί’ οὔκουν τῷ γε σῷ, σάφ’ ἴσθ’ ὅτι.
ἀπὸ τῶν ἐμῶν γὰρ ναὶ μὰ Δία δειπνήσετον.890
ὡς δὴ 'π’ ἀληθείᾳ σὺ μετὰ τοῦ μάρτυρος
διαρραγείης μηδενός γ’ ἐμπλήμενος.
ἀρνεῖσθον; ἔνδον ἐστὶν ὦ μιαρωτάτω
πολὺ χρῆμα τεμαχῶν καὶ κρεῶν ὠπτημένων.
ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ ὓ ὗ.895
κακόδαιμον ὀσφραίνει τι;
τοῦ ψύχους γ’ ἴσως
ἐπεὶ τοιοῦτόν γ’ ἀμπέχεται τριβώνιον.
ταῦτ’ οὖν ἀνασχέτ’ ἐστὶν ὦ Ζεῦ καὶ θεοί,
τούτους ὑβρίζειν εἰς ἔμ’; οἴμ’ ὡς ἄχθομαι
ὅτι χρηστὸς ὢν καὶ φιλόπολις πάσχω κακῶς.900
σὺ φιλόπολις καὶ χρηστός;
ὡς οὐδείς γ’ ἀνήρ.
καὶ μὴν ἐπερωτηθεὶς ἀπόκριναί μοι.
τὸ τί;
γεωργὸς εἶ;
μελαγχολᾶν μ’ οὕτως οἴει;
ἀλλ’ ἔμπορος;
ναί, σκήπτομαί γ’, ὅταν τύχω.
τί δαί; τέχνην τιν’ ἔμαθες;905
οὐ μὰ τὸν Δία.
πῶς οὖν διέζης ἢ πόθεν μηδὲν ποιῶν;
τῶν τῆς πόλεώς εἰμ’ ἐπιμελητὴς πραγμάτων
καὶ τῶν ἰδίων πάντων.
σύ; τί μαθών;
βούλομαι.
πῶς οὖν ἂν εἴης χρηστὸς ὦ τοιχωρύχε,
εἴ σοι προσῆκον μηδὲν εἶτ’ ἀπεχθάνει;910
οὐ γὰρ προσήκει τὴν ἐμαυτοῦ μοι πόλιν
εὐεργετεῖν ὦ κέπφε καθ’ ὅσον ἂν σθένω;
εὐεργετεῖν οὖν ἐστι τὸ πολυπραγμονεῖν;
τὸ μὲν οὖν βοηθεῖν τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις
καὶ μὴ 'πιτρέπειν ἐάν τις ἐξαμαρτάνῃ.915
οὔκουν δικαστὰς ἐξεπίτηδες ἡ πόλις
ἄρχειν καθίστησιν;
κατηγορεῖ δὲ τίς;
ὁ βουλόμενος.
οὐκοῦν ἐκεῖνός εἰμ’ ἐγώ,
ὥστ’ εἰς ἔμ’ ἥκει τῆς πόλεως τὰ πράγματα.
νὴ Δία πονηρόν γ’ ἆρα προστάτην ἔχει.920
ἐκεῖνο δ’ οὐ βούλοι’ ἄν, ἡσυχίαν ἔχων
ζῆν ἀργός;
ἀλλὰ προβατίου βίον λέγεις,
εἰ μὴ φανεῖται διατριβή τις τῷ βίῳ.
οὐδ’ ἂν μεταμάθοις;
οὐδ’ ἂν εἰ δοίης γέ μοι
τὸν Πλοῦτον αὐτὸν καὶ τὸ Βάττου σίλφιον.925
κατάθου ταχέως θοἰμάτιον.
οὗτος, σοὶ λέγει.
ἔπειθ’ ὑπόλυσαι.
ταῦτα πάντα σοὶ λέγει.
καὶ μὴν προσελθέτω πρὸς ἔμ’ ὑμῶν ἐνθαδὶ
ὁ βουλόμενος.
οὐκοῦν ἐκεῖνός εἰμ’ ἐγώ.
