XMPP (англ.:eXtensible Messaging and Presence Protocol — пашыральны пратакол абмену паведамленнямі і інфармацыяй пра прысутнасць), раней вядомы якJabber[1] (Джэбер) — адкрытыпратакол дляімгненнага абмену паведамленнямі і інфармацыяй пра прысутнасць у рэжыме, блізкім да рэальнага часу, заснаваны наXML. Пратакол быў спраектаваны з магчымасцю лёгкага расшырэння і падтрымлівае, апроч перадачы тэкставых паведамленняў, перадачуголасу, відэа іфайлаў па сетцы.
У адрозненне ад большасці камерцыйных сістэм імгненнага абмену паведамленнямі XMPP з’яўляецца адкрытай сістэмай, падобнай даэлектроннай пошты. Любы карыстальнік можа адкрыць свойсервер імгненнага абмену паведамленнямі, рэгістраваць на ім карыстальнікаў і ўзаемадзейнічаць з іншымі серверамі XMPP. На аснове пратакола XMPP было адкрыта мноства прыватных і карпаратыўных сервераў XMPP. У розныя часы пратакол выкарыстоўвалі досыць буйныя праекты, такія якFacebook,Google Talk,WhatsApp,Аднакласнікі.ru,LiveJournal, HipChat, Juick, QIP і іншыя.
Праект Jabber (адангл.:jabber —балбатня) быў распачаты Джэрэмі Мілерам у 1998 годзе з распрацоўкі сервера jabberd[2]. Першае паведамленне пра праект з’явілася4 студзеня1999 года на сайце Slashdot[3]. Гэту дату прынята лічыць днём нараджэння тэхналогіі[4]. Неўзабаве пасля гэтага да праекта далучылася некалькі асноўных распрацоўшчыкаў, якія сталі працаваць над серверам jabberd, кліентамі дляWindows іGNU/Linux, а таксамашлюзамі ў асноўныя месэнджары таго часу, такія якAIM,ICQ, MSN, і Yahoo. Пазней, у 1999 годзе, кампанія Webb Interactive Services пачала спансаваць асноўных распрацоўшчыкаў, што паскорыла працэс стварэння праекта. У той час з’явілася аснова пратакола Jabber, а таксама сервер jabberd і раннія кліенты, такія, як WinJab (састарэў і атрымаў сваё развіццё ў праграме Exodus) і Gabber. Гэты ранні перыяд пастаянных змен скончыўся ў маі 2000 года з выпускам jabberd 1.0.
Ранні пратакол Jabber сфарміраваў асновы для стандарту XMPP, апублікаванага якRFC 3920. Часта гэты момант разглядаецца як пачатак суперніцтва з пратаколам SIMPLE, заснаваным на стандарце SIP, як стандартнага пратакола для імгненнага абмену паведамленнямі і інфармацыяй пра прысутнасць.
Са жніўня2001 года пратакол Jabber перайшоў пад кантроль фонда Jabber Software (16 студзеня 2007 года фонд быў пераназваны ў XMPP Standards Foundation[5]), мэтай якога было развіццё пашырэнняў пратакола.
Jabber, Inc. займалася развіццём двух праектаў — фрэймворка Jabber Extensible Communications Platform (Jabber XCP) і праграмна-апаратнага комплекса JabberNow. Інвестарамі Jabber былі кампаніі Jona, France Telecom, Intel Capital, і Webb Interactive Services.[1]
У жніўні 2005 годаGoogle прадставіў сэрвісGoogle Talk, які выкарыстоўваў XMPP для функцый перапіскі, а таксама як аснову для перадачы голасу і файлаў. Першапачатковая версія сэрвісу не дазваляла камунікаваць з іншымі серверамі XMPP, аднак ў студзені 2006 года гэты функцыянал з'явіўся ў праграме.[6]
У верасні 2008 годаCisco Systems набыла кампанію Jabber.[7]
НаВікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэмеXMPP
