Mae'rmul yn groesryw ceffyl domestig rhwngasyn (Equus asinus) acheffyl (Equus caballus). Mae'n epilasyn gwryw (jac) a cheffyl benywaidd (caseg).[1][2][3] Mae'r ceffyl a'r asyn yn wahanol rywogaethau, gyda niferoedd gwahanol o gromosomau; o'r ddwy hybrid cenhedlaeth gyntaf bosibl rhyngddynt, mae'r mul yn haws i'w gael ac yn fwy cyffredin na'r hinni, sef epil ceffyl gwrywaidd (march) ac asyn benywaidd (asen).
Mae mulod yn amrywio'n fawr o ran maint, a gallant fod o unrhyw liw. Maent yn fwy amyneddgar, yn galetach ac yn para'n hirach na cheffylau, ac yn cael eu hystyried yn llai ystyfnig a mwy deallus nag asynnod.[4]
Mulod yn cludo offer bocsys Post yr Unol Daleithiau (US Mail), 2008
Gelwir yr anifal gan enwau eraill, nifer ohonynt yn ddifriol;bastad mul, mwlsyn, miwl, epil march ac asen.[1] Daw'r gair "mul" fel mewn sawl iaith Ewropeaidd arall, o'rLladin,mūlus - nid yw'n glir o le ddaw'r gair honno.[1]
Ceir y cofnod cynharaf o'r gair 'asyn' yn y Gymraeg yn llawysgrifBrut Dingestow (sy'n destun cynnar oBrut y Brenhinoedd o'r 13g; "adurn muloed a meirch".[1]
Daeth bridio mulod yn bosibl dim ond pan oedd ystod y ceffyl domestig, a darddodd o Ganol Asia tua 3500 CC, yn ymestyn i mewn i faes yr asyn domestig, a darddodd yng ngogledd-ddwyrain Affrica. Mae'n debyg bod y gorgyffwrdd hwn wedi digwydd ynAnatolia aMesopotamia yng Ngorllewin Asia, a magwyd mulod yno cyn 1000 CC.[5]
Mae paentiad ym Meddrod Nebamun ynThebes, sy'n dyddio o tua 1350 CC, yn dangos cerbyd wedi'i dynnu gan bâr o anifeiliaid sydd wedi'u hadnabod yn amrywiol fel onager,[6] fel mulod:[5] neu fel hinniaid ('bastard mul' - epil march ac asen).[7] Yr oedd Mulod yn bresennol ynIsrael aJiwdea yn amser yBrenin Dafydd.[5] Ymhlith y bas-reliefau sy'n darlunio Helfa'r Llew yn Ashurbanipal o Balas GogleddolNinefe mae delwedd glir a manwl o ddau ful yn llwythog â rhwydi ar gyfer hela.[7]
NododdHomeros eu bod wedi cyrraedd Asia Leiaf yn yrIliad yn 800 CC.[8]
Mae mulod gan amlaf yn ddi-haint. Mewn pum canrif, dim ond 60 o enedigaethau naturiol y ma'r British mule society wedi'u cofnodi oherwydd croesiadau digymell rhwng mulod,[10] sy'n dangos ymyloldeb y ffenomen a'r amhosibl bron yn ymarferol o greu rhywogaeth fasnachol hyfyw newydd ar gyfer bridwyr.
Mae'n hysbys ers 1999 mai'r gwahaniaethau mewn strwythurau cromosomaidd yn y ddwy rywogaeth riant[11] sy'n gyfrifol am y broblem paru cromosomau yn ystod meiosis, yn hytrach nag odrif y cromosomau mewn mulod.
Mae mulod a mulod yn bresennol mewn 10% o achosionanemia hemolytig difrifol sy'n gysylltiedig â gwrthgyrff y fam sydd wedi'u cynnwys mewn colostrwm yn ystod dyddiau cyntaf bwydo ar y fron. Mae'r achos wedi'i nodi ers canol y 1940au ac ers hynny mae wedi'i ddatrys trwy ditradu gwrthgyrff, oedi wrth fwydo ar y fron, a thrallwyso celloedd gwaed y fam.[12].
↑"Mule Day: A Local Legacy".americaslibrary.gov. Library of Congress. 18 December 2013.Archifwyd o'r gwreiddiol ar 28 September 2020. Cyrchwyd22 September 2020.
↑"What is a mule?".The Donkey Sanctuary.Archifwyd o'r gwreiddiol ar 1 October 2020. Cyrchwyd22 September 2020.
↑http://wwwpsvt.free.fr/svt/bio/caryotype/caryotype.htm :Mae'r cofroddion mwyaf, y mulod a grëwyd gan croisement an âne (Equus asinus) gydag asyn (Equus caballus) yn ddi-haint. Ar ôl pum canrif, cofrestrodd y British Muls Society dim ond 60 o enedigaethau naturiol o hybridau. Dyma enw'r cromosomau (63) sy'n cyflwyno majeure anodd mewn atgenhedlu natur yng nghyd-destun rhaniad cellog. Mae cyflwr y cof yn cael ei gynhyrchu fel arfer mewn parau. Mewn ceffylau, mae'r cromosomau yn cyrraedd y rhif o 64, mewn asynnod 62."
.jpg)