οἴμοι τάλας ἀποδύομαι μεθ’ ἡμέραν.930
σὺ γὰρ ἀξιοῖς τἀλλότρια πράττων ἐσθίειν.
ὁρᾷς ἃ ποιεῖς; ταῦτ’ ἐγὼ μαρτύρομαι.
ἀλλ’ οἴχεται φεύγων ὃν ἦγες μάρτυρα.
οἴμοι περιείλημμαι μόνος.
νυνὶ βοᾷς;
οἴμοι μάλ’ αὖθις.935
δὸς σύ μοι τὸ τριβώνιον,
ἵν’ ἀμφιέσω τὸν συκοφάντην τουτονί.
μὴ δῆθ’: ἱερὸν γάρ ἐστι τοῦ Πλούτου πάλαι.
ἔπειτα ποῦ κάλλιον ἀνατεθήσεται
ἢ περὶ πονηρὸν ἄνδρα καὶ τοιχωρύχον;
Πλοῦτον δὲ κοσμεῖν ἱματίοις σεμνοῖς πρέπει.940
τοῖς δ’ ἐμβαδίοις τί χρήσεταί τις; εἰπέ μοι.
καὶ ταῦτα πρὸς τὸ μέτωπον αὐτίκα δὴ μάλα
ὥσπερ κοτίνῳ προσπατταλεύσω τουτῳί.
ἄπειμι: γιγνώσκω γὰρ ἥττων ὢν πολὺ
ὑμῶν: ἐὰν δὲ σύζυγον λάβω τινὰ945
καὶ σύκινον, τοῦτον τὸν ἰσχυρὸν θεὸν
ἐγὼ ποιήσω τήμερον δοῦναι δίκην,
ὁτιὴ καταλύει περιφανῶς εἶς ὢν μόνος
τὴν δημοκρατίαν, οὔτε τὴν βουλὴν πιθὼν
τὴν τῶν πολιτῶν οὔτε τὴν ἐκκλησίαν.950
καὶ μὴν ἐπειδὴ τὴν πανοπλίαν τὴν ἐμὴν
ἔχων βαδίζεις, ἐς τὸ βαλανεῖον τρέχε:
ἔπειτ’ ἐκεῖ κορυφαῖος ἑστηκὼς θέρου.
κἀγὼ γὰρ εἶχον τὴν στάσιν ταύτην ποτέ.
ἀλλ’ ὁ βαλανεὺς ἕλξει θύραζ’ αὐτὸν λαβὼν955
τῶν ὀρχιπέδων: ἰδὼν γὰρ αὐτὸν γνώσεται
ὅτι ἔστ’ ἐκείνου τοῦ πονηροῦ κόμματος.
νὼ δ’ εἰσίωμεν, ἵνα προσεύξῃ τὸν θεόν.
Κομμάτιον Χοροῦ
ἆρ’ ὦ φίλοι γέροντες ἐπὶ τὴν οἰκίαν
ἀφίγμεθ’ ὄντως τοῦ νέου τούτου θεοῦ,960
ἢ τῆς ὁδοῦ τὸ παράπαν ἡμαρτήκαμεν;
ἀλλ’ ἴσθ’ ἐπ’ αὐτὰς τὰς θύρας ἀφιγμένη
ὦ μειρακίσκη: πυνθάνει γὰρ ὡρικῶς.
φέρε νυν ἐγὼ τῶν ἔνδοθεν καλέσω τινά.
μὴ δῆτ’: ἐγὼ γὰρ αὐτὸς ἐξελήλυθα.965
ἀλλ’ ὅ τι μάλιστ’ ἐλήλυθας λέγειν σ’ ἐχρῆν.
πέπονθα δεινὰ καὶ παράνομ’ ὦ φίλτατε:
ἀφ’ οὗ γὰρ ὁ θεὸς οὗτος ἤρξατο βλέπειν,
ἀβίωτον εἶναί μοι πεποίηκε τὸν βίον.
