Novi Sad se prvi put spominje u pisanim dokumentima1640. godine, kao naselje oko mostobrana na bačkoj straniDunava, preko puta znamenitePetrovaradinske tvrđave, pod nazivomRacka varoš odnosnoRatzenstadt (od mađarskog imena za SrbeRasi iliRaci prema staroj srpskoj srednjovjekovnoj državi i gradu Ras). Zvanično je uveden u katastar kao naselje1694. godine. Nastao je kao pomoćno naselje Petrovaradinskom Šancu gdje su bili smješteni vojska, graničari i trgovci. Naseljavali su ga pretežnoSrbi,Nijemci,Jevreji,Mađari,Armenci iGrci.Godine1748. bogati građani Racke varoši odlaze uBeč, gdje za 80.000 rajnskih forinti kupuju od cariceMarije Terezije status slobodnog kraljevskog grada. Ona tim povodom,1. februara1748 izdaje edikt koji kaže:
MiMarija Terezija, Božijom milošću carica rimska a kraljica Ugarske, Češke, Dalmacije, Hrvatske, Slavonije, Rame, Srbije, Galicije, Lodomerije itd. itd. dajemo glasom ovoga pismena na znanje svakome, koga se tiče.
[...]
...da taj toliko puta spominjani naš Petrovaradinski kameralni grad, koji leži na drugoj strani Dunava u bačkoj županiji na zemljištu Sajlovo, silom naše kraljevske moći i ugleda iz ranije navedenih razloga [...] učinimo svojim slobodnim kraljevskim gradom i da ga uvrstimo, primimo i upišemo u broj, krug i red ostalih naših slobodnih kraljevskih gradova naše kraljevine Ugarske tako i naših nasljednih zemalja, ukidajući mu dosadašnje ime Petrovaradinski Šanac, nađosmo za dobro da se ubuduće zove i da mu naslov bude Neoplanta, mađarski Uj-Videgh, njemački pak Ney-Satz.
Novi Sad uskoro postaje središte trgovine na Dunavu u južnoj Ugarskoj i najznačajniji kulturni i prosvjetiteljski centar Srba u Ugarskoj, zbog čega dobija i danas često korišten naziv Srpska Atina. U njemu je osnovanoSrpsko narodno pozorište1861., najstarije srpsko profesionalno pozorište, a također je postao i sjedište nedugo prije toga u Budimpešti osnovaneMatice srpske.
1918. godine Novi Sad postaje dijelom Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a promjenom Ustava1929. godine i glavni grad Dunavske banovine. TokomDrugog svjetskoga rata njime upravljaju fašisti mađarske hortijevske vojske i u tom razdoblju dolazi do velikog stradanja kako srpskog i jevrejskog, tako i drugog stanovništva, uključujući i Nijemce i Mađare. Oslobođen je od okupatorske vlasti23. oktobra1944. godine. U SFRJ postaje glavni gradAP Vojvodine kao i njen najrazvijeniji grad.
Novi Sad se može podičiti raznolikim značajnim građevinama, kao što su Gradska kuća iz19. vijeka, župna crkva Imena Marijina (popularno zvanakatedrala) sagrađena1896. godine, Saborna crkva i Vladičanski dvor Bačke episkopije Srpske pravoslavne crkve iz 19. vijeka., druga po veličini sinagoga u Evropi (nakon budimpeštanske) iz1905., zgrada Izvršnog vijeća (bivše Banovine) iz1936. arhitekta Dragiše Brašovana, zgrada Matice srpske (dar Marije Trandafil). Među spomenicima je najznačajniji spomenik gradonačelniku Novog SadaSvetozaru Miletiću ispred Gradske kuće, radIvana Meštrovića iz1936., zatim spomenik žrtvama novosadske racije naKeju žrtava racije, rad Jove Soldatovića i mnogi drugi.
Naseljena mjesta Gradske opštine Novi Sad su: Novi Sad, Futog, Veternik, Begeč, Kisač, Rumenka, Stepanovićevo, Kać, Čenej, Budisava i Kovilj.[1]
Naseljena mjesta Gradske opštine Petrovaradin čine: Petrovaradin, Sremska Kamenica, Bukovac, Ledinci i Stari Ledinci.[1]
