Estonia[21], oficialmenteRepública d'Estonia, ye un país de laXunión Europea, asitiáu a orielles delmar Bálticu, que fae de llende occidental del país. Llenda tamién colgolfu de Finlandia al norte, conRusia al este y conLetonia al sur. Tien una población de1 369 995 habitantes (1 xineru 2025)[22][23], y el so idioma oficial ye l'estonianu.
Los primeros pobladores aportaron a la rexón hai unos 13.000 años. Pertenecientes a una rama de la familia de naciones fino-úgriques, los estonianos tienen mayores arreyosculturales yllingüísticos colosfinlandeses del norte que colos bálticos indoeuropeos del sur.
Pel añu400 d.C., la caza y la pesca entamaron a sustituyise polaagricultura y la cría de ganáu. Al empar, la navegación nelBálticu y el comerciu coles naciones vecines yera cada vegada más intensu. Ente los sieglosXI yXII, una fuercia militar combinada d'estonianos refugó con éxitu les primeres ofensives ruses.
Cuando xermanos, daneses y rusos invadieron estes tierres, nelsieglu XIII, los estonianos constituyíen una federación d'estaos, con un altu grau de desendolcu social y autonomía que los caltuvo xuníos frente a diferentes dominadores.
Nel sieglu XIII losCaballeros de la Espada, orde xermánica de les Cruzaes, ñacida nel sieglu XII, conquistaron el sur d'Estonia y norte de Letonia, crearon elReinu de Livonia ycristianizaron a los sos pobladores. LaReforma protestante entró n'Estonia na primera metada delsieglu XVI, a traviés de comerciantes y terratenientes xermanos.
Cuadru de1910 porGustav Cederström, que retrata la victoria del Rei Carlos XII sobro les tropes ruses en Narva durante laGran Guerra del Norte.
Haza'l1561, la confederación livonia, dixebróse per aciu de la descomanada ofensiva llanzada porIván el Terrible de Rusia. El noreste cayó entós en manes deSuecia y el sur pasó aPolonia. Nel sieglu XVII, Suecia apoderóse de tola costera báltica, implantando un réxime lliberal pa la dómina (dio-yos a los campesinos les tierres de la nobleza), fundó en1632 la Universidá de Tartu ya impunxo'lluteranismu nel país. En1721, tres de laguerra del Norte, Estonia pasó a manes de Rusia. N'abril de1912, Estonia convirtióse n'estáu autónomu, pero dempués de ser ocupada polosbolxeviques foi cedida a losalemanes (Tratáu de Brest-Litovsk), en marzu de1918, que la teníen invadío.
Dempués de ser lliberada de los cuerpos francos calteníos polos alemanes, Estonia foi atacada polos rusos, pero conquistó la so independiencia como resultáu de la llucha del gobiernuPaets en collaboración colos finlandeses; la independencia garantizóse polTratáu de Tartu (1920) y reconocida poles potencies (1921). Pero'l pautu xermano-soviéticu (agostu de1939) definió'l repartu de la Europa del este ente dambes potencies. LaXunión Soviética amestóseFinlandia.Estonia yLetonia, parte dePolonia y laBesarabia rumana. Un protocolu secretu d'esti pautu, robláu en febreru de1941, afitó que los tres estaos bálticos quedaben en poder de laXRSS.
El norte d'Estonia carauterízase por una llanada de llamargues que desagüen nel golfu deFinlandia, au ensama un zócalu con altures medies al rodiu de los 100 y 176 m.
Haza'l sur alcuéntrense les tierres fértiles y abondoses, con un relieve formáu nel cuaternariu por una intensa actividá glaciar, lo que-y confier les sos carauterístiques d'anguaño, nes que abonden les hinchentes d'agua con argayos del terrenu. El paisaxe d'Estonia foi modeláu por tales glaciaciones y la so superficie ye rica en viesques y praos. Na rexón norte cultívase'lcentén, elllinu y lapataca y críase'l ganáu vacunu. El sur ye una rexón montiega, con economía forestal.
Estonia tien más de 1500islles ya isllotes esbillaos nel mar Bálticu. Les más importantes son les islles de Sarema y Hiiumaa y l'archipiélagu de Moonsund. Los suelos del país son ricos encalciu, mientres que los sos llagos más importantes son los de Cudskoje y Pskovskoje, a traviés de los que pasa la llende conRusia. Dambos llagos tienen una superficie de 4.300 km². Los llagos salen al golfu de Finlandia a traviés del ríu Narva. Arriendes d'ésti, los ríos principales del país son el Pärnu, l'Emajon y el Polsamaa.
El clima d'Estonia ta determináu pola sollatitú, el predominiu de la masa d'aire polar y la influyencia delÁrticu. El branu ye rellativamente templáu, l'iviernu ye rigurosu, magar que moderáu polos vientos llentos del Bálticu. D'esta miente tenemos qu'en xunetu, el mes más calecíu del añu, latemperatura media cimbla de los 16,3°C nes islles báltiques, a los 17,1°C nel continente, y enfebreru, el mes más cutu nes islles báltiques algámase de media -3,5°C, y nel continente -7.6°C.
Les precipitaciones medies son de 568 milímetros per añu, les mayores precipitaciones son les cayíes no cabero del branu, baxando na seronda ya iviernu. Les estayes que rexistren mayor cantidá de precipitaciones son les tierres altes del este que tan más alloñaes de la costa. La precipitación máxima rexistrada en 24 hores foi de 148 mm. La máxima mensual de 351 mm. Y la máxima añal de 1.157 mm. Polo xeneral, el clima ye enforma inestable.
Elpoder llexislativu alcuéntrase enraigonáu nelRiigikogu o Asamblea d'Estáu, ensamáu por 101 miembros elixíos en base al sistema proporcional. Los sos integrantes son eleutos por un periodu de cuatro años.
Pola so parte, elpoder xudicial ta ensamáu por tribunales de primera y segunda instancia, enriba de los que s'alcuentra laRiigikohus o Corte Nacional, con 19 miembros vitalicios elixíos pol Parllamentu d'una propuesta del Presidente.
Estonia tiense convertío nún de los primeros países convotu electrónicu, tanto pa les eleiciones presidenciales como pa lesparllamentaries.[24]
Dau'l so xorrecimientu negativu, causáu pola mor de les dificultaes de la transición a un sistema d'economía de mercáu, Estonia tien apostao a la lliberalización de la economía: estimuló a la inversión estranxera, privatizaciones y mayor cooperación conFinlandia. Más de la metada del so comerciu esterior failo colaXunión Europea, na qu'ingresó en mayu del2004. Les principales esportaciones d'Estonia son maquinaria, gama electrónica, madera y testiles.
La privatización d'empreses ta cuasi ensembre, con namái'l puertu y les centrales llétriques principales qu'entá tan en manes del gobiernu. Estonia ye principalmente influyenciada polos desarrollos n'Alemaña,Finlandia ySuecia los principales socios comerciales. El gobiernu medró grandemente'l so gastu na innovación.
El comerciu del turismu y del tránsitu tamién fai contribuciones importantes a la economía, que xorrez a un ritmu del 11% añal y ya representa un 7% del PIB. Finlandia y Suecia tan ente los socios más importantes d'Estonia en comerciu, inversión y turismu. Estonia sigui siendo lo que describe'lFMI como "executante esceicional ente les economíes de la transición", vixilada por una comisión billateral que vela pol espoxigue estable y fuerte, los pagos internacionales, la estabilidá monetaria y la tresparencia económica. El sistema bursátil d'Estonia xestiónase a traviés d'OMHEX, el xigante bálticu que remana les bolses deTallinn,Ḥélsinki yNokia, qu'arriendes lleven conxunta la seguridá informática dende mayu de2001. Nos caberos años, la economía d'Estonia esfruta d'ún de los mayores xorrecimientos de la Xunión Europea.
_-_EST_-_UNOCHA.svg)
