| Jakob Böhme | |
|---|---|
 Portread o Jakob Böhme gan Christoph Gottlob Glymann (dechrau'r 18g) | |
| Ffugenw | Teutonicus Philosophus, Desiderius Philadelphus  |
| Ganwyd | 24 Ebrill 1575 Stary Zawidów |
| Bu farw | 17 Tachwedd 1624 Görlitz |
| Dinasyddiaeth | Yr Almaen |
| Galwedigaeth | athronydd, diwinydd,ysgrifennwr |
| Adnabyddus am | The Aurora |
| Gwefan | http://jacob-boehme.org/ |
Athronydd,cyfrinydd Cristnogol adiwinyddProtestannaidd o'rAlmaen oeddJakob Böhme (24 Ebrill1575 –17 Tachwedd1624). Mae ei waithMysterium Magnum (1623) yn cyfunocyfriniaeth natury Dadeni ag athrawiaethFeiblaidd, a'i draethawdVon der Gnadenwahl (1623) yn ymdrin â rhyddid yng nghyd-destunCalfiniaeth. Cafodd ddylanwad pwysig ar fudiadau diweddarach yn yr Almaen gan gynnwysDelfrydiaeth aRhamantiaeth.[1]
Ganed ef yn Alt Seidenberg (bellach Stary Zawidów,Gwlad Pwyl), gerGörlitz,Bohemia, ynyr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Cafodd ei fagu yng nghyfnod diweddary Diwygiad Protestannaidd, ac yn niwedd ei arddegau aeth i Görlitz ym mha le'r oedd dadleuon ffyrnig rhwng yr amryw sectau a ffynnai yn y dref honno:cudd-Galfiniaid,Ailfedyddwyr, ySchwenckfeldiaid, meddygonParacelsiaidd, adyneiddwyr, yn ogystal âLwtheriaid uniongred.Crydd ydoedd o ran ei alwedigaeth, a chan ei fod o duedd fyfyrgar, ymroddodd yn ei oriau hamddenol i astudio diwinyddiaeth, anianaeth, asêr-ddewiniaeth. Mae'n debyg i ffydd Böhme gael ei deffro dan ddylanwad Martin Möller, y gweinidog Lwtheraidd yn Görlitz, mewn un o'i gêl-gyfarfodydd crefyddol ym 1600. Yn ôl yr hen chwedl ysbrydol, honnai i Böhme gael ei amgylchu fwy nag unwaith ganoleuni dwyfol, ac iddo, yn nerth y goleuni hwnnw, ddarganfod hanfod, rhin, a defnydd-lysiau y maes. Yr oedd Böhme yn ddyn uniawn a difrifol ym mhob peth. Erlidid ef yn dost gan wŷr eglwysig, ond perchid a mawrygid ef gan bawb arall – hyd yn oed gan bendefigion, meddygon, a marsiandwyr. Bu farw Jakob Böhme yn Görlitz yn 49 oed.
Mae dysgeidiaeth Böhme yn gysegredig yn yr ymgais i brofi angenrheidrwydd pethau trwy olrhain eu tarddiad ibriodoliaethau Duw. Oherwydd hyn, cyhuddir ef gan ddarllenwyr arwynebol, a rhagfarnllyd, o goledduathrawiaeth y Manicheaid. Ond olrhain y gyfatebiaeth y mae sydd rhwng y byd gweledig ac anianol a'r byd anweledig ac uwch-anianol. Er gwaethaf llawer o syniadau gwylltion a gynhwysant, y mae yn ei lyfrau wirioneddau mor ddyfnion, a meddyliau mor odidog, fel y maent wedi derbyn cymeradwyaeth y meddylwyr mwyaf. Ysgrifennodd Böhme tua 30 o lyfrau, gan gynnwys ei gyfrol gyntaf,Aurora ("Y Gwawrddydd", 1612).
Rhennir awduriaeth Böhme yn dri chyfnod, yn cyfateb i ddosbarthiad triphlyg ei weithiau:—(1.) Athroniaeth; sef ymgais i ddyfod o hyd i Dduw fel y mae ynddo ei hun. Gwneir hyn yn eiAurora. (2.) Bydhaniad; yr amlygiad o'r dwyfol yn y creadur. (3.) Diwinyddiaeth; yr amlygiad o Dduw yn enaid dyn. Y mae ei ddylanwad fel awdur yn gyfyngedig i ddysgedigion. Un o'i brif feddyliau ydyw, mai Duw ydyw gwaelod pob peth, a'i fod yn gorwedd o dan y cyfan. Yr ydym ni, gan hynny, i ddisgyn i lawr at Dduw, ac nid i ymddyrchafu ato. Y mae Duw i'w gael yn y gweithredol, nid yn y drychfeddyliol. Dylem gychwyn gyda Duw, ac nid ceisio cyrraedd ato trwy ymdrech meddyliol.
Yr oedd Böhme yn ddyledus am ymadroddion a drychfeddyliau cynorthwyol iParacelsus,Valentin Weigel, a Schwenckfeld; ond am y gweddill, nyddodd ei holl gyfundraeth o ddefnyddiau ei feddwl ffrwythlawn ei hun. Ymdaenodd ei syniadau yn brysur, a darllenid ei weithiau yn ddyfal gan wŷr o fathIsaac Newton,Friedrich Schelling, aGeorg Hegel. Franz Baader ydyw y mwyaf hynod fel eglurydd ei weithiau.
