 | Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίςπαραπομπές.Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγέςχρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναιεπαληθεύσιμο. Το πρότυπο τοποθετήθηκε χωρίς ημερομηνία. Για τη σημερινή ημερομηνία χρησιμοποιήστε: {{χωρίς παραπομπές|15|02|2026}} |
ΗΣαντερία αφρικανική θρησκεία με έντονα στοιχεία θρησκευτικού συγκρητισμού, που μεταδόθηκε στον Νέο Κόσμο και ιδιαίτερα στηνΚούβα με τους νέγρους σκλάβους τον16ο αιώνα. Εκτός της Κούβας, είναι εξαπλωμένη στιςΗ.Π.Α., στον ισπανόφωνο πληθυσμό τηςΦλόριντα, τουΠουέρτο Ρίκο, του Νιού Τζέρσεϊ, τηςΝέας Υόρκης και τουΛος Άντζελες. Απαντάται, επίσης, στηνΑργεντινή, τηΒραζιλία, τηνΚολομβία, τοΜεξικό και τη Βενεζουέλα. ΣτηνΕυρώπη μεταφέρθηκε εξαιτίας μετακινήσεων πληθυσμών από τις γαλλικές και oλλανδικές κτήσεις και απαντάται κυρίως στηΓαλλία και τηνΟλλανδία.
Στην Κούβα η Σαντερία αναμίχθηκε με τονκαθολικισμό, εγείροντας πολλά προβλήματα θρησκευτικού συγκρητισμού. Ωστόσο, η κουβανική επανάσταση κήρυξε σχεδόν αμέσως τηνΚούβα αθεϊστικό κράτος. Το1962 ο Κάστρο έκλεισε πάνω από 400 Καθολικά σχολεία, κατηγορώντας τα για διασπορά επικίνδυνων ιδεών. Το1992, όμως, το κομμουνιστικό κόμμα αποφάσισε να αλλάξει το σύνταγμα του κράτους, μετατρέποντάς το από αθεϊστικό σε κοσμικό, επιτρέποντας την ελεύθερη λατρεία όλων των θρησκειών στο νησί.
Σήμερα έξι Κουβανοί στους δέκα πιστεύουν σε κάποιο Θεό. Όλες οι θρησκείες κέρδισαν το χαμένο έδαφος και ασκούνται πλέον ελεύθερα στην Κούβα. Κορυφαία στιγμή της θεμελίωσης της ανεξιθρησκίας της Κούβας αποτελεί η επίσκεψη τουΠάπα Ιωάννη Παύλου του Β΄ στο νησί το1998, ενώ τονΙανουάριο του2004 βρέθηκε στην Κούβα και οΟικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
Η Σαντερία διατηρεί τη μεγαλύτερη ποσοστιαία εξάπλωση στην Κούβα. Οι Κουβανοί ποτέ δε σταμάτησαν να ακολουθούν, λίγο πολύ στα κρυφά, τα ήθη και τα έθιμα της. Στην Κούβα, η πλειονότητα των «σαντέρος», των πιστών της Σαντερία, εκτελεί τελετουργίες που έχουν τις ρίζες τους στις τελετές τωνΓιορούμπα τηςΝιγηρίας.
Η Σαντερία είναι μια ολοκληρωμένη θρησκεία που, σε γενικές γραμμές, παραδέχεται ένα μεγάλο θεό, δημιουργό των πάντων, τον «Ολόφι», ο οποίος είναι μακριά από την ανθρώπινη αντίληψη. Για τα καθημερινά οι πιστοί έρχονται σε πνευματική επαφή με τους αγγελιαφόρους του, τους «Ορίτσας». Αυτοί αποτελούν θεότητες που εκπροσωπούν τόσο τα στοιχεία της φύσης, όσο και τους ανθρώπινους χαρακτήρες. Από αυτούς οι άνθρωποι ζητούν χάρες και προστασία, αλλά εισπράττουν ενίοτε και τιμωρία.
Στην Σαντερία οι θεοί δεν είναι τέλειοι. Έχουν ανθρώπινα ελαττώματα και χαρακτηριστικά. Επίσης δεν υπάρχουν οι έννοιες της «αμαρτίας» και της «τελικής κρίσεως», άρα ούτε κάποιο οργανωμένο σύστημα ηθικής. Ο καθένας μπορεί να έχει τον προσωπικό του Θεό, να του δώσει όποιο όνομα και ιδιότητες θέλει και να τον συμβολίζει με ένα αντικείμενο.
Πολύ συχνά, με την ευκαιρία της γιορτής ενός θεού, την επέτειο της μύησης ενός πιστού ή το θάνατο ενός σημαντικού «σαντέρο», οργανώνονται θρησκευτικές γιορτές-τελετές, στις οποίες όσοι πιστοί προσέλθουν χορεύουν στο ρυθμό των τύμπανων. Εφ' όσον η τελετή πάει κατ' ευχήν, κάποια στιγμή ένας, δύο ή και περισσότεροι αφρικανοί θεοί που καλούνται επίμονα, κατεβαίνουν επί Γης και «καταλαμβάνουν» το σώμα ισάριθμων πιστών.
Σ' όλα αυτά, ημουσική παίζει πρωτεύοντα ρόλο, αφ' ενός γιατί ο «πρώτος» τραγουδιστής της τελετής ουσιαστικά οδηγεί τα δρώμενα (κάτι που απαιτεί ιδιαίτερη γνώση και πείρα), αφ' ετέρου γιατί τα τρία ιερά τύμπαναμπατά θεωρούνται καθεαυτό μεταφυσικές οντότητες, που στα χέρια των μυημένων μουσικών μιλούν απ' ευθείας τη γλώσσα των θεών. Η ρυθμολογία της «Σαντερία» είναι οπωσδήποτε η πιο πολύπλοκη και ενδιαφέρουσα της κουβανέζικης μουσικής, καθώς οι «ρυθμοί των θεών» είναι αυστηρά προκαθορισμένοι και ενορχηστρωμένοι, γεμάτοι από συνεχείς «συνομιλίες» ανάμεσα στα τρία τύμπανα, χωρίς όμως ίχνος αυτοσχεδιασμού, σε μια παράδοση που, αιώνες τώρα, περνάει από μουσικό σε μουσικό ίδια και απαράλλαχτη και ο βαθμός δυσκολίας της είναι τέτοιος, που ο μουσικός των «μπατά» οφείλει να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στη μελέτη για τουλάχιστον μια δεκαετία ώσπου να θεωρηθεί πραγματικός γνώστης του τεράστιου ρεπερτορίου (πάνω από 90 «ρυθμοί», στην πραγματικότητα κανονικές συνθέσεις-έργα για κρουστά). Τα τραγούδια της Σαντερία είναι πάντα «αντιφωνικά», δηλαδή ο πρώτος τραγουδιστής «καλεί» και η χορωδία των πιστών «απαντά», σ' ένα συνεχή φωνητικό διάλογο που είναι χαρακτηριστικός όλης σχεδόν της αφρικανικής μουσικής. Ακόμα και σήμερα, έναν αιώνα μετά την άφιξη των τελευταίων σκλάβων στην Κούβα, τα θρησκευτικά τραγούδια ερμηνεύονται στην αφρικανική διάλεκτο τωνΓιορούμπα, μια γλώσσα που οι βαθιά μυημένοι στη Σαντερία μπορούν ακόμη, εν μέρει, να μιλήσουν.
ΤοΣαντιάγο είναι το προπύργιο της Σαντερία. ΚάθεΙούνιο διοργανώνεται εκεί φημισμένο καρναβάλι. Η πόλη γιορτάζει με αυτόν τον τρόπο τον προστάτη της, τον απόστολοΙάκωβο. Η μουσική και ο χορός είναι ασταμάτητα. Το τραγούδι της Γεμάγια, της θεάς της θάλασσας, ακούγεται συχνά-πυκνά στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης.