Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Чулацаман тӀегӀо
Википедимаьрша энциклопеди
Лахар

Пачхьалкх

Талларе хьожуш
ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди

АгӀонан версин статус

Карара верси

ХӀокху версин16 хийцамталла безаш бу.ЧӀагӀйелла версителлина (2022, 3 март).
Гоббс Томасан пачхьалкхан белхашна лерина «Левиафан» сочиненин хьалхара кехат (1651 шо)
ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажаПачхьалкх (маьӀнаш).

Пачхьалкх — йукъараллинкхоллам бу, урхаллин а, нуьцкъала дайтаран а леррина механизмаш йолуш, цхьаьналаьттан тӀехьбакъонан низам хӀоттош,суверенитет а йолуш йолу. Термин «мохк» «пачхьалкх» маьӀнехь лелош ялахь а, тӀаккха а уь къасто деза, хӀунда аьлча массо амохкпачхьалкх йац.

Хьажар

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Пачхьалкх, суверенитет, низаман бакъо, йукъараллинламасташ йоха ца йайтархьама, Ӏалашйархьама, пачхьалкхо леладо билгаланекъаш, пачхьалкхера гражданашна йукъахь билгал низам хӀоттадо, шен белхан йукъаозабо шайн а, кхечу латтанаш тӀиера а шаболубахархой, дуьненанйукъара пачхьалкхийн барташца. Йукъараллин декъашхойн йукъаметтиган низам а, Ӏедалан та1зар а билгалдоккхуконституцица,законашца, кхин бакъонан пачхьалкхан кехаташца; иштта исторехь пачхьалкхан чохь кхоллаеллачу ламасташца.

Таханлерчу капиталистийн пачхьалкхашкахь, цуьнан коьрта Ӏалашо йу:

  • гражданийн бакъонаш ларйар, йукъараллин декъашхойн йукъаметтигаш дика латтаяр, нехан долахь долу рицкъ а, церан дахаран кхерамазаллин тӀегӀа Ӏалашйар (хӀоранна а, Ӏилманан а, кхоллараллин а, коммерцин а)[хьост?];
  • кхочушйар а, Ӏалашйар а йукъараллин декъашхойн бахаман а, син а Ӏалашонаш, мехаллаш, хӀорш: паргӀато, гӀиллакх-оьздангалла, нийсо, медицина, дешар, некъаш, экологи[хьост?].

Термин дукха хьолахь лелайобакъонан,политикин, ткъа иштта социалан контексташкахь. Таханлерчу заманахьДуьне планети тӀиера шадолу латт,Антарктида а, цунан уллора гӀайренаш а дӀайаьхачхьана, декъна ду ши бӀе сов пачхьалкхана йукъахь.

Йукъараллица йуьстича, пачхьалкхан чуйогӀу шайнговзаллица йукъарчу гӀуллакхийн (йукъараллин хӀоттамехь, хӀора а декъашхо декъахь ву урхаллан)урхалла долусоциалан класс (я классаш)[1].

Пачхьалкх билгалйаккхар

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Ала деза,Ӏилманехь а,дуьненайукъара бакъонехь а цхьаъ, массара а тӀеэцна «пачхьалкхан» кхетам ца хилар.

Дуьненайукъара бакъонехь пачхьалкх билгалйаккхар

[бӀаьра нисйан |нисйан]
Хьажа иштта:Дуьненайукъара бакъоно ларар

2015 шарахь дан а дац дуьззинаӀилмано а, дуьненан массо а пачхьалкхаш а тӀеэцна «пачхьалкх»терминан юридикцин билгалдаккхар. Уггар боккхадуьненайукъара кхолламанВКЪКХ — йац цунна кхетам бала бакъо, йу йа йац иза а, важа а кхоллам пачхьалкх. «Пачхьалкх йа правительство къобалйар — йекъа пачхьалкхаш йа правительствош дан йиш йолуш акт ду. Иза ларар гойту пачхьалкхдипломатин гергарло лело кийча хиларо. Вовшахтоьхна Къаьмнийн Кхоллам — пачхьалкх йа правительство йац, цундела цуьнан цхьан а бакъо йац къобалйан иза йа важа пачхьалкх йа правительство»[2].

КӀезигчех цхьаъ тептар ду дуьненайукъарчу бакъонехь «пачхьалкхан» кхетам луш — 1933 шарахь масех америкин пачхьалкхо тӀеэцна долуМонтевидеон Конвенци.

Ӏилмано пачхьалкх билгалйаккхар

[бӀаьра нисйан |нисйан]
ХӀокху декъан хатӀ энциклопедица ца догӀу я нохчийн меттан барам бохабо.

В. В. Лазаревс кховдина хӀара билгалйаккхар, пачхьалкх — изаполитикин Ӏедаланйукъараллин «башхакхоллам бу, шеца та1заран лерина аппаратом йолуш, коьртехь йолуклассан йа шадолу халкъан лаам а, хьашташ а лардеш йолу»[3].

Ожеговн а,Шведован а оьрсийн меттан маьӀнийн дошамо ши маьӀна ло: «1. Йукъараллин коьрта политикин кхоллам, цунна урхалла деш, цуьнан экономикин а, социалан а структура ларйеш болу», «2. Политикин кхолламан урхаллехь болу мохк, цуьнан экономикин а, социалан а структура ларйеш болу»[4].

Даладо кхин масех пачхьалкхан билгалдахарш:

«Пачхьалкх —леррина а, концентрации йина анизам латтон ницкъ бу поддержания. Пачхьалкх — иза институт йа могӀа институташ йу, шайн коьрта Ӏалашо (кхечу Ӏалашонех йоьзна а йоцуш) — низам лардар долуш. Пачхьалкх лаьтта леррина йолу низам лардаран меженаш, масала,полици а,суд а, дӀакъаьстича йукъараллин дахаран кхечу сферех. Уьш йу пачхьалкх»[5].

«Пачхьалкх ду башха, дикка чӀогӀа, политикин дакъа. Цуо гойту бахархойх къастийна Ӏедалан кхоллам, цхьанаметтиган а,бахархойн а, царна лаахь а, ца лаахь а урхалла дан лакхара бакъо йолуш; и шайн бакъо чекхйаккха ницкъ а болуш болу»[6].

«Пачхьалкх — йозаш йоцу централизаци йина социалан йукъаметтигаш нисйаран социалан-политикин кхоллам бу. Иза лаьтта чолхе, билгалчу лаьтта тӀехь стратифицикаци йинчу йукъараллех, шина стратех — куьйгалладечарех а, куьйгакӀелболчарех а. Оцу шина чкъоьран йукъаметтиг лаьтта политикин олаллех хьалхарчера а, налогийн декхараллех шолгӀачера. И йукъаметтигаш законаца чагӀина, реза а ду йукъараллин цхьа дакъа»[7].

«Пачхьалкх йу цхьакласс кхечо йацон машен, цхьана классан кӀелахь кхин классаш латто машен йу»[8]. «Государство — аппарат насилия в руках господствующего класса»[9].

«Пачхьалкх йу йукъараллехьбакъо латториг»[10].

«…пачхьалкх, йукъараллин спиритуалистийн дух: иза бу бюрократин долара бахам»[11].

«Пачхьалкх дуьненан дахарах ялсамане йан лаьтташ йац, ткъа лаьтта жоьжахате хилийтарна новкъарло йан».Бердяев Николай.

Пачхьалкхан этимологи

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Пачхьалкх дош схьадаьллаpādšāh дашах. Куьйгаллехь паччахь волчу махкахь пачхьалкх олуш хилла.Падишах (гӀаж.«پادشاه» [pādšāh] тӀиерапехл.«pādšāh» тӀиерашир.-гӀажар.«pati-xšāyaθiya-» — «куьйгалхо») —иранийнмонархийн дарж, иштта лелайора Азин цхьаболчу махкашкахь.

«Падишах» («Падшах» йа «Бадшах») дарж лелийна масех Евразин мехкан куьйгалхоша, масала,Хункар-мехкан (XV1922), ОвхӀанехь йукъ йолчуДурранийн империн (17471823),Сийлахь Моголийн империн (15261858),ОвхIаннан (1926 — июль1973). ТӀаьххьара и дарж лелийнарг хиллаЗахир-Шах (1914—2007).

Пачхьалкхан билгалонаш

[бӀаьра нисйан |нисйан]
Пачхьалкхан билгалонаш
Пачхьалкхан билгалонаш

Уьш йоцуш, билгалонех лара мегар ду кхин а политикин, экономикин, социалан аспекташ.

