Samoa[11], oficialmenteEstáu Independiente de Samoa (ensamoanu,Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa) y, hasta'4 de xunetu de1997Samoa Occidental, ye un país insular perteneciente al archipiélagu de laPolinesia, nelPacíficu sur. Abarca dos islles principales,Savaiʻi yUpolu, y cuatro más pequeñes:Manono, Apolima,Fanuatapu y Namua). Tien una estensión de2842 km² y una población de200 010 habitantes (2021), y la so ciudá capital yeApia. Loslapita descubrieron y colonizaron les islles samoanes hai 3.500 años, desarrollando de magar una llingua y una identidá cultural samoanes úniques.
Samoa ye una república parllamentaria, con un estáu xunitariu sodividíu alministrativamente n'once entidaes menores. El país pertenece a laMancomunidá de Naciones, y foi almitíu nesNaciones Xuníes el15 d'avientu de1976. El archipiélagu completu, qu'inclúi laSamoa americana, recibió'l nome de Islles de los Navegantes polos conquistadores europeos, plasmaos pola habilidá de los samoanos pa les xeres de la navegación. El país foi gobernáu porNueva Zelanda hasta la so independencia en1962.
En xunetu de2017 Va'aletoa Sualauvi II convirtióse en xefe del estáu, asocediendo a Tuiatua Tupua Tamasese Efi. El primer ministruLaʻauli Leuatea Schmidt.
Samoa asítiase al sur delecuador, a metá del camín enteḤawai y Nueva Zelanda, na rexón polinésica del océanu Pacíficu. La so estensión, de 2.842 km², abarca dos islles mayores,Upolu y Savai'i, qu'en conxuntu representen el 99% de la so superficie total, y ocho isllotes. Los isllotes son:
los trés asitiaos nel estrechu d'Apolima: Manono, Apolima y Nu'ulopa.
los cuatro que formen l'archipiélagu de les islles Aleipata, asitiaos al este d'Upolu: Nu'utele, Nu'ulua, Namua y Fanuatapu.
Nu'usafe'e, de menos de una hectárea d'estensión, asitiáu a 1,4 km al sur de la costa d'Upolu, a la altura de Vaovai.
Na islla principal, Upolu, ye na que vive el 75% de la población del país, y ye na que s'alcuentra la so capital, Apia.
Les islles samoanes son d'orixe volcánicu, en rellación col puntu caldiu samoanu, formáu probablemente a partir d'unapluma mantélica. Magar que toles islles tean un orixe volcánicu namái hai volcanes activos en Savai'i, la más occidental del archipiélagu: les erupciones más recientes foron les de los volcanes Matavanu (1905-11), Mata o le Afi (1902) y Mauga Afi (1725). El puntu cimeru del archipiélagu ye'l monte Silisili, de 1.858 m d'altor. Na costa centru-septentrional de Savai'i alcuéntrense los campos de llava de Saleaula, una estensión de 50 km² de llava solidificao procedente de les erupciones del monte Matavanu.[12]
Savai'i ye la mayor de les islles del país y la sesta n'estensión de la Polinesia: namái les islles neozelandeses del Norte, del Sur y Stewart, y les de Ḥawai y Maui, en Ḥawai, son mayores. La so población ye de 42.000 habitantes.
_(Polynesia_centered).svg)
