Telegram (бел.:Тэлегра́м[7]) — бясплатныкросплатформавымесэнджар з функцыямі абмену тэкставымі паведамленнямі, відэа- і аўдыёзванкоў, абмену медыяфайламі і трансляцыі месцазнаходжання. Выкарыстоўваепрапрыетарную серверную частку ззакрытым кодам. У некаторых відах чатаў месэнджара можна ўключыць скразное (англ.:end-to-end) шыфраванне паведамленняў.[8]
Telegram быў створаны ў 2013 годзе братамі Мікалаем іПаўлам Дуравымі.[9][10] Яго серверы размеркаваны па ўсім свеце, а штаб-кватэра знаходзіцца ўДубаі.[11][12]
Уліковы запіс карыстальніка прывязваецца да нумара тэлефона, што з’яўляецца адным з галоўных аргументаў крытыкаў Telegram, бо гэта не забяспечвае поўнай ананімнасці пры перапісцы. У чэрвені 2022 года Telegram увайшоў у пяцёрку праграм, якія больш за ўсіх загружаюць у свеце, а колькасць яго актыўных карыстальнікаў перавысіла 700 мільёнаў.[13]
Telegram з’яўляецца адным з самых папулярных месэнджараў ў некаторых частках Еўропы, Азіі і Афрыкі.[14][15] У 2023 годзе Telegram названы самым папулярным месэнджарам для атрымання інфармацыі ўБеларусі.[16]
Праект створаны Паўлам Дуравым, заснавальнікамсацыяльнай сеткі «У Кантакце». 14 жніўня 2013 года быў прадстаўлены першы кліент Telegram для прылад на платформеiOS.[17]
22 жніўня 2013 года адзін з удзельнікаў конкурсу Durov’sAndroid Challenge напісаў і выклаў у адкрыты доступ першы кліент Telegram для аперацыйнай сістэмыAndroid (з выкарыстаннем пратаколаMTProto).
У кастрычніку ў праекта з’явіўся вэб-сайт і была прадстаўлена афіцыйная версія Telegram пад Android. Гэта праграма з адкрытым зыходным кодам пад ліцэнзіяй GPL2. Папярэдняя версія праграмы даступная пад назвай «Unofficial Telegram S».
7 лістапада 2013 года з’явіліся староннія кліенты сэрвісу для Windows і OS X з абмежаваным функцыяналам. Таксама быў распрацаваны канцэпт вэб-версіі кліента.
У студзені 2014 года выйшла неафіцыйная вэб-версія Webogram ад былога распрацоўшчыка «У Кантакце» Ігара Жукава.
21 ліпеня 2014 года ўApp Store з’явілася праграма Telegram HD дляiPhone іiPad, якую запампавала кампанія Telegram Messenger LLP.[18]
15 кастрычніка 2014 года да Telegram была дададзена падтрымка псеўданімаў, па якіх можна звязацца з карыстальнікамі, не ведаючы іх нумара тэлефона, а таксама запушчаны вэб-кліент.
2 студзеня 2015 года да Telegram была дададзена падтрымка стыкераў. Спачатку ў праграме было 14 стыкераў, але любы карыстальнік можа мадыфікаваць іх або дадаць свае. У адрозненне ад многіх праграм, у Telegram стыкеры бясплатныя.
У маі 2016 года з’явілася магчымасць рэдагавання адпраўленых паведамленняў. Зрабіць змены магчыма цягам двух сутак ад моманту адпраўкі. У гэтым выпадку ў паведамленні з’явіцца адмысловая метка.[19]
22 лістапада 2016 года распрацоўшчыкамі быў запушчаны праектTelegraph — блог-платформа, бясплатны выдавецкі інструмент, які дазваляе ствараць публікацыі, агляды, дадаваць фотаздымкі і ўсе віды embedded-кода.Telegraph — гібрыд блог-платформы, месэнджара іплацішэру (падобнага наMedium), з канцэпцыяй ананімныхіміджбордаў.
У сакавіку 2017 года расійскі палітычны аналітыкВалерый Салавей са спасылкай на ананімную крыніцу паведаміў, што расійскія спецслужбы атрымалі доступ да паведамленняў карыстальнікаў і іх архіву за тры гады. Павел Дураў назваў гэту заяву выдумкай.
У красавіку 2017 года было абвешчана пра запуск галасавых званкоў з сістэмай скразнога (end-to-end) шыфравання.[20]
У красавіку 2018 года Таганскі судМасквы пастанавіў заблакіраваць Telegram у Расіі.[21]
15 жніўня 2020 года ў Telegram афіцыйна з’явілася магчымасць выбраць беларускую мову.[22] Да гэтага беларуская мова не была даступнай прадвызначана, яе трэба было ўсталёўваць уласнаручна.[23]
23 снежня 2020 года ў Telegram з’явілася функцыя групавых званкоў[24], якая дазволіла карыстальнікам гутаркі ў любы момант далучыцца да закрытага галасавога чата.
