- Am y pentref yng Nghymru, gwelerLibanus, Powys; am ddefnyddiau eraill, gwelerLibanus (gwahaniaethu).
Libanus |
Gweriniaeth Libanus
الجمهوريّة اللبنانيّة
(ynganiad: al-Jumhūrīyah al-Lubnānīyah) |
 |
| Arwyddair | Libanus: Y Wefr o Fyw  |
|---|
| Math | gwladwriaeth sofran, un o wledydd môr y canoldir,gwlad |
|---|
|
| Prifddinas | Beirut |
|---|
| Dinas fwyaf | Beirut |
|---|
| Poblogaeth | 6,100,075 |
|---|
| Sefydlwyd | 1516 (Ffurfiwyd)
22 Tachwedd 1943 (Annibyniaeth oddi wrthFfrainc |
|---|
| Anthem | Anthem Genedlaethol Libanus |
|---|
| Pennaeth llywodraeth | Nawaf Salam |
|---|
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00, EET, Amser Haf Dwyrain Ewrop, Asia/Beirut |
|---|
Iaith/Ieithoedd
swyddogol | Arabeg |
|---|
| Daearyddiaeth |
|---|
| Rhan o'r canlynol | Y Dwyrain Canol,De-orllewin Asia,Asia |
|---|
| Gwlad | Libanus |
|---|
| Arwynebedd | 10,452 ±1 km² |
|---|
| Gerllaw | Y Môr Canoldir |
|---|
| Yn ffinio gyda | Syria, Israel |
|---|
| Cyfesurynnau | 33.83333°N 35.76667°E |
|---|
| Gwleidyddiaeth |
|---|
| Corff deddfwriaethol | Senedd Libanus |
|---|
Swydd pennaeth
y wladwriaeth | Arlywydd Libanus |
|---|
| Pennaeth y wladwriaeth | Joseph Khalil Aoun |
|---|
Swydd pennaeth
y Llywodraeth | Prif Weinidog Libanus |
|---|
| Pennaeth y Llywodraeth | Nawaf Salam |
|---|
 |
 |
| Ariannol |
|---|
| Cyfanswm CMC (GDP) | $23,132 million |
|---|
| Arian | punt Libanus |
|---|
| Canran y diwaith | 6 ±1 canran |
|---|
| Cyfartaledd plant | 1.714 |
|---|
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.706 |
|---|
|
|
Gwlad fach fynyddig yn yDwyrain Canol ar lan ddwyreiniol yMôr Canoldir ywGweriniaeth Libanus neuLibanus (Arabeg: الجمهورية اللبنانية; Saesneg:Lebanon). Mae'n ffinio âSyria i'r gogledd a'r dwyrain a gydagIsrael i'r de. Maebaner Libanus yn cynnwys delweddcedrwydden Libanus yn wyrdd yn erbyn cefndir gwyn gyda stribed coch llorweddol ar y brig a'r gwaelod.
Cafodd y wlad ei henw oddi wrth gadwynMynydd Libanus, sy'n ymestyn o'r gogledd i'r de am tua 160 km i'r dwyrain o'r arfordir. Mae "Laban" yn golygu "gwyn" mewnAramaeg.
Cyhoeddodd Libanus ei hanibyniaeth22 Tachwedd1943, gan gadw ffiniau Libanus Fawr (1920 -1926), wedi misoedd o brotestio. Ymddangosodd arweinwyr megisBéchara el-Khoury aRiad El Solh, a datblygodd y syniad o gyfamod cenedlaethol ble fyddai'r system wleidyddol yn gweithio'n drawsgymunedol, gyda'r Arlywydd yn dod o'r gymuned fwslemaidd a'r Prif Weinidog o'r gymuned gristnogol er enghraifft.
Cyfeirid at y wlad fel "Swistir y Dwyrain Canol" rhwng y 1950au a'r 1970au, oherwydd presenoldeb nifer o fanciau, wrth i economi Libanus ddatblygu'n gyflym ochr yn ochr ag isadeiladwaith a'r wladwriaeth, yng nghyfnodauCamille Chamoun aFouad Chéhab yn arlywyddion.
Ar yr un pryd, roedd Libanus hefyd yn wynebu tensiynau cymdeithasol, ynghyd â chanlyniadau creu gwladwriaethIsrael. Mudodd 120,000 o Balesteiniaid i'r wlad o1948 ymlaen. Tynnwyd Libanus fesul dipyn i'rGwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd, yn enwedig wedi diwedd y 1960au gydaChytundeb Cairo aMis Medi Du. Ystyrir i'r cytundeb gwthio'r wlad tua'rrhyfel cartref a barodd rhwng1975 a1990, gyda chymysgedd o ffactorau gwleidyddol, crefyddol a'rmaffia.
Meddianwyd Libanus gan Syria wediCytundeb Taëf ym1989, gan barhau felly nes2005. Ansefydlog bu hanes cynnar Ail Weriniaeth Libanus, gyda'rgwrthdaro yn 2007 a 2008, ac eto yn 2014-2016 cyn etholMichel Aoun yn arlywydd. Ochr yn ochr â hynny, mae'r wlad yn parhau i wynebu problemau sylweddol o'i hamgylch, gan gynnwysrhyfel gydag Israel yn 2006 yn ogystal âGwrthryfel Syria.
Arabeg yw'r brif iaith gydaFfrangeg yn ail iaith swyddogol. Mae Libanus yn adnabyddus yn y Dwyrain Canol am ei chymdeithas gymysg, ond mae'n wlad a rwygir gan wahaniaethau crefyddol hefyd, gyda tua hanner y boblogaeth yn Gristnogion o sawl enwad a'r hanner arall yn Fwslimiaid.
Ar un adeg cyfeirid at Beirut fel "Paris yLefant" a nodweddid gan ei bywyd cosmopolitaidd, soffistigedig. Mae'n aros yn un o ganolfannau diwylliannol pwysicafy Byd Arabaidd, yn enwedig ym myd llenyddiaeth, cerddoriaeth a newyddiaduraeth.
Mae coginio a bwyd Libanus yn enwog hefyd.
.svg)