τί δ’ ἔστιν; ἦ που καὶ σὺ συκοφάντρια970
εν ταῖς γυναιξὶν ἦσθα;
μὰ Δί’ ἐγὼ μὲν οὔ.
ἀλλ’ οὐ λαχοῦσ’ ἔπινες ἐν τῷ γράμματι;
σκώπτεις: ἐγὼ δὲ κατακέκνισμαι δειλάκρα.
οὔκουν ἐρεῖς ἀνύσασα τὸν κνισμὸν τίνα;
ἄκουέ νυν. ἦν μοί τι μειράκιον φίλον,975
πενιχρὸν μέν, ἄλλως δ’ εὐπρόσωπον καὶ καλὸν
καὶ χρηστόν: εἰ γάρ του δεηθείην ἐγώ,
ἅπαντ’ ἐποίει κοσμίως μοι καὶ καλῶς:
ἐγὼ δ’ ἐκείνῳ πάντα ταῦθ’ ὑπηρέτουν.
τί δ’ ἦν ὅ τι σου μάλιστ’ ἐδεῖθ’ ἑκάστοτε;980
οὐ πολλά: καὶ γὰρ ἐκνομίως μ’ ᾐσχύνετο.
ἀλλ’ ἀργυρίου δραχμὰς ἂν ᾔτησ’ εἴκοσιν
εἰς ἱμάτιον, ὀκτὼ δ’ ἂν εἰς ὑποδήματα:
καὶ ταῖς ἀδελφαῖς ἀγοράσαι χιτώνιον
ἐκέλευσεν ἂν τῇ μητρί θ’ ἱματίδιον:985
πυρῶν τ’ ἂν ἐδεήθη μεδίμνων τεττάρων.
οὐ πολλὰ τοίνυν μὰ τὸν Ἀπόλλω ταῦτά γε
εἴρηκας, ἀλλὰ δῆλον ὅτι σ’ ᾐχύνετο.
καὶ ταῦτα τοίνυν οὐχ ἕνεκα μισητίας
αἰτεῖν μ’ ἔφασκεν, ἀλλὰ φιλίας οὕνεκα,990
ἵνα τοὐμὸν ἱμάτιον φορῶν μεμνῇτό μου.
λέγεις ἐρῶντ’ ἄνθρωπον ἐκνομιώτατα.
ἀλλ’ οὐχὶ νῦν ὁ βδελυρὸς ἔτι τὸν νοῦν ἔχει
τὸν αὐτόν, ἀλλὰ πολὺ μεθέστηκεν πάνυ.
ἐμοῦ γὰρ αὐτῷ τὸν πλακοῦντα τουτονὶ995
καὶ τἄλλα τἀπὶ τοῦ πίνακος τραγήματα
ἐπόντα πεμψάσης ὑπειπούσης θ’ ὅτι
εἰς ἑσπέραν ἥξοιμι—
τί σ’ ἔδρασ’; εἰπέ μοι.
ἄμητα προσαπέπεμψεν ἡμῖν τουτονί,
ἐφ’ ᾧ τ’ ἐκεῖσε μηδέποτέ μ’ ἐλθεῖν ἔτι,1000
καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις εἶπεν ἀποπέμπων ὅτι
‘πάλαι ποτ’ ἦσαν ἄλκιμοι Μιλήσιοι.’
δῆλον ὅτι τοὺς τρόπους τις οὐ μοχθηρὸς ἦν,
ἔπειτα πλουτῶν οὐκέθ’ ἥδεται φακῇ:
πρὸ τοῦ δ’ ὑπὸ τῆς πενίας ἅπανθ’ ὑπήσθιεν.1005
καὶ μὴν πρὸ τοῦ γ’ ὁσημέραι νὴ τὼ θεὼ
ἐπὶ τὴν θύραν ἐβάδιζεν ἀεὶ τὴν ἐμήν.
ἐπ’ ἐκφοράν;
μὰ Δί’ ἀλλὰ τῆς φωνῆς μόνον
ἐρῶν ἀκοῦσαι.
τοῦ λαβεῖν μὲν οὖν χάριν.
