Мәләүез —Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районының үҙәге, республика әһәмиәтендәге ҡала, Мәләүез йылғаһыныңАғиҙелгә ҡойған ерендә урынлашҡан.2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 61 390 кеше[ 3] ,2018 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 58 004 кеше булған. Почта индексы — 452530,ОКАТО коды — 80 223 822 001.
УлXVIII быуаттың 70-се йылдарындаЫрымбур трактында уңайлы сауҙа үҙәге булараҡ барлыҡҡа килгән,1938 йылдан алып — эшселәр ҡасабаһы,1958 йылдан — ҡала.
Никах һарайы Мәсет Гуреев Сергей Николаевич (7.10.1918—14.01.2013),Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, артиллерист, лейтенант (1947).Советтар Союзы Геройы (1944)[ 4] (Тикшерелеү көнө: 4 октябрь 2018) .Касьянов Геннадий Михайлович (9.04.1949), хужалыҡ эшмәкәре. Мәләүез кирбес заводының генераль директоры.Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылышДәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе.Мәләүез районы һәм Мәләүез ҡалаһының почётлы гражданы (2010).Порошин Юрий Георгиевич (1949), хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1996—2013 йылдарҙа Өфө агрегат производство берекмәһенең генераль директоры.Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш (2008—2013)Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.Рәсәй Федерацияһының почётлы машина эшләүсеһе. Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнгән, 2-се дәрәжәле «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы эйәһе (2010),«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры[ 5] .Синицын Василий Иванович (12.12.1918—14.10.1971), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, осоусы, гвардия капитаны. Советтар Союзы Геройы (1945).Мәләүез — республиканың мөһим транспорт үҙәге, бында Өфө—Ырымбур автомобиль һәм тимер юлы, район-ара автомобиль юлдары үтә.Бында химия, аҙыҡ-түлек, еңел сәнәғәт һ.б. тармаҡтар үҫешкән.
Ҡалалағы төп предприятиелар:
Мәләүез минераль ашламалар производство берекмәһе Шәкәр заводы Һөт консервалау завода Ит комбинаттары Спорт аяҡ кейемдәре эксперименталь комбинаты Ағас эшкәртеү предприятиеһы Кирбес заводы Тимер-бетон конструкциялар заводы Элеватор Мәләүездә тиҫтәнән ашыу дөйөм белем биреү мәктәптәре (шулар араһындаКинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһы ), музыка, художество һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе, механика-технология техникумы, һөнәри белем биреү училищелары бар.
Бында тыуған яҡты өйрәнеү музейы, китапханалар, клубтар, дауаханалар эшләй.
Ҡала халҡы тиҫтәләгән спорт комплекстарына ла ихлас йөрөй. Ат спорты буйынса «Толпар» һәм «Уҡсылар» спорт комплекстары йәштәрҙе лә, өлкәндәрҙе лә йәлеп итә.Мәләүездең үҙәк урамында, Мәләүез йылғаһы ярында урынлашҡан район һәм ҡала мәҙәниәт һарайы социаль әһәмиәте, үҙенсәлекле архитектураһы, зауыҡ менән биҙәлеше йәһәтенән башҡаларҙан айырылып тора. Район һәм ҡаланың никах теркәү йорто ла ошонда урынлашҡан.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 53120 24958 28162 47,0% 53,0% 2002 йыл 9 октябрь 62949 30104 32845 47,8% 52,2% 2010 йыл 14 октябрь
Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары
>100 мең кеше >50 мең кеше >25 мең кеше >10 мең кеше >5 мең кеше Төркөм эсендә тораҡ пункты урыны башҡорттар күләмә буйынса бирелде. Мәҫәлән: Баймаҡтабашҡорттар 71,6% (беренсе), Учалыла – 53%(икенсе), Ишембайҙа -29,7%.
Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.
1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.1989 ,2002 ,2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаныХалыҡ һаны буйынса сығанаҡтар
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән1897 ,1920 ,1939 ,1959 ,1970 ,1979 ,1989 ,2002 ,2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була.1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә1865 ,1879 ,1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар. Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар. Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге. Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән. 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с. Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар. 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.