Пачхьалкхан а, махкан а йукъара башхалла

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Мохк а, пачхьалкх а кхетамсинонимаш санна лелабахь а, царна йукъахь йоккха башхалла йу.

«Пачхьалкх» кхетамо билгалйоккху цхьаьна латта тӀехь хӀоттийна йолу Ӏедалан политикин система, иза башха тайпанакхоллам бу, ткъа «мохк» кхетам оьздангаллин, географин (йукъара латта), кхечу факторийн бу. «Мохк» термин официалан бос болуш йац. Иштта башхаллаш йуингалсан маттахьcountry (гергара думохк кхетамна) а,state (пачхьалкх), оьрсийн маттахь —страна (гергара думохк кхетамна) а,государство (пачхьалкх), делахь а цхьацца контекстехь цара вовшен хуьйцу.

Пачхьалкхан кепаш

[бӀаьра нисйан |нисйан]
Коьрта йаззамаш:Пачхьалкхан кеп,Пачхьалкхан урхаллин кеп,Пачхьалкхан кхолламан кеп,Политикин режим
Агитацин плакат «Капиталистийн йукъараллин пирамида». Фразаш лакхара охьа:
Политикаш —«Оха урхалла до шуна тӀехь»
Эскар —«Оха герз туху шуна»
Буржуази —«Оха йуу шун меттана»
Белхалоша а, ахархоша а —«Оха болх бо массарна хьалхара»,«Оха кхобу массо а»

Пачхьалкхан урхаллин кепаш

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Монархи (желт. цхьа Ӏедал):

Республика (лат. res publica, «йукъара гӀуллакх»):

Урхаллин ийна кепаш:

Пачхьалкхан хIоттаман кеп

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Унитаран пачхьалкх (фр. unitarismлат. unitas — цхьаалла):

  • Централизацин;
  • Децентрализацин;
  • Чолхе;
  • Цхьалха;
  • Къоман.

Федераци (фр. federation,хьалхлат. foederatio — вовшахкхетар, союз):

  • Лаьттан (административан);
  • Къоман;
  • Къоман-лаьттан;
  • Централизацин;
  • Симметрин;
  • Конституцин;
  • Бертан;
  • Дуалистийн;
  • Кооперативан.

Конфедераци (лат. confoederatio — вовшахкхетар, союз).

Политикин режим

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Демократин:

Антидемократин:

Пачхьалкх кхоллаялар

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Дуьххьарлерчу йукъараллин Ӏедал а, социалан барамаш а

[бӀаьра нисйан |нисйан]
Коьрта йаззам:Дуьххьарлерчу йукъараллин Ӏедал а, социалан барамаш а

ДуьххьарлераӀедалан институтийн кепаш а, дуьххьарлера массера декхараллин низаман кепаш а кхоллаелла йукъаралла кхиарандуьххьарлерчу муьрехь. Оцу муьран амалехь хилла политикин Ӏедал а, пачхьалкхийн институташ а ца хилар. Оцу муьран социалан барамаш лелайо гӀиллакхийн, ламастийн, Ӏадатийн,бехкаман амалш. Ӏилманехь хаттар, мегардуй и социалан барамашбакъо йа протобакъо лара, ду къийсаме.

Марксан теорин гарца пачхьалкх кхоллаялар

[бӀаьра нисйан |нисйан]
  • Белхан гӀирс тобалар;
  • «Долайаккхаран» экономикера «йаран» экономике дехьабовлар (неолитийн революци);
  • Лакхайолубелхан эвсаралла, сурсаташ совдовлу;
  • Долахь бахам хуьлу;
  • Социалан-классашна йекъало йукъараллаш;
  • Урхаллин меженаш кхоллало;
  • Пачхьалкхах цхьакласс кхечуьнца охьатаӀоран аппарат хуьлу.

Пачхьалкх кхоллаяларан теореш

[бӀаьра нисйан |нисйан]
Коьрта йаззам:Пачхьалкх а, бакъонаш а кхоллаяларан теореш

Пачхьалкх кхоллаяларах цхьа ойла йац. Масех теори йу пачхьалкх кхоллаялар хьоьхуш, амма царех цхьан а чӀагӀдина бакъ ду ала йиш йац. Уггар шира евзуш йолу пачхьалкхаш хилла Шира Малхбален пачхьалкхаш (Иракъан,Мисаран,ХӀиндин,Цийн хӀинцалерчу лаьттанаш тӀехь).

Пачхьалкх кхоллаяларан теореш:

Пачхьалкхан функцеш

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Пачхьалкхан коьрта функци — шайн бахархойн дахар хаздар[хьост?].

Иза дархьама пачхьалкхо цхьа могӀа Ӏалашо кхочушйо:

  • экономикин а, социалан а баланаш дӀабахар;
  • пачхьалкхан цхьаалла латтайар;
  • бахамна а, йукъараллана а урхалла дар;
  • шайн мохк ларбар.

Йукъараллийн йукъаметтигаш кхиаре терра аьтту хилира пачхьалкхан цивилизацин дахар тодар.

Пачхьалкхо а, цуьнан политикин системехь латтаро а гойту цхьа могӀа спецификан функцеш, кхечуполитикин институтех къаьстина йолу. Пачхьалкхан функцеш олу пачхьалкхан Ӏедалансуверенитетаца доьзна долу цуьнан белхан коьрта некъех. Функцех къаьсташ йу пачхьалкхан Ӏалашонаш, оцу йа вукха правительствано йа политикин режимо хаьржина йолу коьрта некъаш гойту стратеги.

Пачхьалкхан функцийн классификаци

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Пачхьалкхан функцешна классификаци йо:

  • йукъараллин дахаран сфераца:чоьхьара а,арахьара а,
  • гӀуллакхан дохаллийца:даиман ерш (пачхьалкх киаран массо а муьрехь кхочушйеш йолу) а,ханна ерш (пачхьалкх киаран билгала мур гойту) а,
  • маьӀнийца:коьрта а,гӀоьнна а,
  • гарца:гуш йолу а,латентийн а,
  • йукъараллин Ӏаткъам барца:лардаран а,регулятиван а.

Коьрта классификаци йу пачхьалкхан функцеш чоьхьарчарний, арахьарчарний йекъайалар.

Пачхьалкхан чоьхьара функцеш:

  • Бакъонан функци —бакъонан низам латтадар, йукъараллийн йукъаметтигаш а, бахархойн низам а нисйеш йолу бакъонийн норманаш хиттаяр, адаман а, гражданийн а бакъонаш а паргӀато а ларйар.
  • Политикин функци — политикин чӀогӀалла латтаяр, йукъараллаш кхиаярхьама программан-стратегийн Ӏалашо хӀоттор.
  • Вовшахтохараллин функци — шаболу Ӏедалан болх низме балор, законаш лелоран тӀехь терго латтаяр, политикин системан субъектийн белхан координаци йар.
  • Экономикин функци —экономикин процессашнаналогийн а,кредитан а, план хӀотторан а, политикин гӀоьнца координаци йар а, нисйар а, экономикин жигараллин стимулаш кхоллар, санкцеш йар.
  • Социалан функци — йукъараллехь реза долу йукъаметтигаш латтор, йукъараллин тайп-тайпана чкъоьрийн уьйранаш тояр, социалан нийсо латтор, цхьацца бахьнашца шайн хила деза дахар латта ца луш болу гражданийн категорийн (заьӀапхой, пенсионераш, наной, бераш) хьашташ лардар, гӀишлошйаран, могашаллаларйаран, йукъараллин транспортан системан аьтту бан.
  • Экологин функци — адаман могаш даха меттиг латтор, Ӏаламлелоран барам хӀоттабар.
  • Оьздангаллин функци — адамийн оьздангаллин хьашташ кхочушдан аьтту бар, лакхара синмехалла, гражданалла кхоллар, йиллина хаамийн аре латтор,пачхьалкхан оьздангаллин политика кхоллар.
  • Дешаран функци — дешаран демократизаци а, иза ца хадор а, дикалла а, адамашна Ӏилма Ӏамо таро латторан болх.

Пачхьалкхан арахьара функцеш:

Иштта боькъу:

Дуьненан пачхьалкхаш

[бӀаьра нисйан |нисйан]
ВКЪКХ пачхьалкхаш-декъашхой (йукъахь дудозаш долу лаьттанаш) карти тӀехь сийна басца гайтина
Хьажа иштта:Пачхьалкхийн тептар

Дуьнено къобалйина пачхьалкхаш лору Вовшехтоьхна Къаьмнийн Кхолламан декъашхой йа иштта хилла тороерш, амма йукъа ца боьдарш. 2015 шеран декабрехь иштта пачхьалкхаш йара 194. Массо уьш, Ватикан йоцург, ВКЪКХ декъашхой йу.

ВатиканСийлахь Ӏаьршан йозушйоцу пачхьалкх йу шен пачхьалкхачух тера политикин система а йолуш, амма терминан дуьззина маьӀница иза пачхьалкх йац. Иза къобал йина йу алсама йолчу пачхьалкхаш йозушйоцу пачхьалкх санна, аммаВКЪКХ декъашхо йац. ВКЪКХ даиман тергойийриг Сийлахь Ӏарш —дуьненайукъара бакъонехь башха суверенан персона (persona sui generis). Пачхьалкхийн дипломатин уьйранаш Ватиканца ца тосу, ткъа Сийлахь Ӏаьршаца тосу, массо а кхечу пачхьалкхийн дипломатин мисси аккредитаци йина йу Сийлахь Ӏаьршан Пачхьалкхан секретариатехь.

Къобал йина пачхьалкхаш йоцуш меттигаш йу ВКЪКХ резолюцица шайн некъ харжа бакъо йолуш, амма таро йац иза дан уьш кхечу пачхьалкхаша дӀалаьцнайолудера. Иштта меттигаш йу Палестина (нийса аьлча, цуьнан Ӏаьрбойн дакъа — Урдан хин малхбузан берд а, Газан Сектор а) а,Малхбузан Саьхьара.

Палестина пачхьалкх — хиллайолу британийн колонийн дакъа ду, № 181 ВКЪКХ Инарлан ассамблейн резолюцица[12]1947 шарахь йозашйоцуш хила езаш йара, аммахьалхара Ӏарбойн-израилан тӀом чекхбаьлчи дӀалецираТрансурдано а,Мисаро а, ткъа1967 шарахь дуьйнадӀалаьцна Израила. 2012 ш. 29 ноябрехь ВКЪКХ тергонан пачхьалкх лерина. Амма цхьа могӀа ВКЪКХ декъашхоша, царна йукъахь цхьайолу ВКЪКХ Кхерамазаллин Советан даиман декъашхоша а, къобал ца йо Палестинан суверенитет, лору иза Израилан дакъа. Дукхаха йолу Ӏарбойн пачхьалкхаша къобал ца йоПалестина йекъаран ВКЪКХ резолюци, цунах, Израил хила бакъо ца хилар, Палестина пачхьалкхан йукъахь хила езар шайолу британийн хиллайолу колони 1948 шеран дозанашца.

Саьхьаран Iарбойн Демократин Республика — хиллайолчу испанийнМалхбуза Саьхьара колонин декъа тӀийра шешкхайкхийна пачхьалкх. Деколонизацийаран ВКЪКХ Декларацица тӀеххьарчунна паргӀато яла езаш йара, амма 1976 шарахь иза дӀалецира Мароккос а, Мавританис а (1979 шарахь — шаериг дӀалаьцна, ткъа тӀехьа аннекси йина Мароккос). ВКЪКХ кехаташ тӀехь Малхбуза Саьхьара хӀинца «деколонизаци йанза латта» лору. Цу тӀе дукхах йолчу пачхьалкхаш С1ДР йозаш ца хилар йа иза Мароккон хилар къобал а ца до.

Цул сов, алсама пачхьалкхаша ВКЪКХ декъашхоша къобал йинаРеспублика Косово йу, амма ца йина Российс а, Цийс а — ВКЪКХ Кхерамазаллин Советан даиман декъашхоша, тӀаккха таро йац Косово оцу кхолламна йукъаягӀийта, хӀетте а аьтту бу тергонан пачхьалкхан статус хила (2015 шарахь ЮНЕСКОн йукъаягӀарна кхаж тасар аьттонза чекхделира республикин[13]).

Кхин а пачхьалкхаш йу алсамо къобалйаран доза хӀоттийна кхечу пачхьалкхийн агӀора, амма уьш хиларан факт дӀа ца йолу (Тайвань,Абхази,Къилба ХIирийчоь,Приднестровье,Къилбаседа Кипр,Ломан Карабах,Сомалиленд,Донецкан Халкъан Республика,Луганскан Халкъан Республика), хӀунда аьлчи дукхах йолчу пачхьалкх билгалйаккхарехь дуьненайукъара къобалйар дан а дац.


Статус а, категори а цхьайолчу меттагийн а, кхолламийн а цхьана кепара билгал ца йаккхало. ИшттаЕвробарт,Российн а, Белоруссин а Союзан пачхьалкх пачхьалкхан а,конфедерацин а билгалонаш йолуш йу, амма дуьненайукъара бакъонехь пачхьалкх йадуьненайукъара бакъонан субъект лоруш йац.

ЧӀогӀа кӀезиг латта йа бахархойн барам болу пачхьалкхехкегийра пачхьалкхаш (мехкаш) олу.

Йаккхий а, тӀех йаккхий а пачхьалкхаш

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Кхечу пачхьалкхел шортта сов ницкъ болу, онда йозашйоцу пачхьалкхех, ткъа иштта (хӀинца дуьнен тӀехь) ВКЪКХКхерамазаллин Советан даиман болу декъашхойхйаккхий пачхьалкхаш олу. Кхечу пачхьалкхел дуккха а сов онда пачхьалкхехтIех йаккхий пачхьалкхаш олу.Ядеран герз долу пачхьалкхехядеран йоккха пачхьалкх («ядеран клубан») декъашхо олу. Кхечу пачхьалкхех ца йозушкосмосе яха (шайнракета-арайоккхучаьрцаспутник арайаккха) аьтту болу пачхьалкхех олукосмосмосан йаккхий пачхьалкхаш («космосан клубан» декъашхой) (оцу йукъахь йупилоташ космосе бахийта йозашйоцу таро йолу пачхьалкхаш, царех наггахь космосан тӀех йаккхий пачхьалкхаш олу).

Пачхьалкхан критика а, керстдар а

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Хьаьжа иштта

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Билгалдахарш

[бӀаьра нисйан |нисйан]
  1. Пиголкин А. С., Головистикова А. Н., Дмитриев Ю. А., Саидов А. Х. Теория государства и права: учебник под редакцией А. С. Пиголкина. — Москва: Юрайт-Издат, 2005. — С. 61-63. —ISBN 5-94879-145-9.
  2. Каким образом новое государство или правительство добиваются признания со стороны Организации Объединённых Наций? Каким образом та или иная страна вступает в ООН в качестве государства-члена?(ТӀе цакхочу хьажорг 15-05-2013 (4581 де) —истори) Неофициальный документ ООН для информации.
  3. Общая теория права и государства: Учебник. Под ред.Лазарева В. В. — М., 1994. — С. 23
  4. Ожегов С. И.,Шведова Н. Ю. Толковый словарь русского языка: 80 000 слов и фразеологических выражений /Российская академия наук.Институт русского языка им. В. В. Виноградова — 4-е изд., дополненное. — М.: Азбуковник, 1999. — 944 с. —ISBN 5-89285-003-X.
  5. Геллнер Э. Нации и национализм / Пер. с англ. — М.: Прогресс, 1991. — С. 28
  6. Гринин Л. Е. 1997. Формации и цивилизации: социально-политические, этнические и духовные аспекты социологии истории //Философия и общество. — № 5. — С. 20
  7. Claessen H. J. M. 1996. State // Encyclopedia of Cultural Anthropology. Vol. IV. — New York. — P. 1255
  8. Ленин В. И. Полное собрание сочинений. — 5 изд. — Т. 39. — М.: Политиздат — С. 75
  9. Ленин В. И. Полное собрание сочинений (третье издание). — Т. 20. — М.: Политиздат. — С. 20
  10. Брокгауз-Ефрон. Философский словарь логики, психологии, этики, эстетики и истории философии под редакцией Э. Л. Радлова. — С.-Петербург, 1911. — С. 64
  11. Карл Маркс. «К критике гегелевской философии права» (т. 1, с. 270—273, Соч. изд. 2)
  12. Резолюция ГА ООН № 181/ІІ(ТӀе цакхочу хьажорг —истори)
  13. Попытка принять Косово в ЮНЕСКО закончилась провалом

Литература

[бӀаьра нисйан |нисйан]

Хьажоргаш

[бӀаьра нисйан |нисйан]
Пачхьалкх:
 ХӀокху кепе хьажар  Викихаамашкара элементе хьажа
  Дошамаш а, энциклопедеш а
Библиографин каталогашкахь
Хьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пачхьалкх&oldid=10459105»
Категореш:
Къайлаха йолу категореш:

[8]ページ先頭

©2009-2025 Movatter.jp