Geografija je kompleksnanauka koja proučava prirodne i društvene pojave i procese u geoprostoru, te veze i odnose između njih.[1] Naziv geografija je grčkog porijekla i dolazi od starogrčkog "gea" (Zemlja) i "grafein" (pisati, opisivati).[2] Prva osoba koja je koristila reč „γεωγραφία” bio jeEratosten (276–194. p. n. e.).[3] Uzfilozofiju ihistoriju, geografija pripada među najstarijenauke ljudske civilizacije. Ona se za objašnjavanje geografskog prostora koristi metodama prirodnih i društvenih nauka. S obzirom na raznoznačnost geoprostora, geografija je kao nauka vrlo kompleksna. To je jedina dualna nauka, koja povezuje prirodne i društvene nauke.[4] Naziva se i svjetskom disciplinom.[5]
Geografija je, dakle, sintetička nauka, koja spaja mnoga dostignuća brojnih nauka radi objašnjavanja geografskog prostora.[6][7] Ona pripada u grupi prirodnih nauka, jer joj je osnovno polazište u prirodnim obilježjima geoprostora. Geografija, kao nauka o geografskom prostoru (Zemljinoj površini), objašnjava raširenost, uticaje i međuzavisnost svih najvažnijih prirodnih i društvenih činioca, koji sudjeluju u oblikovanju geoprostora kao cjeline ili njegovih prostornih dijelova (regija). Zadatak geografije, kao nauke, je da u svakom trenutku pruži kompleksnu i sveobuhvatnu informaciju o stanju geografskih pojava i procesa, te o uzročno-posljedičnim vezama i odnosima kao i zakonima i zakonomjernostima što proizilaze iz njih. Jednostavnije rečeno, geografsko znanje nam je potrebno da bismo razumjeli savremenu situaciju na planeti, te da bismo na osnovu toga usmjerili razvoj u budućnosti, što se ostvaruje krozprostorno planiranje u skladu sa principimaodrživog razvoja.[8]
Termingeografija potiče izAntičke Grčke, a upućuje na prvobitno značenje geografije.Etimološki elementi (morfemi) prema kojima je nastala reč geografija jesu prefiksni morfem geo- koji dolazi odgrč. γεο-zemljo-, koji se odnosi na zemlju; γῆZemlja, te sufiksalni morfem-grafija koji dolazi od grč. -γραφια-pis(anje), a srodan je morfemima -graf, -grafika, -grafički, -grafizam, grč. -γραφος-pisac, koji piše; γράφωpišem, γραφικόςpismeni.[9] Geografija tada nije bila nauka s određenim objektom i ciljem proučavanja, već neka vrsta opšte enciklopedije o Zemlji. Riječgeografija prvi je skovaoEratosten oko 200. p. n. e. kako bi označio opisno učenje o Zemlji. Na temelju prvobitnog značenja geografije uzapadnim ijužnoslavenskim jezicima tokom 19. stoljeća nastaje i riječzemljopis (češ.zeměpis,sk.zemepis,sl.zemljepís).
Geografija je bez sumnje jedna od najstarijih nauka. Još uprahistoriji ljudi su pokušavali racionalno objasniti pojave i procese u prostoru te spoznati njihov prostorni raspored.Iako je nauka kao vid ljudske aktivnosti bila prisutna u većini starihcivilizacija, najviše pisanih tragova o prirodi kao cjelini nalazimo kod antičkih filozofa. Za geografiju važne naučne rezultate iz tog vremena dali suAristotel-o mozaičnosti Zemljine površine i toplotnim pojasevima iEratosten-o zaobljenosti Zemlje i njenom obimu te zakonomjernom pojavljivanju prirodnih stihija. Eratosten je u 3. vijeku p. n. e. prvi upotrijebio naziv geografija.U srednjem vijeku dolazi do stagnacije nauke pa time i geografije. Tadašnja nauka se razvijala jedino u okviru islamskog civilizacijskog kruga. Istaknuti geografi tog doba jesuAl-Biruni iAl-Idrisi.Značajniji razvoj geografije na zapadu potakla suvelika geografska otkrića. Zahvaljujući moreplovcima kao što su:Kristofor Kolumbo,Vasko de Gama,Ferdinand Magelan i dr.Brzi razvojastronomije i nebeske mehanike u 16. i 17. vijeku predstavljao je osnovu za teorijsko osmišljavanje kretanja nebeskih tijela i posljedica njihovog kretanja po Zemlju.Početak razvoja naučne geografije pripisuje se holandskom geografuBernard Varenijusu, koji je napisao znamenito djelo pod naslovomOpća geografija.Uprkos značajnim tehničkim otkrićima koja su uticala na razvoj geografije u 17. i 18. vijeku, ona ostaje uglavnom deskriptivna nauka sve do pojave velikog geografskog istraživača njemačkog porijeklaAleksandar Humbolta koji početkom 19. vijeka udara temelj savremenoj geografiji. Uz njega je veoma značajan iKarl Riter koji je bio pod jakim uticajem filozofijeImanuel Kanta. Značajan doprinos iz tog doba dali suV.M.Devis uSAD-teorija razvitkareljefa kaogeografski ciklus iVladimir Dokučajev uRusija. Tokom 19. vijeka osnivaju se katedre za geografiju na univerzitetima širomEvrope a njena tadašnja karakteristika je vještačka odvojenost na prirodnu i društvenu. Krajem istog vijeka pojavljuje se pod uticajem učenjaFridriha Racela tzv.geografski determinizam, kao najpoznatiji pogrešan pravac unutar teorijske geografije. Reakcije na ta zastranjivanja javljaju se početkom 20. vijeka sa novom generacijom geografa koje ističu jedinstvo geografske nauke. Pojavljuju seposibilizam u geografiji, čiji je zastupnikPol Vidal de la Blanš ihorologiza koju je uveoAlfred Hetner što je uticalo na nastanak i razvojregionalne geografije. Poznati geografski teoretičar iz tog doba je iA.A.Grigorijev sa svojom razradom učenja o geografskom omotaču.Danas postoji velika potreba za sintetičkim geografskim radovima posebno u vezi sa materijalnom proizvodnjom i aktuelnim problemima kvaliteta i preobražaja prirodne sredine, kao i razumnog korištenjaprirodnih resursa.
Regionalna geografija mogla bi se definirati kao primjena općegeografskih znanja u proučavanju konkretneteritorije, izdvojene na osnovu nekog od kriterija geografskeregionalizacije. Ona je, dakle, sintetička naučna disciplina. Dalje se dijeli na opću i posebnu regionalnu geografiju, koja se bavi izučavanjem konkretnih geografskih cjelina.
U objašnjavanju geografskih pojava i procesa, njihovih uzajamnih veza i odnosa te njihovih zakona i zakonomjernosti, geografija se služi brojnim naučnim metodama metodama istraživanja, s tim što se danas sve više koristematematičko-statističke metode imetode eksperimenta.Također treba spomenuti i sve veću primjenuinformatike u geografiji što je rezultiralo pojavom geografskih informacijskih sistema (GIS) koji su uveliko olakšali rad sa velikim brojem podataka.
