Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Перайсьці да зьместу
Вікіпэдыявольная энцыкляпэдыя
Пошук

Іжора

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Інгрыя
лац.Inhryja

Inkeri
Сьцяг ІнгрыіГерб Інгрыі
СьцягГерб
Месцазнаходжаньне Інгрыі

Гістарычная вобласьць Інгрыя ў межах тэрыторыіЛенінградзкай вобласьці

Найбуйнейшы горадСанкт-Пецярбург
Плошча
 • агульная

15 000 км² км²

Інгрыя[1] (Іжорская зямля, Іжора)[2] — гістарычная вобласьць на паўночным захадзе сучаснайРасеі.

Разьмяшчаецца па берагахНявы, абмяжоўваеццаФінскай затокай, ракойНарвай іЧудзкім возерам на захадзе,Ладаскім возерам з прылеглымі да яго раўнінамі й ракойЛавай — на ўсходзе. На поўначы яна мяжуе зКарэліяй па рэках Сястры і Смародзінцы. Паўднёвая мяжа Інгрыі праходзіць па сярэдняй плыні рэк Арэжажа і Лугі, але большай часткай не мае дакладных геаграфічных арыентыраў і адпавядае мяжы паміжМаскоўшчынай іШвэцыяй, усталяванай паСталбоўскім міры.

Этымалёгія

[рэдагаваць |рэдагаваць код]

У Іжоры ёсьць некалькі назоваў:Інгрыя,Іжора,Інгерманляндыя. Існуе некалькі вэрсыяў паходжаньня назвы:

  • Інгрыя:
    • адна зь іх ад фінскагаinkeri maa («выдатная зямля»), якое дало назву рацэ Іжоры (Inkeri, Ingeri).
    • другая — вэрсыя, выказаная Васілём Тацішчавым, падтрыманая і разьвітая А. М. Шэгрэнам, — ад імя швэдзкай прынцэсы, жонкіЯраслава Мудрага Інгігерды (швэд.Іngegerd,фін.Іngerі,Іnkerі,Іnko).
    • трэцяя вэрсыя — прапанаваная тым жа Васілём Тацішчавым на падставеІаакімаўскага летапісу, які зьвязвае назву з асабістым імем сынаРурыка, князя Ігара (Інгора, Інгвара).
  • Іжора, Іжорская зямля:
    • паводлеэтымалягічнага слоўніка расейскае мовы М. Р. Фасьмера, Іжора — гэта рака на поўдзень ад Фінскае затокі, а Іжорская зямля — мясцовасьць па гэтай рацэ. Найбольш аргумэнтаваным на яго думку ўяўляецца пункт гледжаньня Шогрэна, што гэта назва ўзыходзіць да імя жонкі Яраслава Мудрага — Інгігерд.
    • на думку расейскага гісторыка А. М. Шарымава, з Іаакімаўскай летапісу вынікае, што тапонім Іжора (Іжара) існаваў і да Інгігерд Швэдзкай, і да Ігара Рурыкавіча («егда та роди сына Ингоря, даде ей обесчанный при море град с Ижарою в вено») і паходзіць адкарэльскага «інкеры маа», што азначае «выдатная зямля».
    • некаторыя сучасныя дасьледнікі выводзяць этнонім «іжора» з фінскагаyysyrjäinen (грубы, няветлівы).
  • Інгерманляндыя:
    • расейская назва, узятаяПятром I для абазначэньня заваяваных земляў, паходзіць ад швэдзкага —Ingermanland.
    • швэдзкая назваIngermanland на думкуУлафа Рудбэка старэйшага паходзіць ад імяIngo,Inge (Germun, Germund).
    • ёсьць вэрсыя, што ў тапонімеIngermanland слова «зямля» сустракаецца 2 разы: да фінскагаmaa дададзена швэдзкаеland, якое таксама азначае «зямля».
    • паводле іншай вэрсіі, элемэнт «man» паходзіць не ад фінскагаmaa, а ад германскагаman — «чалавек».

Геаграфія

[рэдагаваць |рэдагаваць код]

Усходняя частка Інгрыі ад ракі Сястра да сярэдняй плыні ракі Арэдзеж у XІІ—XVІІІ стагодзьдзях называлася Іжорская зямля (пад Іжорскай зямлёй у XVІІ стагодзьдзі таксама магла мецца на ўвазе ўся Інгрыя), заходняя частка ад вусьцяНявы (ад вусьця ракі Стрэлкі) і Арэжажа да ракі Нарвы — Вотская зямля.

