Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Jump to content
WikipediaAng Gawasnong Ensayklopedya
Pangita

Pilipinas

Gikan sa Wikipedia, ang gawasnong ensiklopedya
Republika sa Pilipinas
Republika ng Pilipinas
Republic of the Philippines
República de Filipinas
Bandera sa PilipinasSagisag sa Pilipinas
BanderaSagisag
Motto: Maki-Dios, Maki-Tawo, Makikinaiyahan, ug Makinasod(Faithful to God, Humane, Nature caring, and Patriotic)
Nasodnong Awit:Lupang Hinirang(Yutang Hinigugma)
Lokasyon sa Pilipinas
Lokasyon sa Pilipinas
KapitalManila
14°35 N 121°0 E
Kinadak-ang dakbayanDakbayan sa Quezon
Opisyal nga (mga) pinulonganPinilipino,Iningles



Mga pinulongang rehiyonal:
Sinugboanon,Inilokano,Hiniligaynon,Binikol,Winaray,Kapampangan,Pangasinense,Kinaray-a,Maranao,Maguindanao,Tinausug

GobyernoRepublika
Pangulo
Puli Pangulo
Bongbong Marcos
Sara Duterte
Independensiya 
 - nadeklarasaEspanya
Hunyo 12,1898 (opisyal) 
 - giilasaEstados Unidos
Hulyo 4,1946 
Arya 
 - Katibuk-an343,448 km² (ika-71)
Populasyon 
 - {{{population_estimate_year}}}{{{population_estimate}}} ({{{population_estimate_rank}}})
 - Sensus sa 2020109,035,343
 -Densidad363.45/km² (ika-37)
GDP (PPP)Banabana sa 2005
 - Katibuk-an$409,445 milyon (ika-25)
 - Per capita$4,770 (ika-107)
KwartaPeso (PHP)
Sona sa orasUTC +8 (UTC+8)
 - Summer (DST)(UTCk)
Internet TLD.ph
Kodigong pangtawag+63
1 Ubos sa Batakan-Balaod sa 1987, ang Pinilipino o Tinagalog ang mao'y nasodnong pinulongan, samtang ang Tinagalog ug Iningles ang mga opisyal nga pinulongan.

Ang mga rehiyonal nga mga pinulongan mao ang auksilar nga opisyal nga mga pinulongan sa ilang kaugalingong mga dapit.

AngKinatsila ugArabiko walay opisyal nga status pero gigamit sa "boluntaryo ug opsyonal nga basis."

AngIngles nga bersiyon ning maong panid mahimo mong mahubad ngadto sa Binisayang Sinugboanon.

AngRepublika sa Pilipinas (Tinagalog:Republika ng Pilipinas;Iningles:Republic of the Philippines:Español:República de Filipinas ) kunPilipinas, nailhan usab isip "Mutya sa Sidlakang Kadagatan", mao ang usa ka gawasnong, soberanhong nasod sahabagatang-sidlakang Asya. Naa siya sa 1,210 km (750 mi) gikan sa dakong Asya ug may 7,641 kapulo nga naghulma sa usa ka bahin saKapupud-ang Malayo.Ang Kapupud-an sa Pilipinas, nakit-an sa mga Portuges ug mga Katsila nga kuyog ni KapitanHernando de Magallanes niadtong16 sa Marso,1521. Pagka27 sa Abril,1565, ang mgamamumuntog sa pagpangulo niMiguel Lopez de Legaspi nahiabot saSugbo, gikan saNueva Espanya, (Mexico). Pagkahuman sa pagmugna og gobyernong espanyol sa Manila adtong tuig1571, ang kapupud-an gihimo ngaginsakpan sulod sa kapin og 300 ka tuig, sugod sa (1521 hangtod sa1898).Gikan sa1898 hangtod1946, ang Pilipinas gipangulohan sa administrasyong Amerikano.[1]

Etimolohiya

[usba |usba ang wikitext]

Panguna nga artikulo: Ngalan sa Pilipinas

Philip II sa EspanyaAng Espanyol nga maglalawig nga siRuy López de Villalobos, sa iyang ekspedisyon kaniadtong 1542, ginganlan ang mga pulo sa Leyte ug Samar nga "Felipinas" sunod sa Philip II sa Espanya, nga kaniadtoPrinsipe sa Asturias. Sa kadugayan ang ngalang "Las Islas Filipinas" gamiton aron masakop ang mga katsila sa Espanya sa kapuloan. Sa wala pa matukod ang pagmando sa Espanya, ang uban pang mga ngalan sama sa Islas del Poniente (Mga Pulo sa Kasadpan) ug ang ngalan ni Magellan alang sa mga pulo, San Lázaro, gigamit usab sa mga Katsila aron mag-refer sa mga pulo sa rehiyon.

Panahon saRebolusyong Pilipino, gipahayag sa Kongreso sa Malolos ang pagtukod sa República Filipina o sa Republika sa Pilipinas. Gikan sa panahon saSpanish – American War (1898) ug angPhilippine – American War (1899–1902) hangtod saCommonwealth period (1935–1946), ang mga awtoridad sa kolonyal nga Amerikano nagtawag sa nasud nga The Philippine Islands, usa ka hubad sa Spanish ngalan. Gisugdan saTinipong Bansa ang proseso sa pagbag-o sa pakisayran sa nasod gikan sa The Philippine Islands to The Philippines, partikular kung kini gihisgutan sa Philippine Autonomy Act o theJones Law [en]. Ang tibuuk nga titulo nga opisyal, ang Republika sa Pilipinas, giapil sakonstitusyon sa 1935 ingon ang ngalan sa umaabot nga makinaugalingnong bansa, gihisgutan usab kini sa tanan nga nagsunud nga mga pag-usab sa batakang balaod.

Government

[usba |usba ang wikitext]

Ang Pilipinas usa ka Republikanhon ug Demokratiko nga nasod. Ang systema sa pangobyerno niini giindig sa sistema saTinipong Bansa. Maytulo ka dagkong sanga [en] ang gobyerno sa Pilipinas: ang Ehikutiba (Executive), ang Lehislatiba (Legislative), ug ang Judisyal (Judiciary). AngEhikutiba [en] girepresentaran saPresidente sa Pilipinas, angPlantilya:Il saKongreso (Congress), ug angJudisyal [en] saKinahitas-ang Hukmanan (Supreme Court).

Ilalom sa Pamuno-nasod mao ang mga nagakalain-laing ahensya ug departamento sa kagamhanan sama saArmed Forces of the Philippines [en] (AFP),Bureau of Internal Revenue (BIR), Alintaga sa Halawom ug Lokal nga Kagamhan, Alintaga sa Katarong ug uban pa. Ang Ehikutiba ang naay responsibilid nga mupatoman sa mga balaod nga gi pasa sa Kongreso ug tanang programa sa gobyerno.

Ang Kongreso mao ang sanga sa kagamhanan nga responsable nga mopasa og nagakalain-laing balaodnon. Kini natunga sa duha ka lawas: angSenado (Senate) ug angBalay sa mga Tinugyanan (House of Representatives).

Ang Kinatas-ang Hukmanan (Supreme Court) mao ang ikatulo nga sanga sa gobyerno nga ang kaakohan mao ang pag-hubad sa balaod partikular ang Batakang Balaod sa nasod.

Heyograpiya

[usba |usba ang wikitext]

Ang Pilipinas may 7,107 ka isla. Kadagkoan angLuzon ugMindanao. Taliwala sa ila ang Kapupud-angKabisay-an,Mindoro,Palawan,Marinduque,Romblon, ug uban pa.Ang isla sa Luzon may tulo ka bukiranan: angKordilyera, angSierra Madre, ug angKarabalyo. Ang Kordilyera ug ang Karabalyo didto sa Amihanang Luzon, ug ang Sierra Madre nag-agi gikan sa amihanan sa probinsya saCagayan hangtud sa tunga-tungangProbinsya Quezon.Didto sa Mindanao ang katas-ang bukid sa tibuok Pilipinas, angBukid Apo, saDakbayan sa Davao.

Ekonomiya

[usba |usba ang wikitext]

SaForbes Magazine, pang-84 ang Pilipinas sa talangBest Countries for Business tuig 2009.[2]

Mga opisyal nga pinulongan

[usba |usba ang wikitext]

Tinagalog (isipFilipino) ang pugsanong gihimong nasodnong pinulongan. Duha ang pugsanong gihimong opisyal nga pinulongan:Iningles ugTinagalog (ug sa una,Kinatsila). Adunay kapin sa 170 ka pinulongang lumad sa tibuok kapupud-an. Napulog duha niini mga nanag-unang pinulongan sa mga rehiyon:Sinugboanon,Iniloko,Hiligaynon,Bikol,Winaray,Kinapampangan,Panggasinan,Kinaray-a,Maguindanao,Maranao,Bahasa Sug ugTsinabakano.

Budaya

[usba |usba ang wikitext]

Ang budaya sa Pilipinas naimpluwensiya sa daghang nasod gikan saEuropa (Espanya),Latino America (Mehiko),Estados Unidos sa Amerika,Tsina,Islam,Hinduismo, etc.

Angkustombre ugtradisyonales sa Pilipinas naimpluwensiyahan sa mgaEspanyol.

Relihiyon

[usba |usba ang wikitext]

MgaKatoliko ang kadaghanan sa Pilipinas (83 porsento);Protestante (9 porsento);Islam (5 porsento);Budismo ugHinduismo (3 porsento). Dunay mga 560Ortodokso.[3]

Katitikan

[usba |usba ang wikitext]
Kinatibuk-ang artikulo:Katitikan sa Pilipinas

Tan-awa Usab

[usba |usba ang wikitext]

Dugang Kasayoran

[usba |usba ang wikitext]

Mga pakisayran

[usba |usba ang wikitext]
  1. t De facto, gikan sa 1898 hangtod 1946, gipangulohan kini sa Estados Unidos, apan gikan sa 1941 hangtod 1944, kontrolado ang YaI
  2. http://www.forbes.com/lists/2009/6/bizcountries09-best-countries-for-business_Philippines_CHI112.html
  3. http://www.cs.ust.hk/faculty/dimitris/metro/Phil_history.htmlGi-arkibo 1999-10-07 at theWayback Machine

Mga panid nga opisyal sa kagamhanan

[usba |usba ang wikitext]

Mga panid sa sumat

[usba |usba ang wikitext]

Uban pang panid

[usba |usba ang wikitext]
Mga rehiyon ug lalawigan saPilipinas
Luzon
I
II
III
IV-A
IV-B
V
CAR
NCR
Walay lalawigan
Kabisay-an
VI
VII
VIII
Mindanao
IX
X
XI
XII
XIII
BARMM
Gikuha gikan sa "https://ceb.wikipedia.org/w/index.php?title=Pilipinas&oldid=37007733"
Kategoriya:
Nakatagong kategoriya:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp