Ænglisċ
|
|---|
Landscipe |
| Cynnlicu endebyrdung | |
|---|
| Sprǣce Begīemung |
|---|
| ISO 639-2 | ang |
|---|
| ISO 639-3 | ang |
|---|
| ISO 639-6 | ango |
|---|
| IETF | ang |
|---|
| Glottolog | olde1238 |
|---|
| GOST 7.75–97 | ста 623 |
|---|
 Ænglisċ sprǣċ Ƿikipǣdian |
 Þis cyþþubox hæfþWikidata wihta |
|
Ænglisċ sprǣċ isǷestgermanisc geþeode on hwelc spræconEngle swelce of450 oþ1150 gear. Ænglisc boccræft ætieƿde on seofoþe gearhundred. ÆfterNormandisce infare 1066 geares,Frencisc geƿearð geþeode æþelnesse for oþrum gearhundredum and Ænglisc ongann ƿendan hrædlice toMiddelænglisce.
Ænglisc geþeode aras fram spræcum Ængliscra and Seaxiscra landsetena fiftan gearhundredes. Ær onEnglalande wæron Bryttisc andLæden geþeodu. Ænglisc hæfde feoƿer spræca:Norþanhymbrisc,Miercisc,Centisc andWestseaxisc. Ƿestseaxisc ƿearð heafodgereord Ængliscra geƿrita, þeah þeandweard Ænglisc spræc aras of Miercisce and Scyttisc spræc aras of Norþanhymbrisce. Æfterƿincinga tocyme, spræc norþernra and easternra landa wæs underþeoded mihteDeniscra spræca.
Ænglisc bið sumAngelfresisc geþeode, and hæfðEaldfresisc andEaldseaxisc to neahmægum. Sƿa sƿa oþru Ealdgermanisc geþeodu, Ænglisc is sƿiþe ungelic to Niƿenglisce and unymbfangenlic to andƿeardum wordliendum.
InnanÆnglisce stæfcræfte naman, togeiecendlicu naman, binaman and ƿord habbað fela gebigendlicra geendunga and fulfreo bið ƿorda endebyrd. Ieldeste Ænglisce inaƿrittinge wæronrunisce, ac of sƿelce seofoþan gearhundrede hie ƿurdon aƿended onLædene stæfrofe.
Ænglisc, geþeode seofon gearhundreda, ƿæs cwic and wendende fram Ængliscra and Seaxiscra ymbcerre on fifte gearhundred oð Normandisce glom endleftan gearhundredes. Nu heafodgerim Ængliscra ƿorda is gesearod into timan miste, þeah þa þe oferbidon habbað mæstne dæl.
Boclar aras æfter cristnunge, þe gelamp on seofoþe gearhundred. Ieldest Ænglisc geƿeorc bið Cædmones ymen. Ær wæron rune, ac hie ne sindon fæste andgiete. Þonne eac Læden stæfrof wæs besett.
Þurh gegaderunge landaÆlfrædes Micles cyninges, geþeode gereces and gewrita gewearð Ƿestseaxisc. He underwreþode lare on Ænglisc mid Lædene and ƿende sume geƿeorc him seolf. He eac onbryrde æþele anfealdre gerecednesse.
Lætre geƿrita gesettung aras æfter Æþelwold,Ƿintanceastre biscop, and ƿæs gefolgod oþrum writerum. Seo gesettung heolde oð Frencisce menn, þa Ænglisc blann ƿesan geþeode boclare.
Man mæg todælan stær Ænglisces on:
- Foreænglisc (450 oð 650). Her næron nane gewritu butan runum.
- Hræd Ænglisc (650 oð 900). Her wæron forman gewritu, Cædmon,Beda, Cynewulf and Ealdhelm.
- Læt Ænglisc (900 oð 1150). Her wæs siþmest ansien Ænglisces.
Æfter Ænglisce ƿæronMiddelænglisc (1150 oð 1500), Hræd Niƿenglisc (1500 oð 1650) andNiƿenglisc (1650 oð nu).
GeliceNiƿenglisc nis hal, Ænglisc æghƿær behƿearf, ac Foreænglisc, sƿa þeah hƿæþre, man eftscieppeð to forneah ealre tungan. Mæste dæle wendunge geþeodes belumpon on īġlande. Fram teoþan gearhundrede Ƿestseaxisc geƿearð gesettung geƿrita ealles Englalandes, ac folc þurhƿunodon spræcan on heora gereord.
Ƿæron feower heafodspræce: Norþanhymbrisc, Miercisc, Centisc and Ƿestseaxisc. Norþanhymbrisc and Miercisc arun gelic. Man mæg tosceadan Ƿestseaxisc on Hræd Ƿestseaxisc and Læt Ƿestseaxisc. Dene fordydon fela Ængliscra geƿrita wiþutan Ƿestseaxiscra landum. Æfter Normandisce infare, Ƿestseaxisc hreas to geþeode ealles Englalandes and Niwenglisc aras of Miercisce andScotta spræc aras of Norþanhymbrisce, þeah Ænglisc tunge and ƿord betest oferƿunodon on Ƿestseaxiscra lande.
Se Ænglisc gereord hæfþ seofen clipiendra (on Boclæden "vocalum") þa sinda,e,i,o,u,y,æ; sƿa sƿa twegenhlyda (on Boclæden "diphthongorum") feoƿer þa sindea,eo,io,ie. "Ie" gestent ane on Ƿestseaxna bispræce, and "io" abad on Norþanhymbrum æfter ðe ellesƿise wearþ hit 'eo'.
Englisc hæfþ samodsƿegende ("consonantes")b,c,d,f,g,h,k,l,m,n,p,r,s,t,x,z,þ,ð,ƿ.Allš,