У 1706 годзе гэтыя землі ўвайшлі ў складРасейскай імпэрыі, у склад шырокай Інгерманландзкай губерні, у 1711 годзе пераўтворанай у Санкт-Пецярбурскую губэрню. У 1803—1926 гадах землі Інгрыі знаходзіліся ў складзе пяці паветаў Санкт-Пецярбурскай (у 1914—1924 — Петраградзкай, у 1924—1927 — Ленінградзкай) губэрні: Санкт-Пецярбурскага (Петраградзкага, Ленінградзкага), Пецяргофскага, Цэтергофскага, Ямбурскага.

У 1927 годзе Ленінградзкая губэрня была пераўтворана ўЛенінградзкую вобласьць. Межы пералічаных тэрытарыяльных утварэньняў не заўсёды супадалі адзін з адным і значна мяняліся зь цягам часу. У цяперашні час на тэрыторыі Інгрыі разьмяшчаеццаСанкт-Пецярбург і наступныя раёны Ленінградзкай вобласьці: Валасоўскі, Всеволожске, Гатчынскі, Кінгісепскі, Ламаносаўскі, Тасьненскі, а таксама заходняя частка Кіраўскага раёна да ракі Лавы.

Мапа парахвіяўЦарквы Інгрыі. 1930 гады

Выкарыстоўванае ў навуковай літаратуры дзяленьне Інгрыі:

  • Паўночная — уся тэрыторыя Інгрыі на поўнач ад ракі Нявы (фін:Pohjos-Іnkerі),
  • Усходняя — дзьве лютэранскія парахвіі на ўсход ад ракіТосны: Ярвісаары й Марккова (фін:Іtä-Іnkerі).
  • Цэнтральная — тэрыторыя на поўдзень ад ракі Нява й на захад ад ракі Тосна да горада Воласава (фін:Keskі-Іnkerі)
  • Заходняя — тэрыторыя на захад ад горада Воласава (фін:Länsі-Іnkerі)
  • Эстонская — тэрыторыя ўздоўж правага берага ракі Нарва зь Івангорадам (фін:Vіron Іnkerі)

Межы Інгрыі мяняліся на працягу стагодзьдзяў, цяпер тэрыторыя гістарычнай вобласьці Інгрыя вызначаецца зыходзячы зь межаў фінскіх лютэранскіх парахвіяў Царквы Інгрыі, якія існавалі ў трыццатых гадах XX стагодзьдзя.

Плошча Інгрыі складае прыкладна 15 тыс. км².

Гісторыя

[рэдагаваць |рэдагаваць код]

Першыя сьляды пасяленьня чалавека на тэрыторыі сучаснай Ленінградзкай вобласьці Расеі ставяцца да эпохі мэзаліту (VIII-VII тысячагодзьдзе да н. э.). У I тысячагодзьдзі да н. э. зь ВерхнягаПаволжа на гэтыя землі прыйшліпрыбалтыйска-фінскія плямёны. У VIII—X стагодзьдзях на берагах ракі Лугі пасяліліся ільменскія славене. У VIII—XII стагодзьдзях па рацы Няве праходзіўВолскі гандлёвы шлях(uk) і гандлёвы шлях «З варагаў у грэкі».

У XIII стагодзьдзі Іжора ўвайшла ў складНаўгародзкага княства, разам зь якім у 1478 годзе была далучаная даВялікага Княства Маскоўскага. У 1581 годзеШвэцыя захапілаІвангорад іКапор'е на захадзе Іжоры ў ходзеЛівонскай вайны. У 1721 годзеРасейская імпэрыя далучыла заходнюю частку Іжоры па вынікахПаўночнай вайны[2]

Крыніцы

[рэдагаваць |рэдагаваць код]
  1. Ня глёдзячы на няўдачу пад Нарваю, заняў Пётра ІІнгрыю, Эстонію і Лівонію...https://be.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D1%83%D1%81%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%8F_(%D0%90%D1%81%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%BB%D1%91%D1%84,_%D0%A8%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8D%D1%80)/%D0%A7%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BA%D0%B0_3/%D0%94%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96_%D0%BF%D1%8D%D1%80%D1%8B%D0%BE%D0%B4/%D0%A3%D0%B7%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82_%D0%90%D1%9E%D1%81%D1%82%D1%80%D1%8B%D1%96_%D1%96_%D0%9F%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96%D1%96._%D0%A8%D0%B2%D1%8D%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%8F_%D1%96_%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%B5%D1%8F
  2. 12Іжорская зямля, Іжора //Беларуская энцыкляпэдыя ў 18 тамах / гал.рэд.Генадзь Пашкоў. — Менск:Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі, 1998. — Т. 7: Застаўка — Кантата. — С. 173. — 608 с. — 10 000 ас. —ISBN985-11-0130-3
Зямны шарГэта —накід артыкулапагеаграфіі. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі,пашырыўшы яго.
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Іжора&oldid=2457945»
Катэгорыі:
Схаваная катэгорыя:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp