Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Перайсьці да зьместу
Вікіпэдыявольная энцыкляпэдыя
Пошук

Літаратура

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Старыя кнігі на палічцы

Літарату́ра (па-лацінску:litteratura, што значыцьнапісанае) — творыпісьменства, сукупнасьць пісьмовых і друкаваных тэкстаў, адзін з асноўных відаўмастацтва. Слова літаратура літаральна азначае «знаёмства зь літарамі». Літаратура паводле асноўнай клясыфікацыі падзяляецца напаэзію йпрозу. У шырокім сэнсе панятак уключае ў сябе ўсе пісьмовыя тэксты, аднак паводле розных крытэраў панятак може не ахопліваць усе тэксты, напрыклад, па прычыне слабога альбо няспраўнага стылю, выкарыстаньняслэнгу, дрэннай характарыстыцы й павярхоўнай альбо надуманай будовы. Некаторыя крытыкі выключаюць з панятка «літаратура» жанры, як тораман, злачыннасьць і таямніца,навуковая фантастыка, жахі йфэнтэзі. Поп-песьні, тэхнічна зьяўляючыся пісьмовым тэкстам, таксама маюць спрэчны статус. 3XVIII стагодзьдзя тэрмін літаратура замацаваўся за прыгожым пісьменствам — відам мастацтва, дзе вобразнасць ствараецца з дапамогаю слова.

Літаратура можа быць клясыфікавана ў адпаведнасці з гістарычнасьцю, то бок вынікам ліататуры могуць быцьмастацкі твор ці гістарычны твор, а таксама паводле формы, як то паэзія ці проза. Творы таксама могуць мець свае формы, як тоаповесьць,апавяданьне,раман і гэтак далей. Літаратурныя працы часьцяком таксама клясыфікуюцца ў адпаведнасьці з гістарычнымі пэрыядамі або пэўнымі эстэтычнымі асаблівасьцямі ці жанрамі.

Формы

[рэдагаваць |рэдагаваць крыніцу]

Паэзія

[рэдагаваць |рэдагаваць крыніцу]
Асноўны артыкул:Паэзія
КаліграмаГіёма Апалінэра. Яна ўяўляе сабой тып верша, у якім напісаныя словы разьмешчаны такім чынам, каб стварыць візуальны вобраз.

Паэзія ёсьць формай літаратурнага мастацтва, якая выкарыстоўвае эстэтычныя й рытмічныя ўласьцівасьці мовы. Паэзія традыцыйна адрозьніваецца ад прозы тым, што звычайна падаецца ўвершах. У той час як проза абапіраецца насказы, паэзія базуецца на вершаваных радках. Сынтакс прозы дыктуецца сэнсам, тады як паэзія абапіраецца на паэтычны рытм, памер і рыфму, але не заўсёды[1]. Раней паэзія звычайна разумелася як нешта ўсталяванае ў паэтычных рытмах, аднак на сёньня вызначэньнем паэзіі ёсьць любы від суб’екта, які зьяўляецца рытмічным або выкананы ў вершаванай форме. Як форма літаратуры паэзія можа папярэднічацьпісьменству, бо раньнія працы складаліся і падтрымліваліся вуснай традыцыяй[2], такім чынам, паэзія зьяўляецца адной з самых раньніх формаў літаратуры.

Проза

[рэдагаваць |рэдагаваць крыніцу]
Асноўны артыкул:Проза

Проза зьяўляецца формай літаратуры, якая вызначаецца ўжываньнем звычайнага сынтакса й натуральнай прамовай замест рытмічных структураў. Проза вымяраецца ў сказах, чым адрозьніваецца ад паэзіі[1][3]. Паводле гістарычнаму разьвіцьцю прозы, Рычард Граф адзначае, што згодна з апошнімі дасьледваньнямі падкрэсліваецца той факт, што фармальная проза атрымала параўнальна позьняе разьвіцьцё й часьцяком асацыюецца з клясычным пэрыядам гісторыіСтаражытнае Грэцыі[4].

Клясыфікацыі літаратуры

[рэдагаваць |рэдагаваць крыніцу]

Паводле зьместу:

  • мастацкая
  • інфармацыйна-даведачная
  • навукова-тэхнічная

Паводле прызначэньня:

  • навучальная
  • тэхнічная
  • публіцыстычная і інш.

Крыніцы

[рэдагаваць |рэдагаваць крыніцу]
  1. ^абPreminger, Alex; et al. (1993).«The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics». US: Princeton University Press. — С. 938. —ISBN0-691-02123-6.
  2. ^Finnegan, Ruth H. (1977).«Oral poetry: its nature, significance, and social context». Indiana University Press. — С. 66.
  3. ^Alison Booth; Kelly J. Mays.«Glossary: P». LitWeb, the Norton Introduction to Literature Studyspace.
  4. ^Graff, Richard (2005).«Prose versus Poetry in Early Greek Theories of Style». Rhetorica: A Journal of the History of Rhetoric. 23 (4): 303–335. doi:10.1525/rh.2005.23.4.303.

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць |рэдагаваць крыніцу]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Літаратура&oldid=2512381»
Катэгорыя:
Схаваная катэгорыя:

[8]ページ先頭

©2009-2025 Movatter.jp