Мо́тэ (ням.:Motte[1]),плесі абоферт (фр.:plessis, ferté)[2], або«нарма́нскі замак»[3], або«замак на пагорку» (фр.:château à motte)[4] — ранні канструкцыйны тып драўлянагазамка, распаўсюджаны ў X—XI стагоддзях пераважна ў Францыі і Англіі.
Тып узнік і масава будаваўся ўдзяржаве Капетынгаў з X стагоддзя, найперш на паўночных землях. З сярэдзіны XI стагоддзя тып трапляе ў Англію[5], і масава будуецца там, а пазней у Уэльсе, Ірландыі і нізінах Шатландыі. З гэтага ж перыяду паходзіць англійскае слова для азначэння замку наогул —castle (castel). Словы «плесі», «ферт» ці «мот» (назва пагорку — цэнтральнай часткі такога замку) дасюль захоўваюцца ў назвах населеных пунктаў Францыі, што некалі прымыкалі да такіх замкаў.[6]
З XII стагоддзя, а месцамі і з канца XI стагоддзя, такія замкі перабудоўваюцца ў каменныя ці драўляна-каменныя (шэл-кіп).
Асновай і галоўнай тыпалагічнай адметнасцю замку такога тыпу была драўляная вежа-данжон, пераважна простакутная ў плане і пастаўленая на «моту» (фр.motte, лац.mota) — прыродны ці штучны пагорак. Падэшва пагорку абводзілася сухім ці воднымровам. Верх пагорку раўняўся ў пляцоўку (плошчай да 40—50 м²), якая абводзіласятынам (часам з баявымі пляцоўкамі-забароламі), часам валам з тынам на ім. Праход па-над ровам на верх пагорку забяспечваўся здымныммостам, які мантаваўся на апорах. Звычайная вышыня пагорку складала 9—12 м, часам да 30 м (адзін з замкаў Норфалка каля Тэтфарда)[7].
Побач з пагоркам звычайна змяшчаўся двор (англійскае «бейлі»,bailey), дзе ставілі жытло для бліжэйшага акружэння феадала і для слугаў, а таксама некаторыя гаспадарчыя пабудовы. Гаспадарчы двор мог забяспечвацца ўласнымабводам валу ці тыну, які прымыкаў да пагорку, акружаў яго, або мясціўся побач, але асобным абводам. Двароў магло быць два; плошча замку разам з дваром дасягала 0,6—1,2га, і рэдка бывала вялікай[8].
НаВікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэмеМотэ | |
|---|---|
| Нарматыўны кантроль |