24 красавіка 2020 года Telegram абвясціў пра дасягненне 400 мільёнаў актыўных карыстальнікаў, а таксама запусціў конкурс па стварэнні адукацыйных тэстаў. Прызавы фонд склаў 400 тысяч еўра.
12 студзеня 2021 годаПавел Дураў паведаміў, што ў першы тыдзень студзеня Telegram перавысіў 500 мільёнаў актыўных карыстальнікаў у месяц, і колькасць карыстальнікаў толькі працягвае расці. За апошнія 72 гадзіны з’явіліся каля 25 мільёнаў новых карыстальнікаў.
20 чэрвеня 2022 года Telegram паведаміў пра дасягненне 700 мільёнаў актыўных карыстальнікаў за месяц.
Для месэнджара быў створаны пратаколMTProto, які прадугледжвае выкарыстанне некалькіх пратаколаў шыфравання. Пры аўтарызацыі і аўтэнтыфікацыі выкарыстоўваюцца алгарытмыRSA-2048,DH-2048 для шыфравання, пры перадачы паведамленняў пратакола ў сець яны шыфруюцца алгарытмамAES з ключом, які вядомы і кліенту і серверу. Таксама выкарыстоўваюцца крыптаграфічныяхэш-алгарытмыSHA-1 іMD5.
Бяспека ад перахопу дасланых паведамленняў з боку сервера Telegram забяспечваецца толькі ў рэжыме «таемных» чатаў (Secret Chats), даступным ад 8 кастрычніка 2013 года. Гэты рэжым рэалізуе шыфраванне, пры якім толькі адпраўнік і атрымальнік валодаюць агульным ключом (end-to-end шыфраванне), з ужываннем алгарытму AES-256 у рэжыме IGE (англ. Infinite Garble Extension) для адпраўленых паведамленняў. У адрозненне ад звычайнага рэжыму, паведамленні ў таемных чатах не дэшыфруюцца серверам, гісторыя перапіскі захоўваецца толькі на тых дзвюх прыладах, на якіх быў створанычат.
Пры абмене файламі можна як дасылаць файлы з прылады, так і шукаць медыякантэнт уінтэрнэце (пры выкарыстанні мабільных версій дляiOS або Android). Маецца абмежаванне ў 1,5 ГБ для памера адпраўленых файлаў. Праграма выкарыстоўвае сістэму дазапампоўвання файлаў пасля абрыву сувязі.[17]
Групы — гэта асобны від чатаў, у якім можа ўдзельнічаць адразу вялікая колькасць карыстальнікаў. Ствараць групы могуць усе карыстальнікі. Для лепшага кіравання групай стваральнік можа прызначаць адміністратараў і вызначаць іх функцыянал. Спачатку групы маглі ўключаць толькі да 200 удзельнікаў, пачынаючы з лістапада 2015 года — да 1000 удзельнікаў, з 14 сакавіка 2016 — да 5000 удзельнікаў. З 30 чэрвеня 2017 года памер групы павялічыўся да 10 000 удзельнікаў, з 30 студзеня 2018 года — да 100 000 удзельнікаў, з 21 студзеня 2019 года — да 200 000 удзельнікаў.
Пры дапамозе адмысловагаAPI пабочныя распрацоўшчыкі могуць стварацьботаў (адмысловыя ўліковыя запісы, якія кіруюцца праграмамі).[25] Тыповыя боты адказваюць на адмысловыя каманды ў персанальных і групавых чатах, таксама яны могуць ажыццяўляць пошук у інтэрнэце або выконваць іншыя задачы.
ЗаснавальнікWhatsApp Ян Кум адзначаў, што ідэі, рэалізаваныя ў яго праграме, выкарыстоўваюцца ў Telegram.[26]
Серверы Telegram не захоўваюць паведамленні з таемных чатаў, але захоўваюць гісторыю звычайных чатаў і змест адраснай кнігі карыстальнікаў на тэрмін выкарыстання сэрвісу і на тэрмін неактыўнасці, пазначаны ў наладах уліковага запісу (ад аднаго месяца да года). Шыфраванне, якое выкарыстоўваецца ў месэнджары, не забяспечваеPFS (Perfect forward secrecy —Ідэальная прамая сакрэтнасць) ва ўсіх выпадках.
Афіцыйныя кліенты Telegram прадвызначана актыўна дасылаюць усім кантактам метаінфармацыю пра адкрыццё і закрыццё праграмы, пры гэтым падпісацца на гэту метаінфармацыю можа любы карыстальнік. Для адключэння такой рассылкі трэба змяніць налады ўліковага запісу.
Таксама неаднаразова выказваліся сумневы ў бяспецы пратаколу MTProto.[27]
.png)
