- Гүржиин үндэһэн арад түмэн тухайГүржи үндэһэтэн үгүүлэл үзэгты.
Гүржи Улас (Гүржи:საქართველო
Сакартвэло (туһаламжа·мэдээсэл)) — үбэрКавказай баруун талые эзэлэн оршодогулас юм. Газрай байралалаарБаруун Азиинхи болобошье зарим талаарДурна Европодо ойртохо тулаЕвразиин улас орон гэгдэнэ. Баруун талаарааХара тэнгистэй залгажа, бусад талаарааОХУ,Азербайджан,Армени,Түрэгтэй газараар хилэлдэг. Ниислэл болболТбилиси хото.
Нютаг дэбисхэр — 69,700 км2, 2011 ондо тоосоһоноор хүн зоной тоо — 4,469,200.[5] Энэ ушар диилэнхи олонхи болохогүржинүүд 83,8%-ые эзэлэдэг болон 6,5%-тайАзери, 5,7%-тайармян үсөөнхи угсаатан ажаһууна. Албан ёһонойгүржи хэлээр хүн зоной 71 % дуугаржа бусад гүржинүүд (12.2 %) мигрел хэлээр дуугардаг гэнэ.[6]
БН Гүржи улас Ази түбиин баруун урда хэһэгтэ Кавказай уулархаг нютагта оршодог. Хойто талаараа Орос уластай, зүүн талаараа Азербайджан, урда талаараа Армени, Түрэг уласуудтай тус тус хилэлнэ. Баруун талаараа хара тэнгисээр хүреэлэгдэдэг.
Ниитэ хүн зоной 69 %гүржи, 9 %армян, 7 %ород, 5 %азербайджан үндэһэтэн байдаг. Тэрэнһээ гадна тус орондо 170 мянганосетин, 100 мянгангрек, 50 мянганукраин, 30 мянганеврей, 25 мянганкурд зэргэ үндэһэтэн яһатан амидардаг. Хилын шанадада тухайлбал Орос, Израиль зэргэ орондо 1 сая гаран гүржинүүд амидардаг. Ниитэ хүн зоной 52 хувь хото һуурин газарта амидарадаг. Дундажа наһалалта эрэгтэй 70, эмэгтэй 75 наһалана.
Сакартвело гэһэн уласай нэрэгүржи хэлээр «хамаг Картли» удхатай.Абхаз хэлээрҚырҭтәыла,осетин хэлээрГуырдзыстон гэдэг. Гүржи гэһэн нэрэ перс хэлэнэй «гүржистан» (گورجیستان) үгэһөө гаралтай. Баруун гүрэнүүдэй хэлэнүүдээр «Georgia» гэһэн нэрэ Гэгээн Георгийн нэрэтэй холбоотой.
Гүржиин хуушан юрэнхылэгшэ Михаил СаакашвилиГүржи улас БН уласай бүтэстэй болоодтүрын тэргүүн — юрэнхылэгшэ, засагай газарай тэргүүн юрэнхы һайд байдаг. Хуули тогтоохо дээдэ байгууллага нэгэ танхимтай дээдэ зүблэл, 235 һуудалтай. Юрэнхылэгшэ — уласай аюулгүй байдлыг хамгаалаха яам болон батлан хамгаалаха яамые удирдадаг. Бусад яамые юрэнхы һайд удирдана.
Гүржи улас үйлэдбэри, хүдөө ажахын орон болооднүүрһэн,зэд,газарай тоһон, гантые зэргэашагта малтамалаар баялиг ороншье һаа эдэ ехэ хэмжээгээр олоборилдог. Ган, ширэм, субирмал болобосоруулжа, һуури машина, сахилгаан галта тэргэ, ашаанай машина, бүхэ түрэлэй сахилгаан бараа үйлэдбэрилхэһээ гаднын барилгын материал болон эрдэс бордооной үйлэдбэрилэл ихээхэн хүгжөөһэн. Сай,дарһан, бренди, тамхи зэргэые ехэ хэмжээгээр үйлэдбэрилжэ экспортировалдаг. Голшолонсай,нимбэг («лимонууд»),зүржэ («апельсинууд»),уһан үзэмэй бута («виноград»),улаан буудай («шэниисэ»),кукуруза, хүнэһэнэй ногоо зэргые таряалдаг.Хонин,үхэр,гахайe үсхэжэ үрэжүүлнэ. 1612 км түмэр замтай. 20363 км авто замтайһаа 19038 км хатуу хушалтатай.
Гүржиин сагай уларил халуун ба һэрюун бүһын забсарай шэнжэтэй. Жэлэй дундажа хэм 13 градус. Үндэр уула, тала хээр, нам доро газар зэргэ газарзүйн бүһэшэлэлэй бүхэ онсолиг шэнжые агуулаһан газар нютаг юм. Хамагай үндэр сэг Шхара уула — 5201 м юм. Том голуудта Кура, Риона, Алазани гурбан ороно. Уулархаг нютагаар 600 шахуу мүльһэн гол, олон тооной үзэсхэлэнтэ нуур байдаг. Мүн уулануудай хоорондо үрэжэл шэмэтэй нуганууд байдаг. Эбэрлиг модон, сарса, туулайн бөөрэ, дала модон, далдуу модон, жодоо, гасуур бүхы ой тус ороной нютаг дэбисхэрэй 37 хубиие эзэлнэ. Сэсэгтэ ургамалай 4.5 мянган түрэл зүйлтэй. Зэрлиг үхэр, янгир, баабгай, буга, боро гүрөөһэн, шэлүүһэн зэргэ ан амитадһаа гадна олон зүйлэй шубуун, могой тааралдадаг.
Мцхетиин сүмэ (I зуун), Сиониин согшэн дуган (V зуун), Тбилисидэхи Давидай сүмэ (VI зуун), Сухумидахи Диоскурай уһан доорхоо балгаһан,Горидохи И. В.Сталинай гэр музей, Пицундедахи эртын нараһан түгэлэй үлдэсэ зэргэ һонирхолтой анхаарал татахуйсэ газарууд олон байдаг. Гадаадын зуулшад Гүржиин тааламжтай уур амисгал, үзэсгэлэнтэй байгаали, далайн хаялга, үндэһэнэй хоол зэргэтэ дуратай.Ирагуу найрагшаШота Руставели,зохёолшогүн ухаантан И.Чавчавадзе, Д.Гурамишвили,Гурам Панжикизе зэргэ нэрэ суутай арад зон Гүржиин арад түмэнэй дундаһаа түрэжэ гараһан юм.
Азиин уласууд |
|---|
| Тусгаар уласууд | | |
|---|
| Бүрин эрхэгүй | |
|---|
Хамааралтайба тусхай захиргаанай
бүһэ | | Австрали | |
|---|
| Хитад | |
|---|
| Нэгэдэһэн Хаанта Улас | |
|---|
|
|---|
|
.svg)
.svg)