καὶ νὴ Δί’ εἰ λυπουμένην γ’ αἴσθοιτό με,1010
νηττάριον ἂν καὶ φάττιον ὑπεκορίζετο.
ἔπειτ’ ἴσως ᾔτει σ’ ἂν εἰς ὑποδήματα.
μυστηρίοις δὲ τοῖς μεγάλοις ὀχουμένην
ἐπὶ τῆς ἁμάξης ὅτι προσέβλεψέν μέ τις,
ἐτυπτόμην διὰ τοῦθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν.1015
οὕτω σφόδρα ζηλότυπος ὁ νεανίσκος ἦν.
μόνος γὰρ ἥδεθ’, ὡς ἔοικεν, ἐσθίων.
καὶ τάς γε χεῖρας παγκάλας ἔχειν μ’ ἔθη.
ὁπότε προτείνοιέν γε δραχμὰς εἴκοσιν.
ὄζειν τε τῆς χρόας ἔφασκεν ἡδύ μου.1020
εἰ Θάσιον ἐνέχεις, εἰκότως γε νὴ Δία.
τὸ βλέμμα θ’ ὡς ἔχοιμι μαλακὸν καὶ καλόν.
οὐ σκαιὸς ἦν ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἠπίστατο
γραὸς καπρώσης τἀφόδια κατεσθίειν.
ταῦτ’ οὖν ὁ θεὸς ὦ φίλ’ ἄνερ οὐκ ὀρθῶς ποιεῖ,1025
φάσκων βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις ἀεί.
τί γὰρ ποιήσει; φράζε, καὶ πεπράξεται.
ἀναγκάσαι δίκαιόν ἐστι νὴ Δία
τὸν εὖ παθόνθ’ ὑπ’ ἐμοῦ πάλιν μ’ ἀντευποιεῖν,
ἢ μηδ’ ὁτιοῦν ἀγαθὸν δίκαιόν ἐστ’ ἔχειν.1030
οὔκουν καθ’ ἑκάστην ἀπεδίδου τὴν νύκτα σοι;
ἀλλ’ οὐδέποτέ με ζῶσαν ἀπολείψειν ἔφη.
ὀρθῶς γε: νῦν δέ γ’ οὐκέτι ζῆν σ’ οἴεται.
ὑπὸ τοῦ γὰρ ἄλγους κατατέτηκ’ ὦ φίλτατε.
οὐκ ἀλλὰ κατασέσηπας, ὥς γ’ ἐμοὶ δοκεῖς.1035
διὰ δακτυλίου μὲν οὖν ἔμεγ’ ἂν διελκύσαις.
εἰ τυγχάνοι γ’ ὁ δακτύλιος ὢν τηλία.
καὶ μὴν τὸ μειράκιον τοδὶ προσέρχεται,
οὗπερ πάλαι κατηγοροῦσα τυγχάνω:
ἔοικε δ’ ἐπὶ κῶμον βαδίζειν.1040
φαίνεται.
στέφανόν γέ τοι καὶ δᾷδ’ ἔχων πορεύεται.
ἀσπάζομαί σε.
τί φησιν;
ἀρχαία φίλη,
πολιὰ γεγένησαι ταχύ γε νὴ τὸν οὐρανόν.
τάλαιν’ ἐγὼ τῆς ὕβρεος ἧς ὑβρίζομαι.
ἔοικε διὰ πολλοῦ χρόνου σ’ ἑορακέναι.1045
ποίου χρόνου ταλάνταθ’, ὃς παρ’ ἐμοὶ χθὲς ἦν;
τοὐναντίον πέπονθε τοῖς πολλοῖς ἄρα:
μεθύων γάρ, ὡς ἔικεν, ὀξύτερον βλέπει.
οὔκ, ἀλλ’ ἀκόλαστός ἐστιν ἀεὶ τοὺς τρόπους.
ὦ Ποντοπόσειδον καὶ θεοὶ πρεσβυτικοί,1050
ἐν τῷ προσώπῳ τῶν ῥυτίδων ὅσας ἔχει.
ἆ ἆ,
τὴν δᾷδα μή μοι πρόσφερ’.
εὖ μέντοι λέγει.
ἐὰν γὰρ αὐτὴν εἷς μόνος σπινθὴρ λάβῃ
ὥσπερ παλαιὰν εἰρεσιώνην καύσεται.
βούλει διὰ χρόνου πρός με παῖσαι;1055
ποῖ τάλαν;
αὐτοῦ, λαβοῦσα κάρνα.
παιδιὰν τίνα;
πόσους ἔχεις ὀδόντας.
ἀλλὰ γνώσομαι
κἄγωγ’: ἔχει γὰρ τρεῖς ἴσως ἢ τέτταρας.
ἀπότεισον: ἕνα γὰρ γόμφιον μόνον φορεῖ.
ταλάντατ’ ἀνδρῶν οὐχ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς,1060
πλυνόν με ποιῶν ἐν τοσούτοις ἀνδράσιν.
ὄναιο μέντἄν, εἴ τις ἐκπλύνειέ σε.
οὐ δῆτ’, ἐπεὶ νῦν μὲν καπηλικῶς ἔχει,
εἰ δ’ ἐκπλυνεῖται τοῦτο τὸ ψιμύθιον,
ὄψει κατάδηλα τοῦ προσώπου τὰ ῥάκη.1065
γέρων ἀνὴρ ὢν οὐχ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς.
πειρᾷ μὲν οὖν ἴσως σε καὶ τῶν τιτθίων
ἐφάπτεταί σου λανθάνειν δοκῶν ἐμέ.
μὰ τὴν Ἀφροδίτην οὐκ ἐμοῦ γ’ ὦ βδελυρὲ σύ.
μὰ τὴν Ἑκάτην οὐ δῆτα: μαινοίμην γὰρ ἄν.1070
ἀλλ’ ὦ νεανίσκ’ οὐκ ἐῶ τὴν μείρακα
μισεῖν σε ταύτην.
ἀλλ’ ἔγωγ’ ὑπερφιλῶ.
καὶ μὴν κατηγορεῖ γέ σου.
τί κατηγορεῖ;
εἶναί σ’ ὑβριστήν φησι καὶ λέγειν ὅτι
‘ πάλαι ποτ’ ἦσαν ἄλκιμοι Μιλήσιοι.’1075
ἐγὼ περὶ ταύτης οὐ μαχοῦμαί σοι.
τὸ τί;
αἰσχυνόμενος τὴν ἡλικίαν τὴν σήν, ἐπεὶ
οὐκ ἄν ποτ’ ἄλλῳ τοῦτ’ ἐπέτρεψ’ ἐγὼ ποιεῖν:
νῦν δ’ ἄπιθι χαίρων συλλαβὼν τὴν μείρακα.
οἶδ’ οἶδα τὸν νοῦν: οὐκέτ’ ἀξιοῖς ἴσως1080
εἶναι μετ’ αὐτῆς.
ὁ δ’ ἐπιτρέψων ἐστὶ τίς;
οὐκ ἂν διαλεχθείην διεσπλεκωμένῃ
ὑπὸ μυρίων ἐτῶν γε καὶ τρισχιλίων.
ὅμως δ’ ἐπειδὴ καὶ τὸν οἶνον ἠξίους
πίνειν, συνεκποτέ’ ἐστί σοι καὶ τὴν τρύγα.1085
ἀλλ’ ἔστι κομιδῇ τρὺξ παλαιὰ καὶ σαπρά.
οὐκοῦν τρύγοιπος ταῦτα πάντ’ ἰάσεται.
ἀλλ’ εἴσιθ’ εἴσω: τῷ θεῷ γὰρ βούλομαι
ἐλθὼν ἀναθεῖναι τοὺς στεφάνους τούσδ’ οὓς ἔχω.
ἐγὼ δέ γ’ αὐτῷ καὶ φράσαι τι βούλομαι.1090
ἐγὼ δέ γ’ οὐκ εἴσειμι.
θάρρει, μὴ φοβοῦ.
οὐ γὰρ βιάσεται.
πάνυ καλῶς τοίνυν λέγεις.
ἱκανὸν γὰρ αὐτὴν πρότερον ὑπεπίττουν χρόνον.
βάδιζ’: ἐγὼ δέ σου κατόπιν εἰσέρχομαι.
ὡς εὐτόνως ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τὸ γρᾴδιον1095
ὥσπερ λεπὰς τῷ μειρακίῳ προσείχετο.
Κομμάτιον Χοροῦ
τίς ἔσθ’ ὁ κόπτων τὴν θύραν; τουτὶ τί ἦν;
οὐδεὶς ἔοικεν: ἀλλὰ δῆτα τὸ θύριον
φθεγγόμενον ἄλλως κλαυσιᾷ.
σέ τοι λέγω,
ὁ Καρίων, ἀνάμεινον.1100
οὗτος εἰπέ μοι,
σὺ τὴν θύραν ἔκοπτες οὑτωσὶ σφόδρα;
μὰ Δί’ ἀλλ’ ἔμελλον: εἶτ’ ἀνέῳξάς με φθάσας.
ἀλλ’ ἐκκάλει τὸν δεσπότην τρέχων ταχύ,
ἒπειτα τὴν γυναῖκα καὶ τὰ παιδία,
ἔπειτα τοὺς θεράποντας, εἶτα τὴν κύνα,1105
ἔπειτα σαυτόν, εἶτα τὴν ὗν.
εἰπέ μοι,
τί δ’ ἔστιν;
ὁ Ζεὺς ὦ πόνηρε βούλεται
ἐς ταὐτὸν ὑμᾶς συγκυκήσας τρύβλιον
ἁπαξάπαντας ἐς τὸ βάραθρον ἐμβαλεῖν.
ἡ γλῶττα τῷ κήρυκι τούτων τέμνεται.1110
ἀτὰρ διὰ τί δὴ ταῦτ’ ἐπιβουλεύει ποιεῖν
ἡμᾶς;
ὁτιὴ δεινότατα πάντων πραγμάτων
εἴργασθ’. ἀφ’ οὗ γὰρ ἤρξατ’ ἐξ ἀρχῆς βλέπειν
ὁ Πλοῦτος, οὐδεὶς οὐ λιβανωτόν, οὐ δάφνην,
οὐ ψαιστόν, οὐχ ἱερεῖον, οὐκ ἄλλ’ οὐδὲ ἓν1115
ἡμῖν ἔτι θύει τοῖς θεοῖς.
μὰ Δί’ οὐδέ γε
θύσει. κακῶς γὰρ ἐπεμελεῖσθ’ ἡμῶν τότε.
καὶ τῶν μὲν ἄλλων μοι θεῶν ἧττον μέλει,
ἐγὼ δ’ ἀπόλωλα κἀπιτέτριμμαι.
σωφρονεῖς.
πρότερον γὰρ εἶχον μὲν παρὰ ταῖς καπηλίσιν1120
πάντ’ ἀγάθ’ ἕωθεν εὐθύς, οἰνοῦτταν μέλι
ἰσχάδας, ὅσ’ εἰκός ἐστιν Ἑρμῆν ἐσθίειν:
νυνὶ δὲ πεινῶν ἀναβάδην ἀναπαύομαι.
οὔκουν δικαίως, ὅστις ἐποίεις ζημίαν
ἐνίοτε τοιαῦτ’ ἀγάθ’ ἔχων;1125
οἴμοι τάλας,
οἴμοι πλακοῦντος τοῦ ν’ τετράδι πεπεμμένου.
ποθεῖς τὸν οὐ παρόντα καὶ μάτην καλεῖς.
οἴμοι δὲ κωλῆς ἣν ἐγὼ κατήσθιον.
ἀσκωλίαζ’ ἐνταῦθα πρὸς τὴν αἰθρίαν.
σπλάγχνων τε θερμῶν ὧν ἐγὼ κατήσθιον.1130
ὀδύνη σε περὶ τὰ σπλάγχν’ ἔοικέ τι στρέφειν.
οἴμοι δὲ κύλικος ἴσον ἴσῳ κεκραμένης.
ταύτην ἐπιπιὼν ἀποτρέχων οὐκ ἂν φθάνοις.
ἆρ’ ὠφελήσαις ἄν τι τὸν σαυτοῦ φίλον;
εἴ του δέει γ’ ὧν δυνατός εἰμί σ’ ὠφελεῖν.1135
εἴ μοι πορίσας ἄρτον τιν’ εὖ πεπεμμένον
δοίης καταφαγεῖν καὶ κρέας νεανικὸν
ὧν θύεθ’ ὑμεῖς ἔνδον.
ἀλλ’ οὐκ ἐκφορά.
καὶ μὴν ὁπότε τι σκευάριον τοῦ δεσπότου
ὑφέλοι’, ἐγώ σε λανθάνειν ἐποίουν ἀεί.1140
ἐφ’ ᾧ τε μετέχειν καὐτὸς ὦ τοιχωρύχε.
ἧκεν γὰρ ἄν σοι ναστὸς εὖ πεπεμμένος.
ἔπειτα τοῦτόν γ’ αὐτὸς ἂν κατήσθιες.
οὐ γὰρ μετεῖχες τὰς ἴσας πληγὰς ἐμοί,
ὁπότε τι ληφθείην πανουργήσας ἐγώ.1145
μὴ μνησικακήσῃς, εἰ σὺ Φυλὴν κατέλαβες.
ἀλλὰ ξύνοικον πρὸς θεῶν δέξασθέ με.
ἔπειτ’ ἀπολιπὼν τοὺς θεοὺς ἐνθάδε μενεῖς;
τὰ γὰρ παρ’ ὑμῖν ἐστι βελτίω πολύ.
τί δέ; ταὐτομολεῖν ἀστεῖον εἶναί σοι δοκεῖ;1150
πατρὶς γάρ ἐστι πᾶσ’ ἵν’ ἂν πράττῃ τις εὖ.
τί δῆτ’ ἂν εἴης ὄφελος ἡμῖν ἐνθάδ’ ὤν;
παρὰ τὴν θύραν στροφαῖον ἱδρύσασθέ με.
στροφαῖον; ἀλλ’ οὐκ ἔργον ἔστ’ οὐδὲν στροφῶν.
ἀλλ’ ἐμπολαῖον.1155
ἀλλὰ πλουτοῦμεν: τί οὖν
Ἑρμῆν παλιγκάπηλον ἡμᾶς δεῖ τρέφειν;
ἀλλὰ δόλιον τοίνυν.
δόλιον; ἥκιστά γε:
οὐ γὰρ δόλου νῦν ἔργον, ἀλλ’ ἁπλῶν τρόπων.
ἀλλ’ ἡγεμόνιον.
ἀλλ’ ὁ θεὸς ἤδη βλέπει,
ὥσθ’ ἡγεμόνος οὐδὲν δεησόμεσθ’ ἔτι.1160
ἐναγώνιος τοίνυν ἔσομαι. τί δῆτ’ ἐρεῖς;
Πλούτῳ γάρ ἐστι τοῦτο συμφορώτατον
ποιεῖν ἀγῶνας μουσικοὺς καὶ γυμνικούς.
ὡς ἀγαθόν ἐστ’ ἐπωνυμίας πολλὰς ἔχειν:
οὗτος γὰρ ἐξηύρηκεν αὑτῷ βιότιον.1165
οὐκ ἐτὸς ἅπαντες οἱ δικάζοντες θαμὰ
σπεύδουσιν ἐν πολλοῖς γεγράφθαι γράμμασιν.
οὐκοῦν ἐπὶ τούτοις εἰσίω;
καὶ πλῦνέ γε
αὐτὸς προσελθὼν πρὸς τὸ φρέαρ τὰς κοιλίας,
ἵν’ εὐθέως διακονικὸς εἶναι δοκῇς.1170
Κομμάτιον Χοροῦ
τίς ἂν φράσειε ποῦ 'στι Χρεμύλος μοι σαφῶς;
τί δ’ ἔστιν ὦ βέλτιστε;
τί γὰρ ἀλλ’ ἢ κακῶς;
ἀφ’ οὗ γὰρ ὁ Πλοῦτος οὗτος ἤρξατο βλέπειν,
ἀπόλωλ’ ὑπὸ λιμοῦ. καταφαγεῖν γὰρ οὐκ ἔχω,
καὶ ταῦτα τοῦ σωτῆρος ἱερεὺς ὢν Διός.1175
ἡ δ’ αἰτία τίς ἐστιν ὦ πρὸς τῶν θεῶν;
θύειν ἔτ’ οὐδεὶς ἀξιοῖ.
τίνος οὕνεκα;
ὅτι πάντες εἰσὶ πλούσιοι: καίτοι τότε,
ὅτ’ εἶχον οὐδέν, ὁ μὲν ἂν ἥκων ἔμπορος
ἔθυσεν ἱερεῖόν τι σωθείς, ὁ δέ τις ἂν1180
δίκην ἀποφυγών, ὁ δ’ ἂν ἐκαλλιερεῖτό τις
κἀμέ γ’ ἐκάλει τὸν ἱερέα: νῦν δ’ οὐδὲ εἷς
θύει τὸ παράπαν οὐδὲν οὐδ’ εἰσέρχεται,
πλὴν ἀποπατησόμενοί γε πλεῖν ἢ μύριοι.
οὔκουν τὰ νομιζόμενα σὺ τούτων λαμβάνεις;1185
τὸν οὖν Δία τὸν σωτῆρα καὐτός μοι δοκῶ
χαίρειν ἐάσας ἐνθάδ’ αὐτοῦ καταμένειν.
θάρρει: καλῶς ἔσται γάρ, ἢν θεὸς θέλῃ.
ὁ Ζεὺς ὁ σωτὴρ γὰρ πάρεστιν ἐνθάδε,
αὐτόματος ἥκων.1190
πάντ’ ἀγαθὰ τοίνυν λέγεις.
ἱδρυσόμεθ’ οὖν αὐτίκα μάλ’, ἀλλὰ περίμενε
τὸν Πλοῦτον, οὗπερ πρότερον ἦν ἱδρυμένος
τὸν ὀπισθόδομον ἀεὶ φυλάττων τῆς θεοῦ.
ἀλλ’ ἐκδότω τις δεῦρο δᾷδας ἡμμένας,
ἵν’ ἔχων προηγῇ τῷ θεῷ σύ.1195
πάνυ μὲν οὖν
δρᾶν ταῦτα χρή.
τὸν Πλοῦτον ἔξω τις κάλει.
ἐγὼ δὲ τί ποιῶ;
τὰς χύτρας, αἷς τὸν θεὸν
ἱδρυσόμεθα, λαβοῦσ’ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρε
σεμνῶς: ἔχουσα δ’ ἦλθες αὐτὴ ποικίλα.
ὧν δ’ οὕνεκ’ ἦλθον;1200
πάντα σοι πεπράξεται.
ἥξει γὰρ ὁ νεανίσκος ὡς σ’ εἰς ἑσπέραν.
ἀλλ’ εἴ γε μέντοι νὴ Δί’ ἐγγυᾷ σύ μοι
ἥξειν ἐκεῖνον ὡς ἔμ’, οἴσω τὰς χύτρας.
καὶ μὴν πολὺ τῶν ἄλλων χυτρῶν τἀναντία
αὗται ποιοῦσι: ταῖς μὲν ἄλλαις γὰρ χύτραις1205
ἡ γραῦς ἔπεστ’ ἀνωτάτω, ταύτης δὲ νῦν
τῆς γραὸς ἐπιπολῆς ἔπεισιν αἱ χύτραι.
οὐκ ἔτι τοίνυν εἰκὸς μέλλειν οὐδ’ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἀναχωρεῖν
ἐς τοὔπισθεν: δεῖ γὰρ κατόπιν τούτων ᾁδοντας ἕπεσθαι.