La saga deHarry Potter ye una serie de noveles defantasía escrites pola británicaJ. K. Rowling (alcuñu de Joanne Rowling, enxertando la inicial del nome de la güela "Kathleen"). Los llibros presenten un mundu máxicu enllenu bruxes y magos, y el protagonista ye'l maguHarry Potter, un rapacín d'once años al entamu la serie. Dende la publicación de la primer novela,Harry Potter and the Philosopher's Stone (Harry Potter y la Piedra Filosofal) en1997, los llibros ganaron una popularidá pergrande y un gran ésitu comercial per tol mundu, produciendo películes, videoxuegos, y un fargatáu d'otros artículos. Los seis primeros llibros tienen vendío más de 325 millones de copies en total y traduxéronlos a 66 llingües, incluyendo l'asturianu.
La historia entama'l31 d'ochobre de1981, Voldemort descubre l'abellugu deLily yJames Potter y mátalos, pero de la que tenta de matar al naciellu, la maldición rebota, convirtiéndolu nun espíritu ente la vida y la muerte, y dexando un repuelgu con forma de rellampíu na frente de Harry Potter. Al ser la única persona que sobrevive a la maldición mortal de Voldemort, conviértese nuna lleenda ("El neñu que sobrevivió") ente los magos.
La serie sigue la tradición británica de lliteratura pa neños, lo más de la historia trescurre nelColexu Hogwarts de Maxa y Bruxería, onde los escolinos tán internos, cúntanos la llucha de Harry Potter escontraLord Voldemort y la so grei. Los llibros esploren l'amistá, l'ambición, l'amor, la reacción énte la muerte, etc. El mundiu máxicu de Harry Potter constitúise nuna sociedá paralela al mundu real, cola so historia, habitantes y cultura (con dél comparanza al universu tolkianu).
Espublizáronse yá los siete llibros de la serie (d'acorde cola autora), zarrando la serieHarry Potter and the Deathly Hallows en2007.
Tolos llibros tán adaptaos en películes producíes polaWarner Bros, la grabación entamó en setiembre de2007, y la estrena tuvo llugar el15 de xunetu de2009.
Andén 9¾, na ficción el puntu de partida del Espresu Hogwarts, el tren de vapor que lleva a los escolinos a Hogwarts, na estación de King's Cross de Londres.
El primer llibru de la serie, y únicu traducíu pel momentu al asturianu,Harry Potter y la piedra filosofal (n'inglésHarry Potter and the Philosopher's Stone), foi espublizáu porBloomsbury Publishing nelReinu Xuníu'l30 de xunu de1997. Foi asoleyáu nosEstaos Xuníos el1 de setiembre de1998 porScholastic Press col títuluHarry Potter and the Sorcerer's Stone. Temiendo que los llectores d'Estaos Xuníos nun asociaríen la pallabra "philosopher" con temes máxicos, Scholastic insistió en camudar el nome col qu'al cabu se publicó pal mercáu d'aquel país.
El primer llibru de la serie introduz a los más de los personaxes principales, amás de los más de los llugares onde va tener llugar l'aición. Cuenta los primeros pasos de Harry nel mundu máxicu, y fala de la so segunda confrontación con Voldemort, que ta a la busca de la inmortalidá, intentando consiguir el poder de la Piedra Filosofal.
Con estimaciones de ventes globales de más de 110 millones de copies,Harry Potter y la piedra filosofal convirtióse nún de los llibros más vendíos de la historia. La torna n'asturianu (ISBN 978-84-8053-549-6), asoleyada n'avientu de2009, ye obra deXesús González Rato y l'aición de la espublizar correspuénde-y aEdiciones Trabe.
Harry Potter and the Chamber of Secrets (n'asturianu podría traducise comoHarry Potter and the Chamber of Secrets) espublizóse per primer vegada nel Reinu Xuníu'l2 de xunetu de1998 y nos Estaos Xuníos el2 de xunetu de1999.
Nel segundu añu de Harry en Hogwarts, Voldemort tenta de reencarnase al traviés de les memories almacenaes nun diariu. Nesti llibru Harry decátase tamién de la so habilidá pa falarllingua pársel, la estraña llingua de les culiebres que davezu se rellaciona coles artes escures.
El llibru tien una conexón temática importante col sestu llibru,Harry Potter y el príncipe mestizu. Bien de la información qu'habría desvelase nesti volume treslladóse a la sesta entrega. Poro, abondos de los elementos qu'apaecen enLa cámara los secretos vuelven salir enEl príncipe mestizu cola so verdadera significancia.
Espublizáu nel Reinu Xuníu'l8 de xunetu de1999 y nos Estaos Xuníos el8 de setiembre de1999,Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (n'asturianu podría traducise comoHarry Potter y el presu d'Azkaban) cuenta'l tercer añu de la educación máxica de Harry, nel que s'introducen a los personaxesRemus Lupin ySirius Black (esti caberu yá s'introduxo brevemente nel primer capítulu del primer llibru), asina como s'esplica la historia de los padres de Harry. Ye l'únicu llibru de la serie nel que nun apaez Voldemort.
Harry Potter and the Goblet of Fire (n'asturianu podría traducise comoHarry Potter y el cáliz de fueu) foi espublizáu'l8 de xunetu de2000 al mesmu tiempu nel Reinu Xuníu y nos Estaos Xuníos. Nel cuartu añu de Harry, esti participa nelTornéu Trimagu, que resulta na resurreición de Voldemort y la muerte d'un escolín.
Harry Potter and the Order of the Phoenix (n'asturianu podría traducise comoHarry Potter y la Orde del Fénix) ye'l llibru más llargu de la serie, con 766 páxines na versión del Reinu Xuníu y 870 na de los Estaos Xuníos. La so espublización en tol mundu n'inglés foi'l21 de xunu de2003.
Nel quintu llibru, Harry Potter ha enfrentase a un Voldemort recién resucitáu, amás d'al restu del mundu magu que nun quier creyer qu'esto ye verdá, incluyíu'l Ministeriu de Maxa. Esto fai queDolores Umbridge seya la nueva direutora de Hogwarts, y xunto aLuna Lovegood yBellatrix Lestrange, son los tres personaxes más significativos introducíos nel llibru. Arriendes d'esto, revélase una importante profecía qu'implica a Harry y a Voldemort, y al cabu, cunta l'asesinatu de Sirius Black.
Harry Potter and the Half-Blood Prince (n'asturianu podría traducise comoHarry Potter y el príncipe mestizu) espublizóse'l16 de xunetu de2005, y vendiéronse en tol mundu 11 millones de copies nes primeres 24 hores.
Nesti sestu llibru, Harry da con un vieyu llibru de testu de fervidiellos enllenu de notes y recomendaciones firmaes por un misteriosu escritor col seudónimu del Príncipe Mestizu. Amás, Harry participa en sesiones privaes de tutoría impartíes porAlbus Dumbledore, nes que se-y revelen dellos recuerdos qu'impliquen a Voldemort. A lo cabero'l llibru,Severus Snape, que la so llealtá lleva siendo cuestionada en tola serie, asesina a Dumbledore y fuxe del colexu.
La séptima y cabera novela,Harry Potter and the Deathly Hallows (n'asturianu podría traducise comoHarry Potter y las reliquies mortales), espublizóse'l21 de xunetu de2007. El llibru vendió 11 millones de copies nes primeres 24 hores namái nel Reinu Xuníu y nos Estaos Xuníos.
Esti llibru emprima namás morrer Dumbledore, cuando Voldemort acaba la so ascensión al poder y algama'l control del Ministeriu de Maxa. Harry y los sos amigos deciden nun asistir al so postrer añu en Hogwarts pa dir a la busca de losHorcruxes que falten. El llibru tamién revela detalles del pasáu de Dumbledore, asina como los verdaderos envises de Snape. La batalla de Hogwarts asocede inevitablemente, participando miembros de la Orde del Fénix, escolinos y profesores de Hogwarts, Voldemort y los sos Mortífagos, y delles criatures máxiques. Depués de la muerte de bien de xente y animales, Voldemort ye destruyíu por Harry y el mundu máxicu torna a como taba enantes de que Voldemort corrompiera la comunidá.
Harry Potter: Ye'l protagonista principal y el que-y da'l títulu a la serie. Ye un güérfanu que vive colos sos crueles tíos, hasta que nel decimoprimer cumpleaños entérase de que ye un magu y de que cuando tenía un añuLord Voldemort asesinó a los sos padres, y cuando tentó de facer lo mesmo con él, la maldición asesinaAvadaKedavra volvióse escontra él mesmu, faciéndolu desapaecer, mentes qu'a Harry namái-y quedó un repuelgu na frente con forma de rellampíu. Más tarde descubre que'l so destín ta lligáu al de Voldemort, y qh'ha ser él quien impida'l resurdimientu del Señor Escuru.
Ron Weasley: Ye'l meyor amigu de Harry Potter y xunto conHermione Granger, ún de los sos compañeros d'aventures. Apaez descritu como un rapaz altu y roxu, que viven colos padres y hermanos (que tamién tienen un papel importante na serie) en «El Xoril». Ron vive a la solombra de los cinco hermanos mayores que tien, amás de la del propiu Harry, cosa que foi orixe de varies discusiones ente dambos a lo llargo la serie.
Hermione Granger: Xunto con Harry y Ron compón el tríu de protagonistes. Anque nos primeros llibros el so papel ye minoritariu en comparanza col de los rapazos, dendeHarry Potter and the Prisoner of Azkaban el desenrollu del so personaxe aduz, y les sos habilidaes son cada vegada más queríes. Ye perintelixente y estudiosa, y siempre antepón la llóxica y el pensamientu fríu per delantre de la valentía de los sos compañeros. Dende'l cuartu llibru espón los sos sentimientos haza Ron, que nun s'esclarien hasta la postrer entrega.
Albus Dumbledore: Ye'l direutor deHogwarts na gran mayoría de la serie. Ye consideráu como ún de los magos más poderosos del so tiempu y ún de los principales mentores de Harry. Los llibros suelen finar con una charra ente Harry y Dumbledore na qu'esti últimu revela detalles de les incógnites que surden na trama. Nel sestu llibru da clases particulares a Harry, deprendiéndolu sobre loshorcruxes. A lo cabero d'esta novela ye asesináu porSeverus Snape, dexando al mundu máxicu a mercé del segundu llevantamientu de Voldemort.
Severus Snape: Ye'l profesor de les asignatures de Fervidiellos (primer a quintu llibru) y Defensa Escontra les Artes Escures (llibru sestu) en Hogwarts. Hasta la desapaición de Voldemor, foi unmortífagu, lo que fizo qu'hasta'l final de la serie nun se descubra la so verdadera llealtá. Tien una rellación de mutuu despreciu con Harry, polo que Snape suel ser el principal sospechosu del protagonista cuando surden misterios. EnHarry Potter and the Deathly Hallows, constitúise direutor de Hogwarts.
Lord Voldemort: L'antagonista de la serie, ye un magu escuru y malváu que quier dominar el mundu máxicu pa imponer la so ideoloxía basada na prevalencia de la sangre pura y eliminar a losmuggles. El so verdaderu nome ye Tom Sorvolo Riddle y apaez descritu como un ser pálidu y altu, con regayes en cuenta de ñariz, y güeyos encarnaos con neñines verticales. Anque foi un exemplar alumnu de Hogwarts, dedicó la so vida a les artes escures, y na so desesperada busca de la inmortalidá, desenrolló sietahorcruxes, depositando un cachu de la so alma en caún d'ellos. Depués de graduase en Hogwarts, y xunto colos sos siguidores, losmortífagos, anició una dómina de terror nel mundu máxicu. Tres d'ascuchar una profecía na que s'auguraba la nacencia d'un rival, tentó de matar a Harry, pero nun tuvo ésitu y cuasi morrió. Llogró reconstruyir el so cuerpu nel cuartu llibru y llegó al poder de nuevo depués de la muerte de Dumbledore.
Toles noveles de la serie tán publicaes n'inglés en formatu audiollibru. Hai una versión británica narrada por Stephen Fry y una americana cuntada por Jim Dale. En castellanu namái publicáu'l primer volume, en formatuCR-ROM.
En 1999 Rowling vendió los derechos de les películes de los cuatro primero llibros aWarner Bros. por 1 millón dellibres esterlines (1.241.348 €). Un pidimientu que fizo Rowling foi que los actores principales fueran estrictamente británicos, dexando tamién la inclusión de munchos actores irlandeses comoRichard Harris nel papel deDumbledore, y actores frances y d'Europa del Este enHarry Potter y el cálice de fueu, onde los personaxes de los llibros tamién lo yeren. Depués de remanar varios direutores comoSteven Spielberg,Terry Gilliam,Jonathan Demme yAlan Parker, el 28 de marzu de 2000Chris Columbus foi l'elixíu como direutor paHarry Potter and the Philosopher's Stone. Depués de un estensivu casting, la filmación entamó n'ochobre de 2000 nos estudiosLeavesden Film Studios y enLondres mesmu, finando la producción en xunetu de 2001.Harry Potter and the Philosopher's Stone estrenóse'l 16 de payares de 2001. Xusto tres díes depués, empecipiaba la producción deHarry Potter and the Chamber of Secrets, dirixida tamién por Columbus, finando nel branu de 2002. La película estrenóse'l 15 de payares de 2002.
Chris Columbus nun quixo dirixirHarry Potter and the Prisoner of Azkaban, de manera que trabayó namái como productor. El direutormexicanuAlfonso Cuarón asumió'l trabayu, y depués de rodar en 2003, la película estrenóse'l 4 de xunu de 2004. Pol mor d'emprimar la producción de la cuarta película enantes de la estrena de la tercera,Mike Newell foi l'escoyíu pa direutor deHarry Potter and the Goblet of Fire, estrenada'l 18 de payares de 2005. Newell nun quixo dirixir la siguiente película, y el direutor de televisión británicuDavid Yates foi elixíu paHarry Potter and the Order of the Phoenix, empecipiando la producción en xineru de 2006 y siendo estrenada'l 11 de xunetu de 2007. Yates dirixó tamiénHarry Potter and the Half-Blood Prince, cola data d'estrena'l 15 de xunetu de 2009. L'adaptación postreraHarry Potter and the Deathly Hallows, dixebróse en dos partes. La primer parte estrenóse'l 19 d'abril de 2010, y la segunda parte'l 15 de xunetu de 2011, dambes dos dirixíes por David Yates.
Les ocho películes deHarry Potter tán na llista de les venti películes más taquilleres de la historia.
Electronic Arts tien sacaos hasta agora ventivideoxuegos basaos nos llibros y guiones de les películes. Amás de les diecisiete histories basaes direutamente nos cinco primeros rellatos, EA tamién fizo un xuegu de simulación deQuidditch:Harry Potter: Quidditch World Cup, asoleyáu en 2003, y dos xuegos de la franquiciaLego basaos nos primeros dos llibros y asoleyaos coincidiendo cola estrena de les películes.
