| لیتوانیا |
|---|
| بەلیتوانی: Lietuvos Respublika |
|---|
 |
| بەشێکە لە | وڵاتانی باڵتیک،یەکێتیی ئەورووپا،ناوچەی ئابووری ئەورووپی،ئەورووپای باکوور |
|---|
| دامەزران | ١١ی ئازاری ١٩٩٠ |
|---|
| ناو بە زمانی فەرمی | Lietuva |
|---|
| کورتەناو | Литва |
|---|
| زمانی فەرمی | زمانی لیتوانی |
|---|
| سروودی نیشتمانی | Tautiška giesmė |
|---|
| Culture | culture of Lithuania |
|---|
| دروشم | Vienybė težydi |
|---|
| کیشوەر | ئەورووپا |
|---|
| وڵات | لیتوانیا |
|---|
| پایتەخت | ڤیلنیوس |
|---|
| ناوچەی کاتی | UTC+02:00،UTC+03:00 |
|---|
| ناوچەی جوگرافی | وڵاتانی باڵتیک |
|---|
| پۆتانی شوێن | ٥٥°١٢′٠″N ٢٤°٠′٠″E |
|---|
| Coordinates of easternmost point | ٥٥°١٧′٧″N ٢٦°٥٠′٦″E |
|---|
| Coordinates of northernmost point | ٥٦°٢٧′٠″N ٢٤°٥٢′٤٨″E |
|---|
| Coordinates of southernmost point | ٥٣°٥٣′٤٩″N ٢٤°٢١′٧″E |
|---|
| Coordinates of westernmost point | ٥٥°١٦′٥٢″N ٢٠°٥٧′١٥″E |
|---|
| بەرزترین خاڵ | Aukštojas Hill |
|---|
| نزمترین خاڵ | Nemunas Delta |
|---|
| شێوەی بنەڕەتیی حکوومەت | semi-presidential system،پەرلەمانی کۆماری |
|---|
| پۆستی سەرۆکی دەوڵەت | President of the Republic of Lithuania |
|---|
| سەرۆکی حکوومەت | Gitanas Nausėda |
|---|
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Litvánia miniszterelnökeinek listája |
|---|
| سەرۆک | Inga Ruginienė |
|---|
| دەستەی جێبەجێکردن | Government of Lithuania |
|---|
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Seimas |
|---|
| دەسەڵاتی دادوەری باڵا | Constitutional Court of Lithuania |
|---|
| Central bank | Bank of Lithuania |
|---|
| دانیشتووان | ٢٬٨٦٠٬٠٠٢ |
|---|
| دراو | یۆرۆ |
|---|
| ھاوسنوورە لەگەڵ | بیلاڕووس،لاتڤیا،پۆڵەندا،ڕووسیا،سوێد |
|---|
| Driving side | right |
|---|
| Electrical plug type | Europlug،Schuko |
|---|
| جێگەی دەگرێتەوە | Lithuanian Soviet Socialist Republic،یەکێتیی سۆڤیەت |
|---|
| زمانەکان | Samogitian،زمانی لیتوانی،Lithuanian Sign Language،زمانی ڕووسی،kdr |
|---|
| ڕووبەر | ٦٥٬٣٠٠±١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
|---|
| وێبگە | https://lietuva.lt |
|---|
| ھاشتاگ | Lithuania |
|---|
| پاوانی ئینتەرنێتی | .lt |
|---|
| وەسفی ئاڵا | flag of Lithuania |
|---|
| وەسفی نیشان | Coat of arms of Lithuania |
|---|
| جوگرافیای ئەم بابەتە | Geography of Lithuania |
|---|
| Patron saint | Saint Casimir |
|---|
| Railway traffic side | right |
|---|
| ئابووری بابەت | economy of Lithuania |
|---|
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Lithuania |
|---|
| کۆدی مۆبایلی وڵات | 246 |
|---|
| کۆدی تەلەفۆنی وڵات | +370 |
|---|
| Trunk prefix | 8 |
|---|
| Emergency phone number | 112،02 |
|---|
| GS1 country code | 477 |
|---|
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | LT |
|---|
| Maritime identification digits | 277 |
|---|
| ناسنامەی زاراوەی NCI | C16799 |
|---|
| Category for honorary citizens of entity | Category:Honorary citizens from Lithuania |
|---|
 |
|
پۆتانەکان:54°54′N25°19′E /54.900°N 25.317°E /54.900; 25.317 (Purnuškės (centre of gravity))لیتوانیا، بە فەرمیکۆماری لیتوانیا (بەلیتوانی: Lietuvos Respublika)، وڵاتێکە لە ناوچەیباڵتیک لە باکووری ئەورووپا، ئەندامییەکێتیی ئەورووپا،ئەنجومەنی ئەورووپا،ناوچەی یۆرۆ، ناوچەی شنگن،ناتۆ و ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری، و ئەندامی بانکی وەبەرھێنانی وڵاتانی باکووری ئەورووپایە، و بەشێکە لە ڕێکخراوی ھاوکاری باکووری ئەورووپی و وڵاتانی باڵتیک.
