.jpg) | |||
| Data i miejsce urodzenia | |||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |||
| Zawód, zajęcie | |||
| Odznaczenia | |||
  | |||
| |||
Hieronim Rafał Łopaciński[1] herbuLubicz, pseudonim „Rafał Lubicz” (ur.30 września1860 wOśnie Górnym, zm.25 sierpnia1906 wLublinie) – polskijęzykoznawca ietnograf, historykLublina, członekAkademii Umiejętności.
Hieronim Łopaciński urodził się wOśnie Górnym wKaliskiem. Był synem Ludwika,dzierżawcy i pisarzawięziennego, oraz Marii z Krusiewiczów. Prawnuk Bartłomieja Łopacińskiego, zgałęzi upickiej roduŁopacińskich z Litwy, której członkowie mieszkali potem wInflantach (z gałęzi tej wywodzi się babkaCzesława Miłosza[2]), bądź zlinii pisarskiej Łopacińskich[3].
Uczęszczał do szkoły powszechnej wBrześciu Kujawskim, następnie doMęskiego Gimnazjum Klasycznego wKaliszu, które ukończył ze srebrnym medalem w 1879. W latach 1879–1883 studiował filologię na Wydziale Filozoficzno-HistorycznymUniwersytetu Warszawskiego. Po studiach pracował przez rok jako nauczyciel języków starożytnych wIII Gimnazjum w Warszawie, a od 1 stycznia 1884 był profesorem filologii i historii w gimnazjum w Lublinie. W 1904 nie przyjął propozycji objęcia Katedry Historii LiteraturyUniwersytetu Lwowskiego (po śmierciPiotra Chmielowskiego). W 1900 został powołany na członka korespondenta krakowskiej AU (późniejszej PAU). Był odznaczonyOrderami św. Anny (1896) iśw. Stanisława (1888).
Jego zainteresowania naukowe obejmowały słownictwogwarowe, obrzędy ludowe, historię Lublina, bibliologię, latynistykę. Zajmował się m.in.prowincjonalizmami wterminologii zawodowej – górniczej, flisackiej, rybackiej. Badał obrzędy ludoweZielonych Świątek i wigilii św. Jana Chrzciciela. Prowadził badania nad rękopisami i inkunabułami w archiwach prowincjonalnych. Przyczynił się do utworzenia Muzeum Ludowego i Biblioteki Publicznej w Lublinie (późniejszą Wojewódzką iMiejską Bibliotekę Publiczną w Lublinie nazwano jego imieniem), gromadził pamiątki historyczne związane z Lublinem z XVII-XIX w. W 1901 przygotował „Wystawę sztuki i starożytności”, na której prezentowano zbiory antropologiczne, modele chat, ubiory, narzędzia, rzemiosło artystyczne. Łopaciński współpracował z pismem geograficzno-etnograficznym „Wisła”, utrzymywał kontakty naukowe m.in. zJanem Karłowiczem,Adamem Antonim Kryńskim,Janem Łosiem,Wojciechem Kętrzyńskim.
Zmarł wskutek wypadku drogowego; wypadł z bryczki poniesionej przez konie, doznając ciężkich obrażeń, które okazały się śmiertelne. Pochowany na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie[4].
Ogłosił ponad 160 prac naukowych, m.in.:
Był także encyklopedystą. Na prośbęZygmunta Glogera napisał do jegoEncyklopedii staropolskiej dwa hasłaPomniki iSłowniki polskie. Jego nazwisko jako współtwórcę tej encyklopedii wymienia autor wposłowiu tomu IV[5].