لیتوانیا یەکێکە لە وڵاتانی باڵتیک. ئەم وڵاتە دەکەوێتە کەنارەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتیدەریای باڵتیک، لە ڕۆژھەڵاتیسوێد ودانمارک. لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵلاتڤیا، لە ڕۆژھەڵات و باشوورەوە لەگەڵبیلاڕووس، لە باشوورەوە لەگەڵپۆڵەندا و لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ کالینینگراد (پارێزگەیەکیڕووسیا) ھاوسنوورە.
لە ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتووانی لیتوانیا دەگاتە ٦،٦٤٢،٧٧٨ کەس و پایتەخت و گەورەترین شاری لیتوانیا ڤیلنیسە. شارە گەورەکانی دیکە بریتین لە کاوناس و کیلیپێدا.
لیتوانییەکان گەلی باڵتیکن. زمانی فەرمیزمانی لیتوانییە، یەکێکە لە دوو زمانی زیندووەکە کە تەنیا ھەردووکیان ماونەوەتەوە لە لقی باڵتیکی بنەماڵەیزمانی ھیندی و ئەورووپی، ئەوی دیکەیانزمانی لاتیڤییە.[١]
بۆ چەندین سەدە کەنارەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی دەریای باڵتیک لەلایەن ھۆزە جیاوازەکانی باڵتیکەوە نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٢٣٠ی زایینی زەوییەکانی لیتوانیا لەلایەن مینداوگاسەوە یەکخران و شانشینی لیتوانیا لە ٦ی تەممووزی ١٢٥٣ دامەزرا، لە ماوەی سەدەی ١٤دا دۆقایەتی گەورەی لیتوانیا گەورەترین دەوڵەت بوو لە ئەورووپا؛ پێکھاتبوو لە لیتوانیای ئێستا و بیلاڕووس وئۆکرانیا و بەشێک لە پۆڵەندا و ڕووسیا کە خاکی دۆقایەتی گەورە بوون. لەگەڵ یەکێتیی لوبلین لە ساڵی ١٥٦٩، لیتوانیا و پۆڵەندا یەکێتییەکی کەسی خۆبەخشانەیان لە نێوان ھەردوو دەوڵەتەکەدا پێکھێنا، ئەویش یەکێتیی پۆڵەندا-لیتوانیا بوو. یەکێتییەکە زیاتر لە دوو سەدە بەردەوام بوو، تا لە ساڵی ١٧٧٢ەوە تا ١٧٩٥ بە شێوەیەکی بەرنامەیی لەلایەن وڵاتانی دراوسێوە ھەڵوەشێنرایەوە وئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا زۆربەی خاکی لیتوانیای داگیرکرد. لەگەڵ کۆتایی ھاتنیجەنگی جیھانیی یەکەم، یاسای سەربەخۆیی لیتوانیا لە ١٦ی شووباتی ١٩١٨ واژوو کرا و دامەزراندنی کۆماری لیتوانیای نوێ ڕاگەیاند. لە ناوەڕاستیجەنگی جیھانیی دووەمدا، سەرەتا لیتوانیا لەلایەنیەکێتیی سۆڤیەت و دواتر لەلایەنئەڵمانیای نازییەوە داگیرکرا. لەگەڵ کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی دووەم و پاشەکشەی ئەڵمانییەکان، یەکێتیی سۆڤیەت لیتوانیای داگیرکرد. لە ١١ی ئازاری ساڵی ١٩٩٠، ساڵێک پێش ھەرەسھێنانی فەرمی یەکێتیی سۆڤیەت، لیتوانیا بووە یەکەم وڵات لە یەکێتیی سۆڤیەتدا کە خۆی بە سەربەخۆ ڕاگەیاند، ئەمەش بووە ھۆی گەڕانەوەی دەوڵەتی سەربەخۆی لیتوانیا بۆ جارێکی دیکە.[٢][٣]
لیتوانیا وڵاتێکی پێشکەوتووی داھاتی بەرزە و پێوەرێکی بەرزی گەشەپێدانی مرۆییە و ئاستی ژیانی زۆر بەرزە و لە پێوەرەکانی ئاستی ئازادییە شارستانییەکاندا، ئازادیڕۆژنامەگەری، ئازادیتۆڕی کۆمەڵایەتی، فەرمانڕەوایەتیدیموکراسی و ئاشتیدا ئاستێکی ئەرێنی ھەیە.[٤][٥]
.svg)
